หลังเกิดกระแสตั้งคำถามเรื่องการบังคับแต่งชุดนักศึกษาของสถาบันการศึกษาส่วนใหญ่ในเมืองไทยขึ้นอีกครั้ง ยกเว้นมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ซึ่งไม่มีกฎข้อบังคับในการแต่งกายด้วยชุดนักศึกษามาเป็นเวลานาน ล่าสุด มีการแชร์ข้อความทางเฟซบุ๊ก ดร.ปริญญา เทวานฤมิตรกุล รองอธิการบดีฝ่ายบริหารและความยั่งยืน ม.ธรรมศาสตร์ โพสต์ทางเฟซบุ๊ก “Prinya Thaewanarumitkul” ตั้งค่าเข้าถึงเป็นสาธารณะ ถึงกรณีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กับการยกเลิกบังคับแต่งเครื่องแบบในมหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 17 กันยายนที่ผ่านมา ล่าสุดมีผู้เข้าไปกดไลค์กว่า 1.5 หมื่นคน และแชร์ส่งต่อกว่า 4.5 พันครั้ง ส่วนใหญ่มีความเห็นชื่นชมข้อความดังกล่าว โดยมีรายละเอียดระบุว่า
เรื่องนักศึกษาธรรมศาสตร์ไม่แต่งชุดนักศึกษาเข้าเรียนนั้น ประเด็นไม่ใช่เรื่องการไม่ปฏิบัติตามระเบียบหรือข้อบังคับมหาวิทยาลัย เพราะมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ไม่บังคับให้นักศึกษาต้องแต่งชุดนักศึกษามาเรียนครับ
ข้อบังคับมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ว่าด้วยวินัยนักศึกษา ข้อที่ 13 บัญญัติว่า “ให้นักศึกษาแต่งกายสุภาพเหมาะสมแก่กาละเทศะ หรือแต่งเครื่องแบบนักศึกษา” แปลว่าถ้าไม่ใช่งานพิธีการแล้ว นักศึกษาธรรมศาสตร์สามารถเลือกได้ว่าจะแต่งหรือไม่แต่งชุดนักศึกษาครับ ถ้าไม่แต่งชุดนักศึกษา ก็สามารถแต่งกายสุภาพเหมาะสมแก่ ‘กาละเทศะ’ ‘กาละ’ คือเวลา ‘เทศะ’ คือสถานที่ นักศึกษาก็ต้องคิดเองว่ากาละเทศะแบบไหนควรแต่งกายแบบใด มีคนที่ใช้เสรีภาพเกินเลยกันบ้าง แต่เป็นเพียงส่วนน้อย แล้วเท่าที่ผมเห็นมา เมื่อถึงคราวที่ต้องแต่งตัวเรียบร้อยทุกคนก็ทำได้หมดโดยที่ไม่ต้องบังคับ
หลายคนแปลกใจว่า ทำไมอยู่ดีๆ มีประเด็นนี้ขึ้นมา เพราะธรรมศาสตร์เลิกบังคับให้แต่งชุดนักศึกษามาตั้ง 40 กว่าปีแล้ว เช่นเดียวกับมหาวิทยาลัยชั้นนำทั้งหลายในโลกนี้ แต่ความจริงก็นับเป็นโอกาสอันดีที่ชาวธรรมศาสตร์จะต้องแสดงให้เห็นว่าเสรีภาพโดยมีความรับผิดชอบ และการแต่งกายให้เหมาะสมกับกาละเทศะนั้น เป็นสิ่งที่ทำได้ และนักศึกษาก็คิดเองได้ ไม่จำเป็นต้องมาบังคับกัน
ผมขอตั้งข้อสังเกตว่า ถ้าการบังคับให้แต่งเครื่องแบบมาเรียน จะทำให้คนมีวินัยได้ ประเทศไทยก็น่าจะมีระเบียบวินัยที่สุดในโลกไปนานแล้ว เพราะเราบังคับให้เด็กต้องแต่งชุดนักเรียนตั้งแต่อนุบาลจนถึงมัธยมหก รวมเวลาที่บังคับกันตั้ง 15 ปีเต็ม แต่ทำไมคนไทยถึงยังคงไม่ค่อยมีวินัย? ก็เพราะการบังคับให้ทำนั้น หยุดบังคับเมื่อไหร่ก็จะหยุดทำ วิธีที่ดีที่สุดคือให้คิดเองว่า การแต่งกายให้ถูกกาละเทศะ ควรจะต้องแต่งกายอย่างไร ใครใช้เสรีภาพเกินเลย ก็ดูแลแก้ไขเป็นคนๆ ไป
ความจริงเรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องซับซ้อนอะไรเลย ผมขอตั้งคำถามว่า ทำไมเราไม่บังคับให้นักศึกษาปริญญาโท หรือปริญญาเอกให้แต่งชุดนักศึกษา? ก็เพราะเขาเป็นผู้ใหญ่แล้วใช่ไหมครับ แล้วนักศึกษาปริญญาตรี พ้นจากรั้วโรงเรียนมาแล้ว อายุ 18 ปีแล้ว มีใบขับขี่ได้แล้ว ลงประชามติได้แล้ว เลือกตั้งได้แล้ว ทำไมจึงยังไม่ใช่ผู้ใหญ่ล่ะครับ
มหาวิทยาลัยไม่ใช่มอปลายส่วนต่อขยาย มหาวิทยาลัยคือที่ฝึกคนให้เป็นผู้ใหญ่ ไม่ใช่ทำให้เป็นเด็กต่อไปอีก 4 ปีครับ
มหาวิทยาลัยต้องฝึกนักศึกษาให้คิดเป็น เพื่อจะได้มีสติปัญญาในการแก้ปัญหาต่างๆ ในสังคม จะฝึกให้คิดเป็นก็ต้องให้เขาคิดเองโดยเฉพาะในเรื่องของเขาเอง และเรื่องแรกเลยคือควรจะแต่งตัวอย่างไรมาเรียนครับ
