กรมสมเด็จพระเทพฯ พระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ปี 65 แก่แพทย์-สาธารณสุข
เมื่อเวลา 16.16 น. วันที่ 26 มกราคม พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ แทนพระองค์ ไปพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ประจำปี พ.ศ. 2565 ณ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง
โดยในปี พ.ศ.2565 มีผู้ได้รับการเสนอชื่อเข้ารับพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ทั้งสิ้น 88 ราย จาก 34 ประเทศ ก่อนประกาศรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ประจำปี พ.ศ.2565 สาขาการแพทย์ ได้แก่ ศาสตราจารย์นายแพทย์ ราล์ฟ เอ. ดีฟรอนโซ จากภาควิชาอายุศาสตร์ มหาวิทยาลัยเท็กซัส สหรัฐอเมริกา และสาขาการสาธารณสุข ได้แก่ นายแพทย์ดักลาส อาร์. โลวี รองผู้อำนวยการสถาบันมะเร็งแห่งชาติสถาบันสุขภาพแห่งชาติ สหรัฐอเมริกา, ดร.จอห์น ที. ชิลเลอร์ รองหัวหน้าห้องปฏิบัติการมะเร็งระดับเซลล์ สถาบันมะเร็งแห่งชาติ สถาบันสุขภาพแห่งชาติ สหรัฐอเมริกา และศาสตราจารย์นายแพทย์เอียน เอช. เฟรเซอร์ มหาวิทยาลัยควีนส์แลนด์ สหราชอาณาจักร/ออสเตรเลีย โดยแต่ละรางวัลประกอบด้วย เหรียญรางวัล, ประกาศนียบัตร และเงินรางวัล 100,000 เหรียญสหรัฐ
โดย นางสาวแอนเจลา เจน แม็กดอนัลด์ เอกอัครราชทูตเครือรัฐออสเตรเลียประจำประเทศไทย เข้ารับพระราชทานรางวัลแทน ศาสตราจารย์นายแพทย์เอียน เอช. เฟรเซอร์ ที่ไม่ได้เดินทางมา
การนี้ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พระราชทานพระราชดำรัส ความว่า
ในการดูแลสุขภาพอนามัยของมวลมนุษยชาตินั้น การป้องกันไม่ให้เกิดโรคและภาวะแทรกซ้อนในบางโรค มีความสำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าการรักษาโรคโดยตรง ดังเช่นผลงานของ ศาสตราจารย์ นายแพทย์ราล์ฟ เอ. ดีฟรอนโซ ที่ได้ศึกษาพยาธิสรีรวิทยาโรคเบาหวาน ชนิดที่ 2 จนสามารถรักษาและควบคุมโรคไม่ให้เกิดภาวะแทรกซ้อน ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ กับผลงานของนายแพทย์ดักลาส อาร์. โลวี ดร.จอห์น ที. ชิลเลอร์ และศาสตราจารย์ นายแพทย์เอียน เอช. เฟรเซอร์ อันเป็นงานที่ต่อยอดจากผลงานของ ศาสตราจารย์เกียรติคุณนายแพทย์ฮารัลด์ ซัวร์ เฮาเซ่น ผู้ได้รับพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล สาขาการสาธารณสุข ประจำปี 2548 จากการค้นพบเชื้อไวรัสฮิวแมนแปบปิลโลมา หรือเอชพีวี
ซึ่งเป็นสาเหตุของการเกิดมะเร็งปากมดลูก โดยสามารถคิดค้นวัคซีนต้านไวรัสชนิดนี้ได้สำเร็จ และได้นำไปใช้อย่างกว้างขวางทั่วโลกในปัจจุบัน จึงขอแสดงความนิยมชื่นชมด้วยอย่างยิ่ง ที่ท่านได้รับรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ประจำปี 2565 ทั้งเต็มใจยินดีที่จะกล่าวว่าผลงานอันเกิดจากความวิริยอุตสาหะและเสียสละอดทนของทุกท่าน ทั้งนี้ เป็นการเสริมสร้างความเจริญก้าวหน้าอันยิ่งใหญ่ให้แก่การแพทย์และการสาธารณสุขของโลก ก่อให้เกิดประโยชน์อันไพศาลแก่มวลมนุษยชาติอย่างแท้จริง
ต่อมาเวลา 18.00 น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ แทนพระองค์ไปในงานพระราชทานเลี้ยงอาหารค่ำเป็นเกียรติแก่ผู้ได้รับพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ประจำปี พ.ศ.2565 พร้อมคู่สมรส ณ พระที่นั่งบรมราชสถิตยมโหฬาร ในพระบรมมหาราชวัง
