หลังจาก “พล.ต.อ.พงศพัศ พงษ์เจริญ” สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ในฐานะประธานคณะอนุกรรมการติดตามกลไกการปกป้องคุ้มครองสัตว์ จุดพลุเผยแพร่รายงานผลการศึกษาเกี่ยวกับแนวทางการบริหารจัดการปัญหาลิงในพื้นที่วิกฤต ซึ่งร่วมกับกรมอุทยานแห่งชาติฯ และหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง
พบว่าปัญหาพิพาทระหว่างคนกับลิง แผ่ขยายไปกว่า 50 จังหวัดทั่วประเทศ แต่ที่อยู่ในขั้นวิกฤต ที่ต้องเร่งแก้ปัญหามี 12 จังหวัด ได้แก่ ลพบุรี กระบี่ ชลบุรี ตรัง ประจวบคีรีขันธ์ เพชรบุรี ภูเก็ต มุกดาหาร สตูล สระบุรี อำนาจเจริญ และเขตบางขุนเทียน กทม.
ทั้งนี้ แนวทางแก้ปัญหาแบ่งเป็น 3 ยุทธศาสตร์ 9 กลยุทธ์ ที่แต่ละจังหวัดจะนำไปดำเนินการตามสภาพปัญหาที่เกิดขึ้น ภายใต้ วิสัยทัศน์ “ประชาชนสุขใจ ลิงปลอดภัย อยู่ร่วมกันได้อย่างยั่งยืน” โดยเฉพาะที่ ภูเก็ต กระบี่ ตรัง สตูล ประจวบคีรีขันธ์ และชลบุรี มีเกาะรวม 191 แห่งที่จะมีการพิจารณาความพร้อมเพื่ออพยพลิงจากพื้นที่ที่มีปัญหาไปอยู่เกาะ โดยต้องพิจารณาทั้งในเรื่องพืชอาหาร แหล่งน้ำ และปัจจัยอื่นๆ
สำหรับ “ภูเก็ต” ทำการศึกษาแล้ว 5 เกาะ ได้แก่ เกาะงำ เกาะปายู เกาะมาลีหรือมะลิ เกาะแพ และ เกาะทะนาน นรภัทร ปลอดทอง ผู้ว่าฯภูเก็ต แจกแจงว่า โครงการนี้เริ่มตั้งแต่วันที่ 3 พฤษภาคม 2560 ที่ผ่านมา จากปัญหาของชาวบ้านยามู ต.ป่าคลอก อ.ถลาง ที่มีลิงแสมเข้าไปรบกวนชาวบ้าน ทางเทศบาลตำบลป่าคลอกเลยทำเรื่องมาถึงจังหวัด ให้เข้าไปช่วยทำโครงการ เพื่อให้ลิงและคนอยู่ร่วมกัน เมื่อลงพื้นที่ไปตรวจสอบพบว่ามีปัญหาอยู่ 7 จุด คือ ท่าเรือบางโรง บ้านยามู ต.ป่าคลอก ซอยท่าจีน กิ่งแก้วซอยเก้า จุดชมลิงเกาะสิเหร่ ต.รัษฎา และเขารัง เขาโต๊ะเเซะ ต.ตลาดใหญ่ ทั้งนี้ ที่เขารัง เขาโต๊ะเเซะ จะเป็นลิงกัง ส่วนจุดอื่นเป็นลิงแสมทั้งหมด มีประชากรลิงประมาณ 1,000 ตัว เป็นลิงแสมประมาณ 600 ตัว และลิงกังประมาณ 400 ตัว จังหวัดภูเก็ตจัดทำแผนปฏิบัติการ
