การปรับปรุงภูมิทัศน์และสภาพแวดล้อมทางกายภาพโดยรวมของเส้นทางขบวนพยุหยาตราสถลมารค ตลอดจนการตกแต่งต้นไม้และไม้ดอก ไม้ประดับในเส้นทางและสถานที่สำคัญ เป็นอีกภารกิจสำคัญของกรุงเทพมหานคร (กทม.) ในการเสด็จพระราชดำเนินเลียบพระนคร โดยขบวนพยุหยาตราสถลมารค เนื่องในโอกาสมหามงคลงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก
เส้นทางเสด็จฯ ในระยะทาง 7 กิโลเมตร (กม.) รวม 13 ถนน ประกอบด้วย 1.เส้นทางพระบรมมหาราชวัง-วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร คือ ถนนหน้าพระลาน ถนนราชดำเนินใน ถนนราชดำเนินกลาง ถนนตะนาว ถนนสามสิบห้างและถนนพระสุเมรุ 2.เส้นทางวัดบวรฯ-วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร คือ ถนนพระสุเมรุ ถนนราชดำเนินกลาง ถนนอัษฎางค์ ถนนบำรุงเมือง ถนนเฟื่องนคร 3.เส้นทางจากวัดราชบพิธฯ-วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร คือ ถนนเฟื่องนคร ถนนเจริญกรุง และ 4.เส้นทางจากวัดพระเชตุพนฯ-พระบรมมหาราชวัง คือ ถนนท้ายวัง ถนนมหาราช ถนนหน้าพระลาน ซึ่งนอกจาก กทม.จะปรับภูมิทัศน์ด้านกายภาพให้เรียบร้อย งานตกแต่งต้นไม้และประดับไม้ดอกตลอดเส้นทางก็สำคัญอย่างยิ่งที่ กทม.ต้องรังสรรค์ให้งดงามและสมพระเกียรติสูงสุด
ท่ามกลางแดดร้อนจัดในเวลาที่งานพระราชพิธีสำคัญอย่างยิ่งใกล้มาทุกที
“ศิลปสวย ระวีแสงสูรย์” ปลัด กทม. ลงพื้นที่ตรวจความเรียบร้อยการตกแต่งต้นไม้ตลอดเส้นทางเสด็จพระราชดำเนิน ปัจจุบัน กทม.ได้ดำเนินการแล้วเสร็จร้อยละ 90 เหลือเพียงประดับตกแต่งต้นไม้เพิ่มเติมในบางบริเวณ และการบำรุงดูแลรักษา โดยต้องคอยสับเปลี่ยนให้ต้นไม้คงความสวยงามตลอดงานพระราชพิธี” ปลัด กทม.กล่าว
เธอบอกด้วยว่า สำหรับการประดับต้นไม้ ไม้ดอกไม้ประดับ จะเน้นโทนสีเหลืองเป็นหลัก เช่น ดอกดาวเรือง บานชื่น สร้อยไก่ สัปปะรดสี เฟิร์น กล้วยไม้ เป็นต้น เนื่องจากเป็นสีประจำวันพระราชสมภพของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งจะมีสีขาวและสีอื่นๆ เพิ่มเติมเพื่อให้มีสีสันสวยงาม ดอกไม้ทั้งหมดส่วนหนึ่งมาจากการเพาะปลูกของสำนักสิ่งแวดล้อมเอง อีกส่วนได้รับการสนับสนุนจากภาคเอกชน ได้แก่ บริษัท เดอะมอลล์ กรุ๊ป จำกัด ที่สนับสนุนการประดับตกแต่งบริเวณสะพานผ่านฟ้าลีลาศและอยู่ระหว่างประสานงานกับโรงแรมปาร์คนายเลิศ เพื่อสนับสนุนการประดับตกแต่งบริเวณอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย
