กรณี รศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โพสต์เฟซบุ๊กแสดงความคิดเห็นประเด็นผักตบชวาที่เป็นข่าวไปเเล้วนั้น (ประชดสูญเปล่า ผักตบชวากินได้จริง! อ.เจษฎา โพสต์คลิปเมนูชาวบ้านคอนเฟิร์ม) เเละ (ผักตบชวาแกงกินได้ ภาค2 อ.เจษฎา แนะเพิ่มกินอย่างไรให้ปลอดภัย ซึ่งมีผู้มาเสนอความคิดเห็นมากมาย โดยผู้ใช้เฟซบุ๊กรายหนึ่งได้ให้ข้อมูลว่า
“คือผักตบชวานั้นกินได้ถ้ามาจากแหล่งน้ำที่ใสสะอาด คุณค่าทางโภชนาการก็โอเค
(ส่วนอร่อยไหมไปลองกันเอง ถถถถถ) แต่ประเด็นที่เป็นต้นตอของดราม่านี้คือปริมาณผักตบชวาจำนวนมหาศาลในแม่น้ำปราณบุรี ซึ่งอ้างอิงจากรายงานสถานการณ์มลพิษของไทย โดยกรมมลพิษฉบับปี 57 ระบุว่า
บริเวณปากแม่น้ำปราณบุรีมีการสุ่มเก็บตัวอย่างคุณภาพน้ำ พบว่ามีค่าสารตะกั่วเกินมาตรฐาน ซึ่งสารพวกโลหะหนักในน้ำมักมีต้นเหตุจากน้ำทิ้งจากโรงงานอุตสาหกรรมต่างๆ
อีกทั้งผักตบชวายังเป็นผักที่มีความสามารถในการดูดซับโลหะหนักสูงมาก จนมีการศึกษาการวัดโลหะหนักในผักตบชวาเป็นตัวชี้วัดคุณภาพน้ำในแถบนั้น และใช้เป็นพืชบำบัดน้ำเสีย โดยดึงเอาโลหะหนักออกจากน้ำเสียแล้วเอาผักตบชวาไปทำปุ๋ย ส่วนน้ำเสียที่ถูกดึงเอาโลหะหนักออกก็ส่งไปบำบัดต่อไป
ดังนั้น ไอ้ผักตบชวาที่เราเห็นๆ กันในข่าว อย่าเอามากินครับ
เอาไปทำปุ๋ยหรือแปรรูปแบบอื่นดีกว่าเนาะ แบบที่เขากำลังทำกันอยู่นี่ล่ะ”
ต่อมา รศ.ดร.เจษฎา ได้โพสต์เฟซบุ๊กส่วนตัวรับผิดชอบกรณีดังกล่าวโดย ระบุว่า
“ก่อนอื่น ผมขออภัยที่โพสต์เรื่อง ผักตบชวากินได้ โดยไปแซวกระทบนายกฯ ด้วยความตั้งใจเพียงแค่อยากให้คนในสังคมเมืองรู้ว่า จริงๆ ผักตบชวามันเป็นอาหารพื้นบ้านที่กินกันมานานแล้วในหลายพื้นที่ ไม่ใช่เป็นสวะอย่างเดียว
ประการที่สอง ผมขออภัยที่ไม่ได้คิดเรื่องต้องเตือนประชาชนให้ระวังการกินผักตบที่อยู่ในบ่อบำบัดน้ำ แหล่งน้ำเสีย และบริเวณที่มีรายงานว่ามีโลหะหนักปนเปื้อน อย่างเช่น บริเวณปากแม่น้ำ (เหมือนที่ปากน้ำปราณ) ซึ่งผักตบจะดูดซึมโลหะหนักมาสะสมที่รากได้ดีมากๆๆ ขณะที่ลำต้นกับใบก็มีการสะสมได้เช่นกัน … เห็นด้วยกับหมอจ่า ว่าถ้าจะเก็บมาทำอาหารกิน ควรจะเอาจากแหล่งน้ำที่มั่นใจ ที่ใสสะอาด
ประการที่สาม ผมขออภัยที่หยิบเอางานวิจัยปี 2531 มาเสนอว่าผักตบชวาตามแหล่งน้ำธรรมชาติ (อ่างเก็บน้ำ) ในภาคอีสาน พบโลหะหนักแค่เหล็กและแมงกานีสที่มากหน่อย ซึ่งที่ต้องงานวิจัยเก่า ก็เพราะไม่พบงานวิจัยทำนองนี้ที่ทันสมัยกว่าเลย … ซึ่งเห็นด้วยกับหมอจ่าเช่นกัน (คุยเคลียร์กันหลังไมค์) ว่าปัจจุบันมีแม่น้ำหลายแห่ง ที่มีรายงานพบว่ามีบางจุดตรวจพบโลหะหนักเกินมาตรฐาน การเก็บผักตบมากินจึงต้องยิ่งระวังมากขึ้น
อย่างไรก็ตาม ขอยืนยันว่าผมไม่ได้โพสต์อะไรเกี่ยวกับการกำจัดผักตบ ไม่เคยพูดว่าให้กินผักตบเพื่อกำจัดมัน เหมือนที่บางคนไปป้ายสี ปั่นกระแสด่าทอผม
จริงๆ กะจะโพสต์เสนอเรื่องการกำจัดผักตบที่ได้ผล ด้วยวิธีทางชีวภาพ (พวก bio control ด้วยด้วงงวง) แต่ท่าทางคงจะยิ่งไปกันใหญ่ … โพสต์ขออภัยสาธาณชนก่อนดีกว่า
เพื่อแสดงความรับผิดชอบ ผมจะหยุดโพสต์เฟซบุ๊กหนึ่งสัปดาห์ และไม่โพสต์ที่กระทบการเมืองอีกหนึ่งเดือน
ด้วยความเคารพทุกๆ ท่านครับ”