โดยย้ายประชากรลิงที่มีปัญหาไปอยู่ในสถานที่ที่เหมาะสม จึงมองไปพื้นที่เกาะ ซึ่งภูเก็ตมีเกาะบริวารถึง 36 เกาะ จึงไปสำรวจว่าเกาะใดบ้างที่ไม่มีคนอาศัยพบว่ามี 5 เกาะ ได้แก่ เกาะแพ มีเนื้อที่ 11.2 ไร่ เกาะทะนานเนื้อที่ 8 ไร่ 2 งาน, เกาะมาลี เนื้อที่ 12 ไร่ 1 งาน เกาะปายู เนื้อที่ 26 ไร่ 2 งาน และเกาะงำ เนื้อที่ 17 ไร่ 2 งาน ทั้ง 5 เกาะมีอาหารอุดมสมบูรณ์ ทั้งต้นไม้ใบไม้ และสัตว์ทะเลที่เป็นอาหารของลิงแสม ที่กินปูกินหอยเป็นอาหาร
อย่างไรก็ตาม สังคมบางส่วนกังวลว่าการนำลิงไปปล่อยเกาะ จะทำให้ลิงอดตาย จึงขอชี้แจงไปการนำลิงไปปล่อยได้นั้นต้องแน่ใจว่าทุกอย่างพร้อม และจะฟังความคิดเห็นชาวบ้าน จึงทำประชาพิจารณ์ในพื้นที่ที่มีปัญหาทั้ง 7 แห่ง ทำไป 1 แห่ง คือ หมู่บ้านยามู ต.ป่าคลอก ผลคือชาวบ้านในพื้นที่ต้องการให้นำลิงออกไปไว้ที่เกาะ นอกจากนี้ จะทำประชาพิจารณ์อีก 5 จุด ระหว่างวันที่ 22-28 พฤษภาคม ที่ศาลาเฉลิมพระเกียรติ ร.9 (สุดซอยท่าจีน) ต.รัษฎา อ.เมือง, ที่ศูนย์ประชุมคุ้มครองคนไร้ที่พึ่งจังหวัดภูเก็ต (เยื้องจุดชมลิงเกาะสิเหร่) ต.รัษฎา อ.เมือง, ที่บริเวณหอฉันวัดเจริญสมณกิจ (วัดหลังศาล) ต.ตลาดใหญ่ อ.เมือง, ที่บริเวณศาลาเฉลิมพระเกียรติกิ่งแก้วพัฒนา (สุดซอยกิ่งแก้ว ซอย 9) ต.รัษฎา อ.เมือง และที่วัดเขารังสามัคคีธรรม ต.ตลาดใหญ่ อ.เมือง รวมทั้ง ยังทำแบบสอบถามกับคน 3 กลุ่ม คือ คนในพื้นที่ นักท่องเที่ยว และสื่อมวลชน เพื่อรวบรวมความคิดเห็นทั้งหมดไปพิจารณาแก้ปัญหาทั้งระบบ
“ขณะที่รอผลประชาพิจารณ์ ในส่วนของเจ้าหน้าที่ที่ได้เตรียมความพร้อมไว้บางส่วน ทั้งพืชอาหารสัตว์ และเตรียมติดตั้งถังรองรับน้ำขนาด 3,000 ลิตรบนเกาะ ไว้สำรองน้ำใช้กรณีฉุกเฉิน โดยนำผู้รับเหมาไปดูสถานที่ในการติดตั้งแล้ว ซึ่งจะออกแบบให้รองรับน้ำฝนที่ตกลงมาตลอดทั้งปีได้ โดยแทบไม่ต้องขนน้ำจากฝั่งไปเกาะ เพื่อให้ทุกฝ่ายสบายใจว่าลิงจะไม่ขาดน้ำ และแหล่งอาหาร” ผู้ว่าฯภูเก็ตยืนยัน ส่วนด้านงบประมาณ จังหวัดภูเก็ตจัดสรรงบประมาณไว้แล้ว 900,000 บาท และขอสนับสนุนงบฯจากท้องถิ่นเพิ่มเติม จะเริ่มทำหมันลิงทันที ตั้งแต่วันที่ 5-25 มิถุนายน แต่ทั้งนี้อยู่ที่ผลการประชาพิจารณ์ หากเสียงส่วนใหญ่อยากให้ลิงอยู่ที่เดิม ก็จะปล่อยกลับสู่ที่เดิม แต่ถ้าอยากให้นำไปปล่อย ก็พร้อมขนย้ายไปเกาะที่เตรียมไว้ พ่อเมืองภูเก็ต บอกอีกว่า นอกจากการจัดการปัญหาในส่วนของลิงแล้ว ยังต้องจัดการกับคนที่สร้างปัญหาให้ลิงด้วย
