ภาพของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เสด็จฯไปทอดพระเนตรการดำเนินงานของมูลนิธิศูนย์รักษ์สุนัขหัวหิน ในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2557 อย่างพระเกษมสำราญ ตลอดเวลากว่า 2 ชั่วโมงภายในศูนย์นั้น ได้สร้างความประทับใจให้กับพสกนิกรชาวไทยเป็นจำนวนมากถึงพระเมตตาหาที่สุดไม่ได้ ที่พระองค์ทรงมีต่อสุนัข เพื่อนร่วมโลกของมนุษย์ แม้ว่าสุนัขเหล่านั้นจะมิใช่สุนัขทรงเลี้ยงก็ตาม ทั้งยังทำให้ศูนย์รักษ์สุนัขแห่งนี้เป็นที่รู้จักของชาวไทยมากขึ้นด้วย
ภายในศูนย์รักษ์สุนัขแห่งนี้ มีรูปปั้นคุณทองแดง สุนัขทรงเลี้ยง ตั้งอยู่หน้าอาคารเรือนไทยจุดชมวิวใจกลางของศูนย์ รายล้อมไปด้วยอาคารของสุนัขในโซนต่างๆ
เริ่มตั้งแต่โซนแรกรับ ถัดมาด้วยอาคารกายภาพและธาราบำบัด ที่อยู่ติดกับโซนพาราซอนหรือกรงสุนัขรอคอยบ้านใหม่ จากนั้นจะได้เห็นกรงของสุนัขสามารถให้เลือดได้ ก่อนที่บริเวณพื้นที่ที่เหลือจะเป็นคอกสุนัขขนาดใหญ่ เต็มไปด้วยสุนัขเพศผู้และเมีย อยู่ร่วมกันในคอกอย่างเป็นธรรมชาติ ในบรรยากาศร่มรื่นพร้อมๆ กับเสียงเห่าของสุนัขที่ดังขึ้นอยู่ตลอดเวลา
จุดเริ่มต้นของโครงการศูนย์รักษ์สุนัขหัวหินนี้ นายนพพร วุฒิกุล นายกเทศมนตรีเมืองหัวหิน เล่าว่า เกิดขึ้นด้วยน้ำพระราชหฤทัยของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เมื่อครั้งเสด็จฯ มาประทับ ณ วังไกลกังวล และทรงตระหนักถึงปัญหาของสุนัขจรจัดในเขตเทศบาลเมืองหัวหินเป็นเมืองท่องเที่ยว ทั้งบริเวณตลาด ชายหาด รวมถึงที่สาธารณะอื่นๆ ว่าอาจจะก่อให้เกิดเหตุรำคาญ ที่สำคัญหากไม่จัดการอย่างถูกวิธีอาจทำให้เกิดโรคพิษสุนัขบ้าติดมายังคนได้ จึงมีพระราชประสงค์จัดตั้งโครงการขึ้น เมื่อปี พ.ศ.2546 เพื่อให้เทศบาลหัวหินบริหารจัดการสุนัขจรจัดอย่างเป็นระบบ ทั้งด้านสุขภาพ อาหาร การควบคุมปริมาณ เพื่อคุณภาพชีวิตของสุนัขที่ดีขึ้น และสามารถเป็นโครงการต้นแบบของพื้นที่อื่นๆ ได้
พร้อมกันนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชยังได้พระราชทานเงินจากการจำหน่ายเสื้อพิมพ์ภาพถ่ายฝีพระหัตถ์ครอบครัวคุณทองแดงจำนวน 4 ล้านบาท เป็นทุนในการก่อสร้างอาคารบนเนื้อที่ 20 ไร่เศษ ข้างวัดเขาอิติสุคโต หัวหิน ที่พระครูบรรพตพัฒนคุณ เจ้าอาวาส สนับสนุนพื้นที่ให้กับโครงการ
นอกจากนี้เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน 2552 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช พระราชทานเงินจากการจัดทำเสื้อยืดคุณทองแดงอีก 1 ล้านบาท เพื่อนำไปเป็นทุนประเดิมในการจัดตั้งมูลนิธิ ทั้งการดำเนินงานและกิจกรรมต่างๆ โดยได้ยื่นขอจดทะเบียนจัดตั้งเป็นมูลนิธิตามพระราชประสงค์ เมื่อวันที่ 3 สิงหาคม 2552 ในชื่อ มูลนิธิศูนย์รักษ์สุนัขหัวหิน ในพระบรมราชูปถัมภ์ มีนายดิสธร วัชโรทัย เป็นประธานกรรมการมูลนิธิ และบริหารงานโดยเทศบาลหัวหิน
