อ.จุฬาฯ แย้ง ‘ลุงบุญ’ ในแบบเรียนภาษาพาที ปมสอนเด็ก ตุ๊กแกเรียกงูเขียวมาล้วงคอให้ช่วยแก้ท้องอืด หวั่นเข้าใจผิด ชี้ความจริงเป็นพฤติกรรม ‘ล่าเหยื่อ’ กินข้างในก่อนง่ายกว่า
ยังไม่จบกับเนื้อหาบทเรียนในหนังสือ “ภาษาพาที” ซึ่งมีหลายเล่ม ตามระดับชั้น ซึ่งในเล่ม ป.4 มีหน้าหนึ่งที่ลุงบุญ ผู้ดูแลสวนของโรงเรียนได้เตือนเด็กๆ ที่กำลังยืนมุงดู “งูรัดตัวตุ๊กแก” โดยลุงบุญอธิบายกับเด็กๆ ว่า เมื่อก่อนฟังผู้ใหญ่เล่าเป็นเพราะงูเขียวจะล้วงคอตุ๊กแกเพื่อกินตับ แต่ตุ๊กแกเอาขาหน้าปิดปากไว้
แต่พอโตขึ้นจึงรู้ว่า งูไม่ได้จะกินตับตุ๊กแก แต่ที่อ้าปากให้งูล้วงคอเป็นเพราะมันกินแมลงเข้าไปมากจนท้องอืด ทำให้อาหารไม่ย่อย จึงร้องเพื่อส่งสัญญาณให้งูมาช่วยล้วงแมลงในกระเพาะ เพื่อให้รู้สึกสบาย หายท้องอืด เห็นไหมว่าสัตว์ในโลกนี้เขาสร้างมาให้คู่กัน แล้วมันก็ต่างช่วยเหลือซึ่งกันและกัน
กับเรื่องนี้ รศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาฯ และนักสื่อสารวิทยาศาสตร์ ได้ออกมาให้ความรู้ว่า “ตุ๊กแก ไม่ได้เรียกงูเขียวมากินตับแก่ๆ ครับ … แต่งูเขียวกำลังกินมันทั้งตัวนั่นแหละ”
ต้องขอเฉลยความจริง แย้งลุงบุญ (และผู้เขียนหนังสือเรียนเล่มนี้ ซึ่งในหน้าถัดๆ ก็ไม่ได้เฉลยไว้ด้วย) เผื่อเด็กๆ ไทยจะจำไปผิดๆ เกี่ยวกับพฤติกรรมของ “ตุ๊กแกกับงู” นะครับ … มันไม่ได้ช่วยเหลือเกื้อกูลอะไรกันครับ มันกินกันสดๆ นั้นแหละครับ
ในความจริงแล้ว มันเป็นพฤติกรรมการ “ล่าเหยื่อ” ของงูเขียว ที่ตามเสียงร้องของตุ๊กแก ซึ่งก็ส่งเสียงตามธรรมชาติอยู่แล้ว โดยเสียงร้องของตุ๊กแกนั้นถูกใช้ทั้งเป็นการประกาศอาณาเขต ใช้ในการเรียกและเลือกคู่ และบ่งบอกถึงความสมบูรณ์แข็งแรงตุ๊กแกตัวนั้น จากเสียงที่ดังกังวานออกมาจากปอดของมัน
สำหรับเรื่องความเชื่อของคนโบราณ ที่ว่า “งูเขียวพระอินทร์กินตับตุ๊กแก ตามที่ตุ๊กแกร้องเรียก” นั้น คุณนิค นิรุทธ์ ชมงาม ผู้เชี่ยวชาญด้านงูของประเทศไทย แอดมินแฟนเพจเฟซบุ๊ก Nick Wildlife ได้เคยจัดทำคลิปวิดีโอไขข้อสงสัยเอาไว้ (ดู https://youtu.be/kGhKzyyC-nQ)
โดยอธิบายว่า ที่บอกว่า “งูเขียวพระอินทร์กินตับตุ๊กแก” ตามตำนานเล่าขานจากคนโบราณว่า เมื่อตุ๊กแกมีอายุมาก ตับจะเริ่มแก่ การทำงานของร่างกายย่ำแย่ลง จึงต้องร้องให้งูเขียวพระอินทร์เลื้อยเข้ามากินตับ เพื่อสร้างตับขึ้นใหม่และมีชีวิตยืนยาวอีกครั้ง … นั้นไม่เป็นความจริงแต่อย่างใด !
แต่เป็นพฤติกรรมในการล่าเหยื่อของงู และการเอาตัวรอดของตุ๊กแกตามธรรมชาติ โดยการล่าเหยื่อของงูเขียวพระอินทร์ จะเลื้อยไปยังบริเวณที่คิดว่ามีตุ๊กแกอาศัยอยู่ จากนั้นจะรอจังหวะเพื่อพุ่งฉกตุ๊กแก เพื่อกินเป็นอาหาร
นอกจากนี้ หากกัดได้แล้วจะม้วนตัวรัดตุ๊กแกอย่างรวดเร็วเพื่อให้เหยื่ออ่อนแรงลง ส่วนใหญ่จะใช้เวลานานพอสมควรในการรัดเหยื่อ เนื่องจากตุ๊กแกเป็นสัตว์ที่แข็งแรงมาก
จากนั้น เมื่องูคิดว่าตุ๊กแกหมดแรงแล้ว จะค่อยๆ เลื้อยมาบริเวณส่วนหัว เพื่อมุดเข้าปากตุ๊กแก โดยสาเหตุที่งูต้องมุดเข้าไปในปากตุ๊กแก เนื่องจากหากเริ่มกินจากส่วนล่าง ขาเหยื่อจะกางออกและสร้างความลำบากในการกิน
ทั้งนี้ หากตุ๊กแกยังไม่หมดแรง ด้วยความเป็นสัตว์ที่ดุดัน จะไม่ยอมให้ตัวเองถูกกินง่ายๆ ตุ๊กแกจะงับหัวงูเขียวอย่างรวดเร็ว เมื่อผู้คนพบเห็น จึงเข้าใจผิดว่างูเขียวจะเลื้อยเข้าไปกินตับ
#สรุปคือ งูเขียว ไม่ได้มาช่วยล้วงท้องตุ๊กแกเพื่อแก้ท้องอืด ไม่ได้ช่วยกินตับแก่ๆ เพื่อจะสร้างตับใหม่ขึ้นมา … แต่มันชอบกินตุ๊กแกแบบมุดเข้าไปในปากนั้นแหละ (หลังจากที่ตุ๊กแกโดนรัดจนหมดแรง) กินง่ายดี
