สมเด็จพระพันปีหลวง ทรงอนุรักษ์ “จักสานไทย” หัตถกรรมล้ำค่า-สร้างอาชีพ

สมเด็จพระพันปีหลวง ทรงอนุรักษ์ “จักสานไทย” หัตถกรรมล้ำค่า-สร้างอาชีพ

งานศิลปหัตถกรรมของไทยสวยงามและล้ำค่า อย่างงานจักสานที่จัดแสดงในนิทรรศการ “เพียรสาน…งานศิลป์” จัดโดย มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ดูสวยสะกดตา ทุกอย่างมีที่มา

เพื่อน้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 90 พรรษา นิทรรศการ “เพียรสาน…งานศิลป์” จัดงานเสวนาทางวิชาการ “เปิดคุณค่าความงดงามของจักสานไทย” โดยมีท่านผู้หญิงจรุงจิตต์ ทีขะระ ราชเลขานุการในพระองค์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และเลขาธิการมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ร่วมในงาน ณ หอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ

อ.เผ่าทอง ทองเจือ ผู้เชี่ยวชาญด้านศิลปะและวัฒนธรรมไทย กล่าวบรรยายในหัวข้อ ศิลปาชีพในมิติจักสาน : จากงานพื้นบ้าน สู่หัตถศิลป์ไทย ตอนหนึ่งว่า การทำเครื่องจักสานเป็นหัตถกรรมแรก ที่มนุษย์สมัยก่อนประวัติศาสตร์รู้จัก และทำใช้ในชีวิตประจำวัน ก่อนที่จะรู้จักทำเครื่องปั้นดินเผา ซึ่งมีการพบชิ้นส่วนเครื่องจักสานกับโครงกระดูกมนุษย์ผ่านแหล่งโบราณคดีเมื่อประมาณ 3,000 ปีก่อน และปรากฏหลักฐานวัฒนธรรมการทำเครื่องจักสานแพร่หลายในทุกภูมิภาคไทย

นอกจากนี้ ยังพบว่า งานจักสานแฝงอยู่ในราชสำนักมาโดยตลอด โดยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงฟื้นการทำจักสานย่านลิเภา ฟื้นราชประเพณีต่างๆ ในราชสำนักขึ้นมาใหม่ ซึ่งมีของใช้โบราณที่เป็นย่านลิเภาเป็นจำนวนมากที่พบในตำหนักสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า พบในคลังพระที่นั่งวิมานเมฆ เป็นต้น

ดร.ดลยา เทียนทอง รองผู้อำนวยการศูนย์พหุวัฒนธรรมศึกษาและนวัตกรรมทางสังคม สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า ภายหลังทรงก่อตั้งมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ทำให้ความงดงามของจักสานย่านลิเภา ยิ่งมีความประณีตโดดเด่นและมีชื่อเสียงมากขึ้น เนื่องจากการดำเนินงานของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ที่มีโครงสร้างการจัดการที่เป็นระบบและครบวงจร จวบจนถึงปัจจุบันกว่า 5 ทศวรรษ แห่งการก่อตั้งมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ สามารถสร้างช่างฝีมือศิลปาชีพจักสานชั้นครู และเพิ่มจำนวนช่างฝีมือศิลปาชีพจักสานย่านลิเภา สร้างรายได้ที่มั่นคง สร้างผลิตภัณฑ์และผลงานอันทรงคุณค่า จนมีชื่อเสียงได้รับการยอมรับในระดับชาติและนานาชาติ รวมถึงสร้างพื้นที่รับซื้อและแหล่งจำหน่าย

“จักสานย่านลิเภา ยังมีคุณค่าที่ซ่อนอยู่ คือ ทำให้เกิดการเรียนรู้และสร้างความเข้าใจระหว่างชาวไทยพุทธและมุสลิม ระหว่างคนในเมืองและคนในพื้นที่ชนบท รวมทั้งกลุ่มแนวคิดเชิงอนุรักษ์และกลุ่มแนวคิดสมัยใหม่ ซึ่งทำมีโอกาสแลกเปลี่ยนความคิดและสัมผัสในวิถีวัฒนธรรมของกันและกัน สร้างความเข้าใจในวิถีวัฒนธรรมและภูมิปัญญาพื้นถิ่น เกิดการยอมรับ ยกย่อง ชื่นชม และให้เกียรติทางวัฒนธรรมทั้งในประเทศและต่างประเทศ ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเหล่านี้ เป็นผลสำคัญจากพระมหากรุณาธิคุณของ สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง และการดำเนินงานของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ที่เป็นดั่งพลังส่องแสง พลังสร้างสรรค์ พลังเสริมส่ง และพลังสืบสานอย่างแท้จริง” ดร.ดลยา กล่าว

นิทรรศการ “เพียรสาน…งานศิลป์” จัดแล้ววันนี้ถึงวันที่ 10 ตุลาคม พ.ศ. 2565 ณ หอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เขตพระนคร กรุงเทพฯ