ศาสตราจารย์นายแพทย์ ราล์ฟ เอ. ดีฟรอนโซ ผู้ได้รับพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลประจำปี พ.ศ.2565 สาขาการแพทย์ กล่าวว่า สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก ทรงเป็นแบบอย่างที่ดีแก่วงการแพทย์ไทย ตัวผมได้น้อมนำพระองค์เป็นแบบอย่างโดย 20 ปีที่ผ่านมา ได้คิดค้นยารักษาผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และสร้างศูนย์ช่วยผู้ป่วยยากลำบาก จึงเป็นเกียรติอย่างยิ่งที่ได้เจริญรอยตามพระองค์ทั้งนี้ ผมทำงานเกี่ยวกับโรคเบาหวานมายาวนาน เริ่มต้นตั้งแต่ปี ค.ศ.1980 ช่วงนั้นคนยังเชื่อว่าโรคเบาหวานคือการที่ร่างกายสร้างฮอร์โมนอินซูลินไม่เพียงพอ แต่ผมไม่มองอย่างคนอื่น เพราะคิดว่าน่าจะเป็นเพราะร่างกายดื้อต่ออินซูลิน จึงศึกษาวิจัยอยู่ 15-20 ปี กว่าคนจะยอมรับในมุมมองผม อีกทั้งการพัฒนายารักษาโรคเบาหวาน สามารถช่วยโรคไตที่เกิดจากเบาหวานได้ ช่วงแรกแพทยโรคไตก็ไม่ยอมรับเช่นกัน ใช้เวลาอยู่ 15 ปี กว่าจะได้รับการยอมรับ ฉะนั้นอยากฝากว่าเวลามีไอเดียหรือความคิดใหม่ๆ ก็อยากให้ยึดมั่นต่อไป เดินหน้าต่อไปจะสามารถสร้างประโยชน์อย่างยิ่งในอนาคต
นายแพทย์ดักลาส อาร์. โลวี พร้อมด้วย ดร.จอห์น ที. ชิลเลอร์ ผู้ได้รับพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลประจำปี พ.ศ.2565 สาขาการสาธารณสุข กล่าวร่วมกันว่าวัคซีนป้องกันเอชพีวี ที่เป็นสาเหตุของการเกิดมะเร็งปากมดลูกที่พัฒนา ช่วงแรกคนก็ไม่เชื่อมั่นเช่นกัน แต่สุดท้ายก็พิสูจน์จนคนยอมรับ ทั้งนี้ ต้องบอกว่าคนเป็นโรคมะเร็งปากมดลูกกันเยอะ ปัจจุบันมีวิธีรักษาคือการฉีดวัคซีนป้องกัน และการตรวจคัดกรองโรค ก็หวังว่าหลังจากนี้เด็กและสตรีจะได้รับการฉีดวัคซีนและตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกมากขึ้น ขณะที่ประเทศไทย ต้องถือว่าประสบความสำเร็จ ในการฉีดวัคซีนและตรวจคัดกรองเด็กสตรีและผู้สูงวัย สำหรับหลักการทำงานคือ การมีเพื่อนร่วมงานเก่ง และมีความสามารถ จะทำให้ผลงานวิจัยได้รับการยอมรับและมีคุณภาพ อีกทั้งต้องหาสิ่งที่จำเป็นที่จะวิจัย เพราะจะทำให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่มนุษยชาติ จึงรู้สึกเป็นเกียรติอย่างยิ่งที่ได้รับพระราชทานรางวัลนี้
สำหรับประวัติ ผู้ได้รับพระราชทานรางวัลฯ สาขาการแพทย์ ศาสตราจารย์นายแพทย์ ราล์ฟ เอ. ดีฟรอนโซ ปัจจุบันดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ สาขาวิชาเบาหวาน ภาควิชาอายุรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเท็กซัส ซานอันโตนิโอ มลรัฐเท็กซัสสหรัฐอเมริกา ได้ศึกษากลไกลการเกิดโรคเบาหวานและพิสูจน์ได้ว่าโรคอ้วน โดยเฉพาะโรคอ้วนลงพุง ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงระดับโมเลกุลที่ทำให้เกิดภาวะดื้อต่ออินซูลิน ซึ่งเป็นกลไกลสำคัญของการเกิดโรคเบาหวานชนิดที่ 2 รวมถึงพบว่าผู้ป่วยกลุ่มนี้มีการดูดน้ำตาลกลับที่ไตเพิ่มขึ้น ผ่านช่องทางขนส่งร่วมระหว่างเกลือโซเดียมและน้ำตาลกลูโคส จากผลการศึกษาดังกล่าวทำให้ยาเมทฟอร์มิน (metformin) และยาในกลุ่มที่ยับยั้งการดูดกลับน้ำตาลผ่านช่องทางขนส่งร่วมที่ไตนั้น เป็นที่ยอมรับอย่างแพร่หลายให้ใช้เป็นยาตัวแรกในการรักษาผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2