“เมื่อเสร็จสมบูรณ์ทั้งหมด ตลอดเส้นทางจะงดงามอย่างมาก และเราก็จะจัดเวรยามเจ้าหน้าที่ นำรถฉีดพ่นละอองน้ำในช่วงเช้าและเย็น เพื่อให้ต้นไม้ทนต่อสภาพอากาศร้อนจัด น้ำที่ใช้ต้องเป็นน้ำประปา เพราะน้ำคลองเวลานี้มีค่าความเค็มค่อนข้างสูง อาจทำให้ต้นไม้ยืนต้นตายได้ ทั้งนี้ กทม.จะประดับตกแต่งไม้และดอกไม้ประดับเมืองให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวชื่นชมได้จนถึงวันที่ 10 พฤษภาคม จากนั้นจะนำไปอนุบาลไว้และประดับตามสวนสาธารณะต่างๆ ของ กทม.” ศิลปสวยกล่าว
แนวคิดการตั้งประดับตกแต่ง เนื่องในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกนั้น ปลัด กทม.อธิบายว่า ได้ออกแบบประยุกต์จากลายไทยมาปรับใช้ให้เป็นพรมดอกไม้ที่มีลวดลายและประดับกล้วยไม้ บริเวณรอบต้นไม้ ตั้งแต่บริเวณถนนราชดำเนินนอก ราชดำเนินกลาง ราชดำเนินใน พระลาน-พระราชวังดุสิต อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย เสาชิงช้า ถนนสนามไชย ถนนท้ายวัง ถนนมหาราช ถนนเฟื่องนคร ถนนอัษฎางค์ ถนนบำรุงเมือง บริเวณวัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร วัดพระเชตุพนฯ วัดราชบพิธฯ และวัดบวรฯ โดยใช้ไม้ดอกไม้ประดับ รวมทั้งหมด 1,760,000 กระถาง พร้อมออกแบบเป็นเกลียวกล้วยไม้และพวงกล้วยไม้ กว่า 300 ต้น มีการประดับด้วยม่านกล้วยไม้บริเวณสะพานมัฆวานรังสรรค์และตกแต่งเป็นรูปทรงพุ่มข้าวบิณฑ์บริเวณหน้าโรงแรมรัตนโกสินทร์ ส่วนใหญ่งานดอกไม้สด จะประดับด้วยกล้วยไม้ ซึ่งสื่อถึงความเป็นไทยและเป็นไม้ตัดดอกที่ทนต่อสภาพอากาศได้นานหลายวัน
ในส่วนของขั้นตอนการดูแลบำรุงรักษาต้นไม้ทั้งหมดนั้น นางอารมย์ วงษ์มหา ผู้อำนวยการสำนักงานสวนสาธารณะ สำนักสิ่งแวดล้อม กทม. บอกว่า ได้จัดกำลังเจ้าหน้าที่ 700-800 คน ให้ช่วยกันดูแลรักษาต้นไม้และดอกไม้ตลอดเส้นทาง รวมทั้งติดตั้งสปริงเกอร์ในบางบริเวณ สำหรับต้นกล้วยไม้นั้นเราดูแลเป็นพิเศษ ต้องรดน้ำให้ชุ่ม ใส่ปุ๋ยสม่ำเสมอ ต้นกล้วยไม้จะอยู่ได้นานกว่าพันธุ์ไม้อื่นราวๆ 1 เดือน หากดูแลอย่างดี
ผู้อำนวยการสำนักงานสวนสาธารณะ เฉลยถึงสาเหตุที่ต้องใช้ กล้วยไม้ เป็นไม้หลักในการประดับเมืองว่า เป็นเพราะสื่อถึงความเป็นไทยได้ดี ส่วนใหญ่จะนำพันธุ์ไม้มาจาก จ.นครปฐม และ จ.พระนครศรีอยุธยา โดยใช้ประมาณ 200,000 ต้น
สำหรับดอกไม้หลักชนิดอื่นบางส่วนมานำมาจาก อ.ภูเรือ จ.เลย และ จ.สุพรรณบุรี รวมทั้งหมด 25 ประเภท ได้แก่ บานชื่น บานชื่นแคระคละสี สร้อยไก่ สีเหลือง สีแดง และสีส้ม ดาวเรือง ดาวเรืองฝรั่งเศส พุดศุภโชค แพงพวยคละสี หลิวไต้หวัน หลิวญี่ปุ่น เบญจรงค์ห้าสี เฟิร์นกนกนารี เฟิร์นข้าหลวง เฟิร์นบอสตัน เฟิร์นใบมะขาม สัปปะรดสี ต้นข่อยตอ (ทรงฉัตร) เดปเขียว เดปด่าง กล้วยไม้ม็อคคาร่า กล้วยไม้หวาย หวายแคระ กล้วยไม้ออนซิเดียม กล้วยไม้สกุลฟาแลนอปซิส เฟื่องฟ้า เฟื่องฟ้าม่วงประเสริฐศรี สนหอมและเทียนทอง ไทรเกาหลี ไทรช้อนเงินช้อนทอง ทองอุไร