นพพรกล่าวว่า มูลนิธิมีทีมจับสุนัข จะออกไปจับสุนัขตามคำร้องของชาวบ้านในพื้นที่หัวหินสัปดาห์ละ 2 วัน บางครั้งก็จะมีประชาชนนำสุนัขเข้ามาให้ที่ศูนย์รักษ์สุนัขแห่งนี้ เมื่อจับสุนัขเข้ามาแล้วจะนำไปไว้ที่โซนแรกรับเพื่อดูอาการก่อน 14-21 วัน หากสุนัขป่วยจะดำเนินการรักษาทันที เมื่อไม่มีอาการเจ็บป่วยก็จะทำหมัน ฉีดวัคซีน ถ่ายพยาธิ ก่อนจะทำประวัติคัดกรองสุขภาพ สุนัขตัวใดแข็งแรงจะส่งเข้าไปในโซนสุนัขให้เลือด สำหรับสุนัขโตเต็มวัยไม่สามารถให้เลือดได้ก็จะแยกไว้ในคอกรวม และลูกสุนัขก็จะถูกแยกไว้ในโซนหาบ้านใหม่ เพื่อรอผู้มารับเลี้ยงต่อไป นอกจากนี้ยังมีโซนธาราบำบัดสำหรับสุนัขที่ผ่าตัด หรือสุนัขที่ร่างกายไม่แข็งแรง ต้องฟื้นฟูสุขภาพด้วย โซนนี้เปิดให้ประชาชนทั่วไปนำสุนัขเข้ามาใช้บริการได้ครั้งละ 100 บาท
บุษบา โชคสุชาติ รองนายกเทศมนตรี เทศบาลหัวหิน ผู้อำนวยการศูนย์รักษ์สุนัขฯ กล่าวว่า ทุกวันนี้ศูนย์ดูแลสุนัขกว่า 1,100 ตัว มีสุนัขใหม่เข้ามาในศูนย์เดือนละกว่า 100 ตัว แต่มีสุนัขที่ประชาชนขอรับไปเลี้ยงเฉลี่ยไม่ถึง 20 ตัวต่อเดือน ทำให้มีสุนัขในความดูแลจำนวนมาก หลายครั้งประชาชนนำสุนัขนอกพื้นที่มาให้ศูนย์ดูแลด้วยเห็นว่าเป็นโครงการของในหลวง แต่เราไม่สามารถรับได้ เพราะเป็นสุนัขนอกเขตพื้นที่ ประชาชนก็นำสุนัขทิ้งไว้หน้าประตูทางเข้า เราก็ต้องนำสุนัขกลับเข้ามา เพราะกลัวจะเกิดอุบัติเหตุกับสุนัข เท่ากับว่าเรารับทุกตัว เรายึดหลักตามพระราชประสงค์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ต้องการให้ดูแลสุนัขด้วยความรักและให้เขาอยู่อย่างธรรมชาติ หากสุนัขแออัดเกินไปก็จำเป็นต้องขอนำสุนัขในคอกรวมไปไว้ที่คอกปศุสัตว์ จังหวัดกาญจนบุรีบ้าง
เพื่อให้ก้าวสู่ความเป็นศูนย์รักษ์สุนัขครบวงจร ในอนาคตจะมีโครงการทำฌาปนกิจสุนัข มีเตาเผาสำเร็จรูปของศูนย์เอง เมื่อสุนัขตายก็จะนิมนต์พระมาสวด ทำพิธีให้ โดยจะเปิดให้ประชาชนทั่วไปมาใช้บริการได้ ทั้งยังมีโครงการที่จะจัดทำไบโอก๊าซจากมูลสุนัข เพื่อให้กระบวนการต่างๆ ครบวงจรมากขึ้น ทุกวันนี้เทศบาลหลายแห่งก็มาดูงานเพื่อไปปรับใช้ต่างกันออกไป บุษบากล่าว
ขณะที่ ผศ.นสพ.คงศักดิ์ เที่ยงธรรม ผู้อำนวยการโรงพยาบาลสัตว์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ หัวหิน กล่าวว่า รพ.สัตว์เกษตร หัวหิน เข้ามาร่วมมือในการดูแลสุนัขในศูนย์ เริ่มตั้งแต่เข้าไปดูสุขภาพสุนัข ทั้งการฉีดวัคซีน ทำหมัน รักษาโรคต่างๆ หรือกระทั่งสุนัขที่ได้รับอุบัติเหตุหรือกัดกันในคอก โดยจัดทีมสัตวแพทย์เข้าไปดูแลทุกสัปดาห์ ทั้งยังฝังไมโครชิปให้กับสุนัขที่ให้เลือดและดูแลผู้มาใช้บริการธาราบำบัดด้วย อีกส่วนหนึ่งคือโครงการสุนัขให้เลือด คัดสุนัขจรจัดแข็งแรงมาเจาะเลือด ดูว่าจะสามารถให้เลือดได้ไหม