นอกจากนี้ ศาสตราจารย์นายแพทย์ ราล์ฟ เอ. ดีฟรอนโซ ยังนำเสนอแนวทางการรักษาโรคเบาหวานแบบเฉพาะบุคคล (personalized treatment) โดยพิจารณาเลือกยาตามกลไกการเกิดโรคในผู้ป่วยแต่ละราย และศึกษาการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและลดน้ำหนัก เพื่อทำให้ภาวะดื้อต่ออินซูลินลดลง ซึ่งแนวคิดและผลการศึกษาดังกล่าว ได้รับการนำไปใช้ในการศึกษาต่อยอดและเป็นแนวทางที่สำคัญในการป้องกันและรักษาโรคเบาหวานชนิดที่ 2 อย่างแพร่หลายทั่วโลก
ส่วนประวัติของผู้ได้รับพระราชทานรางวัลฯ สาขาการสาธารณสุข นายแพทย์ดักลาส อาร์. โลวี รองผู้อำนวยการสถาบันมะเร็งแห่งชาติสถาบันสุขภาพแห่งชาติ สหรัฐอเมริกา ดร.จอห์น ที.ชิลเลอร์ ปัจจุบันดำรงตำแหน่งนักวิจัยดีเด่นของสถาบันสุขภาพแห่งชาติ และรองหัวหน้าห้องปฏิบัติการมะเร็งระดับเซลล์ สถาบันมะเร็งแห่งชาติสถาบันสุขภาพแห่งชาติ สหรัฐอเมริกา และศาสตราจารย์นายแพทย์เอียน เอช. เฟรเซอร์ศาสตราจารย์เกียรติคุณ มหาวิทยาลัยควีนส์แลนด์ ประเทศออสเตรเลีย
ทั้งนี้ นายแพทย์ดักลาส อาร์.โลวี และ ดร.จอห์น ที.ชิลเลอร์ได้ร่วมกันศึกษาวิจัยที่สถาบันมะเร็งแห่งชาติ สถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐอเมริกา และค้นพบว่าโปรตีนหลักของอนุภาคไวรัสของฮิวแมนแปบปิลโลมาไวรัส สามารถประกอบร่างกันได้เองเป็นอนุภาคคล้ายไวรัส (VLP) ซึ่งอนุภาคคล้ายไวรัสนี้สามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันต่อต้านฮิวแมนแปบปิลโลมาไวรัสได้ดี ขณะเดียวกันศาสตราจารย์นายแพทย์เอียน เอช.เฟรเซอร์ ก็ได้ค้นพบกลไกการประกอบร่างของอนุภาคคล้ายไวรัสนี้เช่นกันในระหว่างที่ทำการศึกษาวิจัยที่มหาวิทยาลัยควีนแลนด์ประเทศออสเตรเลีย
การค้นพบนี้นำไปสู่การพัฒนากระบวนการผลิตอนุภาคคล้ายไวรัสจากโปรตีนรีคอมบิแนนท์ ซึ่งนำไปสู่การพัฒนาวัคซีนต่อต้านฮิวแมนแปบปิลโลมาไวรัสที่มีประสิทธิภาพสูง เนื่องจากอนุภาคคล้ายไวรัสเหล่านี้สามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันได้ดี และสามารถนำเสนอลักษณะทางแอนติเจนที่เป็นธรรมชาติต่อระบบภูมิคุ้มกัน
ผลงานของนายแพทย์ดักลาส อาร์.โลวี, ดร.จอห์น ที.ชิลเลอร์ และศาสตราจารย์นายแพทย์เอียน เอช.เฟรเซอร์ เป็นงานต่อยอดของ ศาสตราจารย์เกียรติคุณนายแพทย์ฮารัลด์ ซัวร์ เฮาเซ่น จากสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี ผู้ได้รับพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล สาขาการแพทย์ ประจำปี พ.ศ.2548 และรางวัลโนเบล สาขาการแพทย์ ประจำปี 2551 ซึ่งค้นพบเชื้อฮิวแมนแปบปิลโลมาไวรัส (เอชพีวี) ที่เป็นสาเหตุของการเกิดมะเร็งปากมดลูก นำไปสู่การพัฒนาวัคซีนป้องกันฮิวแมนแปบปิลโลมาไวรัส ซึ่งเป็นวัคซีนที่ได้ถูกนำไปใช้อย่างกว้างขวางทั่วโลก และช่วยป้องกันการเกิดมะเร็งปากมดลูก และมะเร็งอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับฮิวแมนแปบปิลโลมาไวรัส และลดการเสียชีวิตได้จำนวนมากมายทั่วโลก