โดยพื้นที่ท่าเรือบางโรง เขารัง และเขาโต๊ะแซะ ลิงที่ถูกคนทำให้เสียนิสัย จึงทำป้ายประชาสัมพันธ์ข้อปฏิบัติและข้อห้าม 4 ภาษา ไทย จีน อังกฤษ และรัสเซีย ติดไว้ อาทิ 1.ระวังลิงกัด 2.อย่ายื้อแย่งอาหารกับลิง 3.กรุณาให้อาหารลิงภายในบริเวณที่กำหนด 4.กรุณาเก็บอาหารที่นำติดตัวมาให้มิดชิด 5.ห้ามสัมผัสลิงโดยตรงโดยเด็ดขาด 6.ห้ามแหย่ รังแก และทำร้ายลิงโดยเด็ดขาด 7.ห้ามให้อาหารลิงบนทางเท้าและบนถนน
นอกจาก 7 จุดที่มีปัญหาลิงกับคนแล้ว ยังพบเพิ่มอีก 3 จุด แต่ยังไม่รุนแรง ได้แก่ ทางขึ้นเขาพระใหญ่ ต.ฉลอง อ.เมือง พบชาวบ้านให้อาหารลิง แต่หลังเจ้าหน้าที่เข้าไปพูดคุยห้ามให้อาหาร ทำให้ลิงกลับไปอยู่ในป่าเช่นเดิม เช่นเดียวกับที่ชุมชนคลองเกาะผี ต.วิชิต อ.เมือง มีชาวบ้านเอาอาหารล่อให้ลิงมากิน จนลิงเริ่มมากินอาหารทุกวัน เมื่อเจ้าหน้าที่เข้าไปพูดคุยก็หยุดให้อาหาร ลิงจึงกลับไปหากินในป่าเหมือนเดิม อีกจุดที่บ้านคอเอน ต.ไม้ขาว อ.ถลาง เจ้าหน้าที่อยู่ระหว่างทำความเข้าใจกับชาวบ้าน ทำให้ปัญหาไม่เกิดเพิ่มขึ้น แต่ต้องติดตามดูแลอย่างใกล้ชิด ทั้งนี้ หลังการประชาพิจารณ์เสร็จจะทราบว่าลิงอยู่ที่เดิมหรือต้องลงเกาะ หากไปเกาะก็ต้องทำหมันและเคลื่อนย้ายให้แล้วเสร็จภายในวันที่ 30 มิถุนายน จากนั้นเจ้าหน้าที่จะติดตามดูแลลิงบนเกาะต่อเนื่องเป็นเวลา 3 เดือน โดยเฝ้าดูการปรับตัวของลิงไปจนถึง วันที่ 30 กันยายนจนกว่าลิงจะปรับตัวกับสภาพแวดล้อมใหม่ได้ จากนั้นจะเฝ้าระวังติดตามดูแลเป็นระยะๆ
“นอกจากนี้ จะประสานกับเครือข่ายชาวประมง บริษัทท่องเที่ยวต่างๆ ให้ช่วยส่งเสริมการท่องเที่ยวบริเวณเกาะทั้ง 5 แห่ง เพื่อเป็นหูเป็นตาในการสอดส่องดูแลลิงอีกทางหนึ่ง” ผู้ว่าฯภูเก็ตสรุปแแผนแก้ปัญหาลิงกับคน
ต้องรอดูว่าโมเดลภูเก็ตแก้ป้ญหาลิงป่วนจะได้ผลแค่ไหน
