น่าทึ่งกับความขยันของนายนกเล็ก คงมา พ่อค้าที่เก็บผักพื้นบ้านมาขาย ทั้งความขยัน ประหยัด และมีหลักพอเพียงในการดำรงชีพ ทุกปีเฉพาะฤดูกาลขุดไข่มดดินช่วงหน้าหนาว 3 เดือน จะขายได้ปีละ 60,000-70,000 บาท เป็นเงินเก็บฝากไว้ในธนาคาร ส่วนการใช้จ่ายในครอบครัวก็จะใช้เงินจากผักต่างๆ ที่เก็บมาขาย
วันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2561 นายนกเล็ก คงมา ภูมิลำเนาบ้านเลขที่ 815/1 หมู่ 7 ต.อรัญญิก อ.เมืองพิษณุโลก พ่อค้าที่นำไข่มดมาวางขายในตลาดใต้ ตลาดเทศบาล 1 อ.เมืองพิษณุโลก เป็นบุคคลที่เป็นข่าวเป็นประจำในการเป็นพ่อค้าและเป็นผู้ออกหาไข่มดดินมาวางจำหน่ายที่ตลาดใต้ควบคู่กับการนำผลิตผลจากป่าชนิดต่างๆ อาทิ ยอดตำลึง มะระขี้นก หวาย ยอดกระถิน โดยช่วงฤดูหนาวประมาณ 3 เดือน ธันวาคม-กุมภาพันธ์ จะเป็นฤดูกาลออกขุดไข่มดดินมาขาย ปีนี้ราคาไข่มดดินแบบคละ ไข่เล็กคละกับไข่เป้งขีดละ 90 บาท หรือเฉพาะไข่เป้งขีดละ 140 บาท และใกล้จะหมดปิดการขายไข่มดช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์นี้แล้ว เฉพาะยอดขายไข่มดดินฤดูกาลนี้ ขายได้แล้วประมาณ 60,000 บาท ใกล้เคียงกับทุกๆ ปีที่ผ่านมาที่จะขายได้ 60,000-70,000 บาท และเงินจากการขายไข่มดดินที่ขุดมาขายนี้ นายนกเล็กไม่ได้นำมาใช้จ่ายเลย เป็นเงินเก็บที่ฝากธนาคารไว้ใช้ในอนาคต
นายนกเล็กเผยต่อว่า ไข่มดดินมีฤดูการขุดหาในช่วงหน้าหนาวย่างเข้าสู่หน้าแล้ง ระยะเวลาประมาณ 2-3 เดือนตั้งแต่เดือนธันวาคมเป็นต้นมา ตนจะออกไปหาตามชายป่า ติดลำคลอง ต้องใช้ความชำนาญในการสังเกตตามพื้นดิน ดูการทำรังของมด และลงมือขุดหา บางรังก็ตื้นหน่อยประมาณ 1 ฟุต บางรังก็อยู่ใต้ดินลึกประมาณ 1 เมตร โดยตัวมดจะเป็นตัวสีแดงๆ ขนาดเล็กมาก เมื่อหามาได้ก็นำกลับมาล้างน้ำสะอาดก่อนมาวางขายที่ตลาด เมื่อตัวมดถูกน้ำก็จะตายลง ถ้าไข่มดดินพวกนี้เติบโตออกไป ก็จะเป็นมดมีปีก หรือที่ทางภาคเหนือเรียกว่าแมงมัน จะบินออกจากรังในช่วงฤดูฝน ในหลายปีที่ผ่านมาเฉพาะฤดูขุดไข่มด 2-3 เดือน จะขุดหาและขายไข่มดดินได้เงินปีละ 70,000-80,000 บาท
โดยในแต่ละวันจะมียอดขายไข่มดดินตั้งแต่ 1,000-3,000 บาท ปีนี้มากที่สุดขายได้วันละ 5,000 บาท และจะทำบัญชียอดขายไว้ทุกวัน เงินจากการขายไข่มดดินนี้ก็จะไม่นำมาใช้จ่ายในครัวเรือน จะเก็บฝากธนาคารไว้ทุกปี ค่อยๆ สะสมไว้ใช้ในอนาคต รวมแล้วมีเงินฝากจากการขายไข่มดแล้วประมาณ 300,000 บาท ส่วนการใช้จ่ายในชีวิตประจำวันก็จะใช้จากการขายผักพื้นบ้านชนิดต่างๆ ที่เก็บได้ตามป่า
นายนกเล็กเผยต่อว่า ต้องขยันและอดทน ความจนจะแพ้คนขยัน ใช่ว่าเราออกไปขุดไข่มดแล้วจะเจอทุกวัน บางวันก็ไม่เจอ ได้หรือไม่ได้ก็ต้องออกไปหา ถ้าไม่เจอรังมดก็จะได้พืชผักชนิดต่างๆ ติดกลับมาขายที่ตลาด และไข่มดนี้คงไม่มีสูญพันธุ์ เพราะมดจะสร้างรังใหม่ทุกๆ ปี
ขณะที่ชาวพิษณุโลกอีกจำนวนมากก็นิยมซื้อไข่มดดินที่ยำสำเร็จรูปไว้แล้วที่ร้านเจ๊ยงค์ นางลำยงค์ เพ็ญวิจิตร ในตลาดใต้เช่นกัน ในช่วงเดือนธันวาคมต่อเนื่องถึงเดือนกุมภาพันธ์ เจ๊ยงค์จะซื้อไข่มดดินมายำขายให้กับลูกค้าทุกเช้า ใส่หอมแดง ต้นหอม พริก และมีลูกค้าแวะเวียนมาอุดหนุนจำนวนมากเช่นกัน เป็นอาหารการกินพื้นบ้านตามฤดูกาลที่หากินได้ประจำที่ตลาดใต้จังหวัดพิษณุโลก