หากสุนัขเหล่านี้ผ่านการคัดแล้วว่าไม่ติดโรค ไม่เป็นพยาธิ และเกล็ดเลือดไม่จาง จึงจะสามารถให้เลือดได้ ก่อนจะส่งกลับโรงพยาบาลเพื่อสกัดเป็นผลิตภัณฑ์ให้เลือดต่างๆ หรือนำไปช่วยเหลือสุนัขตัวอื่นๆ ต่อไป ด้วยความที่เป็นสุนัขจรจัดทำให้สุขภาพของสุนัขเหล่านี้ไม่ดีมากนัก ปัจจุบันจึงมีสุนัขให้เลือดได้เพียง 50 ตัวจากพันกว่าตัว ถือได้ว่ามีจำนวนไม่มาก ให้เลือดได้เพียง 3 เดือนต่อหนึ่งครั้งเท่านั้น หวังว่าในอนาคตจะมีสุนัขที่ให้เลือดได้มากขึ้น
มูลนิธิศูนย์รักษ์สุนัขหัวหิน เปิดบริการมากว่า 12 ปีแล้ว นำมาซึ่งความเปลี่ยนแปลงให้กับเมืองหัวหินไม่น้อย บุษบา โชคสุชาติ กล่าวว่า มูลนิธิเองได้รับเงินอุดหนุนจากเทศบาลหัวหินจำนวน 5 ล้านบาท หลังจากพระองค์เสด็จฯมาที่มูลนิธิ ทำให้หลายฝ่ายต่างให้ความสนใจเข้ามาบริจาคอาหารตลอดปี การบริหารงานจึงไม่มีปัญหาใด พระองค์ทรงให้ทุกอย่างกับคนทำงานที่นี่ ให้อาคาร ให้การบริหารงานที่ดี มากไปกว่านั้นพระองค์ทรงคิดถึงคนหัวหินและสุนัข จากพระเมตตาที่พระองค์ทรงมองเห็นว่าหากให้ลดจำนวนตามเทศบัญญัติก็ควรดูแลคุณภาพชีวิตของเขา
ผศ.นสพ.คงศักดิ์ผู้ถวายรายงานในครั้งนั้น กล่าวว่า ในวันนั้นพระองค์ทรงพระเกษมสำราญยิ่ง หลังจากทอดพระเนตรการดำเนินงานในโซนต่างๆ ก็มีรับสั่งถามรายละเอียดต่างๆ และทอดพระเนตรในทุกโซน แม้ว่าอากาศจะร้อน ทั้งยังมีรับสั่งเป็นห่วงในเรื่องภาระของคนทำงานที่ทำงานกับสุนัขจะต้องมีใจรักกับปริมาณสุนัขที่เยอะเช่นนี้ ตรัสถามว่า ไหวไหม ทำให้พวกเราทุกคนรู้สึกปลาบปลื้มและยืนยันว่าจะทำให้เต็มที่ เพื่อให้พระองค์สบายพระราชหฤทัย เท่านี้ก็ทำให้คนทำงานรู้สึกซาบซึ้งมากแล้ว
พระองค์ทรงมองเห็นภาพของปัญหา มีพระราชวินิจฉัยในมุมกว้าง ทรงรู้ต้นตอของสาเหตุสุนัขจรจัด และทรงเป็นแบบอย่างที่ดีของคนเลี้ยงสุนัขอย่างแท้จริง ในมุมของสัตวแพทย์นั้นเรารู้ว่าปัญหานี้เกิดขึ้นมานานมากแล้ว เกิดจากการที่คนเลี้ยงสุนัขทอดทิ้งเขา เมื่อเขาโตขึ้น ไม่ทำหมันก่อให้เกิดการขยายพันธุ์อย่างไม่ควบคุม วันหนึ่งเมื่อไม่รักก็นำไปทิ้ง แต่พระองค์ทรงมีสุนัขทรงเลี้ยงหลายต่อหลายสุนัข ผมเองได้มีโอกาสถวายงานเป็นหนึ่งในคณะสัตวแพทย์ที่ดูแลสัตว์เลี้ยงส่วนพระองค์ ได้เห็นพระองค์ทอดพระเนตรสุนัข เมตตาต่อสุนัข พระองค์ทราบว่าสุนัขเหล่านี้ชื่ออะไรบ้าง เจ็บป่วยอะไร นิสัยอย่างไร พาไปรับการรักษาด้วยพระองค์เอง พระองค์ทรงศึกษาว่าสุนัขเหล่านี้จะมีพฤติกรรมอย่างไรและต้องเลี้ยงอย่างไรให้สุขภาพแข็งแรง ป้องกันโรคและให้อาหารอย่างไร ที่สำคัญคือทรงมีเวลาให้กับสุนัขทรงเลี้ยงเหล่านี้ แม้จะมีพระราชภารกิจมากเพียงไร เป็นความรักที่พระองค์ทรงมีให้กับสัตว์เลี้ยง
หากเป็นคนธรรมดาก็อาจกล่าวได้ว่านี่คือไอดอลของเจ้าของสัตว์เลี้ยงเลยทีเดียว ผู้อำนวยการโรงพยาบาลสัตว์ ม.เกษตรฯ กล่าวถึงน้ำพระราชหฤทัยที่ทรงมีต่อทุกชีวิต