“แนวคิดความเป็นความไทย ต้องใช้ดอกไม้ไทยและมีลวดลายไทยประยุกต์สวยงาม” นางอารมณ์กล่าว
ในความงดงามที่เกิดขึ้นจะต้องให้ความสำคัญกับเรื่องการดูแลสิ่งแวดล้อมด้วย
ดังนั้น สิ่งสำคัญในการประดับตกแต่งเมืองครั้งนี้ จะไม่มีการใช้ตะปูตอก หรือลวดยึดโยงกับต้นไม้เพื่อให้เกิดแผลเลย เพื่อป้องก้นต้นไม้ได้รับความเสียหาย
ในความรู้สึกของคนทำงานที่ได้คลุกคลีใกล้ชิดดูแลให้ความงดงามตลอดเวลาของงานพระราชมงคลในคราวนี้
นางอ่อนศรี ชูคำ อายุ 50 ปี หัวหน้าคนสวน บอกเล่าด้วยใบหน้าเปื้อนยิ้มว่า เริ่มทำงานมาตั้งแต่ปี 2538 เพราะชอบต้นไม้และดอกไม้ มีโอกาสร่วมประดับตกแต่งเมืองมาตั้งแต่งานพระราชพิธีพระบรมศพสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี (สมเด็จย่า)
“ทุกครั้งที่มีโอกาสได้มีส่วนร่วมการจัดต้นไม้ประดับเมืองในงานสำคัญ ไม่ว่าจะเหนื่อยแค่ไหน แต่มีความเต็มใจทำ และภาคภูมิใจเป็นอย่างมาก ยิ่งเมื่อเห็นความสวยหลังการประดับตกแต่งแล้ว ยิ่งรู้สึกประทับใจและมีความสุขมากแบบบอกไม่ถูกเลย บอกเลยว่า คนสวนทุกคนที่มีส่วนร่วมในงานนี้ภาคภูมิใจมากๆ แม้บางครั้งเหน็ดเหนื่อย อยู่กันดึกดื่น ไม่ได้นอนจนกว่าจะประดับต้นไม้ให้เสร็จ แต่ทุกคนไม่เคยย่อท้อ อยากให้งานออกมาดีที่สุด สมพระเกียรติของพระองค์ท่านที่สุด” นางอ่อนศรีกล่าว
เช่นเดียวกับ นางนิตยา ศรีเจริญ อายุ 49 ปี พนักงานดูแลสวนอีกคน ที่บอกว่า รู้สึกเป็นเกียรติมากที่ได้ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในงานพระราชพิธีครั้งนี้ เมื่อได้ยินเสียงชื่นชมจากประชาชนและนักท่องเที่ยวว่าการประดับดอกไม้และต้นไม้นั้นมีความสวยงาม ยิ่งทำให้รู้ตื้นตัน รู้สึกดีใจและภูมิใจมากๆ
ส่วนนางนาตยา แตงโสภา อายุ 57 ปี คนสวน กล่าวว่า มีความสุขมากที่ได้ร่วมประดับดอกไม้และต้นไม้แต่งเมืองไม่ต่างจากคนอื่นๆ
“ตั้งใจทำงานมากที่สุด ทำด้วยใจเพื่อให้งานออกมาอย่างสวยงาม ให้สมพระเกียรติสูงสุดของพระองค์ท่าน โดยที่ผ่านมาก็ได้ร่วมทำงานจัดไม้ประดับเมืองในงานพระราชพิธีสำคัญมาหลายครั้ง แต่ละครั้งมีความยากง่ายแตกต่างกันไป แต่ตั้งใจทำเต็มที่ทุกครั้ง สมัยยังสาวเรี่ยวแรงดีกว่านี้ คล่องแคล่วกว่านี้ ปีนยอดต้นไม้เพื่อแขวนต้นไม้ ตัดแต่งกิ่งไม้ก็ทำมาหมดแล้ว พอเริ่มมีอายุขึ้นก็ทำตามที่เราทำได้ แต่ก็มีความสุขในทุกครั้งที่ได้ทำ อีกทั้งการปฏิบัติงานแต่ละครั้ง ทำให้ได้เจอเพื่อนพนักงานต่างพื้นที่ที่ไม่ได้เจอกัน ทุกคนต่างทักทายกันและมีความสุขที่ได้เป็นส่วนหนึ่งของพระราชพิธีสำคัญครั้งนี้” นาตยากล่าวทิ้งท้ายอย่างสุขใจ
