นพ.เจษฎา เปิด 10 ประเด็นน่ารู้เกี่ยวกับ ‘พินัยกรรมชีวิต’ ใครควรทำบ้าง?
นพ.เจษฎา ทองเถาว์ จิตแพทย์ เจ้าของเพจ “คลินิกสุขภาพจิตนายแพทย์เจษฎา” โพสต์เกี่ยวกับพินัยกรรมชีวิต ไว้อย่างน่าสนใจ โดยมีรายละเอียด ดังนี้
10 ประเด็นที่น่าสนใจของ พินัยกรรมชีวิต (Living Will)
จากที่หมอเคยพูดถึงซีรีส์ “การุณยฆาต” (ช่องวัน31 ) เกี่ยวกับประเด็นการุณยฆาต (Euthanasia) และแพทย์ที่ดูแลผู้ป่วยระยะประคับประคอง (Palliative Care) ใน EP.ล่าสุดของเมื่อคืนก็มีประเด็นที่น่าสนใจมากๆ นั่นคือ พินัยกรรมชีวิต (Living Will) หมอเชื่อว่าหลายท่านอาจจะไม่เคยได้ยิน แต่จริงๆแล้วมันเป็นประเด็นที่ใกล้ตัวเราและควรรู้มากๆครับ
1. Living Will คืออะไร?
Living Will อาจเรียกสั้นๆว่า “หนังสือแสดงเจตนา” คือเอกสารที่ระบุความต้องการของบุคคลเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลในกรณีที่ไม่สามารถตัดสินใจเองได้ เช่น การปฏิเสธการช่วยชีวิตด้วยเครื่องช่วยหายใจในกรณีที่ไม่มีโอกาสฟื้นตัว
2. ประโยชน์ของ Living Will
– ช่วยลดความขัดแย้งในครอบครัว
– ทำให้บุคลากรทางการแพทย์เข้าใจและปฏิบัติตามความต้องการของผู้ป่วย
– ลดความเสี่ยงจากการรักษาที่ไม่สอดคล้องกับความเชื่อและค่านิยมของผู้ป่วย
3. ใครควรมี Living Will?
ผู้ที่มีโรคเรื้อรังหรือภาวะที่อาจนำไปสู่การตัดสินใจทางการแพทย์ที่ซับซ้อน ผู้สูงอายุ หรือ ทุกคนที่ต้องการกำหนดความต้องการของตนเองเกี่ยวกับการรักษาพยาบาล
4. องค์ประกอบสำคัญของ Living Will
โดยทั่วไปพินัยกรรมชีวิตมักประกอบไปด้วยรายละเอียด ดังนี้
– ความต้องการรับการช่วยฟื้นคืนชีวิต การปฏิเสธการฟื้นคืนชีพ (Do Not Resuscitate – DNR) พูดง่ายๆ ก็คือ ถ้าหัวใจหยุดเต้นต้องการให้ปั๊มไหม?ต้องการต่อเครื่องช่วยหายใจหรือไม่?
– สถานการณ์ที่ต้องการยุติการรักษา (Withdrawal of Treatment) เช่น หากไม่มีโอกาสฟื้นตัวจากอาการโคม่า
– มีความต้องการบริจาคอวัยวะหลังเสียชีวิตมั้ย ?
– การจัดการความเจ็บปวด (Pain Management) ระบุวิธีการจัดการความเจ็บปวด เช่น การใช้ยาระงับปวดหรือการดูแลแบบประคับประคอง
– ระบุผูู้ที่มีสิทธิตัดสินใจแทนในเรื่องทางการแพทย์ (Healthcare Proxy) หากผู้เขียนไม่สามารถตัดสินใจได้
– การดูแลในสถานพยาบาลพิเศษ (Hospice Care)
– คำแนะนำเฉพาะอื่น ๆ (Specific Instructions) เช่น ไม่ต้องการผ่าตัด ไม่ต้องการย้ายไปรักษาต่อในโรงพยาบาลอื่น หรือ ต้องการรักษาด้วยวิธีธรรมชาติ
5. Living Will กับกฎหมายไทย : กฎหมายไทยรองรับพินัยกรรมชีวิต ภายใต้พรบ.สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 ซึ่งให้สิทธิบุคคลในการปฏิเสธการรักษาที่ขัดต่อความต้องการ
6. Living Will ช่วยลดความเครียดของครอบครัวได้อย่างไร?
งานวิจัยพบว่า ครอบครัวของผู้ป่วยที่มี Living Will จะมีความเครียดน้อยกว่าถึง 40% เพราะมีแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจน
7. ปัจจัยที่ต้องพิจารณาเมื่อทำ Living Will ได้แก่ ความเชื่อทางศาสนา ค่านิยมส่วนตัว และความพร้อมของบุคลากรทางการแพทย์ในพื้นที่
8. Living Will ในมุมมองจิตวิทยา : การทำ Living Will ช่วยลดความวิตกกังวลเกี่ยวกับอนาคต ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกว่าตนเองยังคงมีอำนาจในการตัดสินใจ
9. สถิติที่น่าสนใจเกี่ยวกับ Living Will
จากการสำรวจในสหรัฐฯ พบว่า 67% ของผู้สูงอายุที่มี Living Will รู้สึกพอใจกับการวางแผนชีวิตของตนเอง แต่ในประเทศไทย มีเพียง 15% ของผู้ป่วยระยะสุดท้ายเท่านั้นที่มี Living Will
10. Living Will สามารถเขียนคนเดียวได้หรือไม่?
แม้การเขียนลิฟวิ่งวิลล์สามารถทำได้คนเดียว แต่การมีพยานหรือแพทย์เซ็นรับรองจะช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือในทางกฎหมายและป้องกันการโต้แย้งจากญาติในอนาคต
สรุป: 10 ประเด็นเกี่ยวกับ Living Will ข้างต้น แม้จะดูเป็นเรื่องไกลตัว แต่ในความเป็นจริงแล้ว ความตายเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้กับทุกคนในทุกช่วงเวลา การทำความเข้าใจกับเรื่องนี้จึงเป็นสิ่งสำคัญ
ซีรีส์ “การุณยฆาต” เป็นซีรีส์แนวสืบสวนสอบสวน ที่สอดแทรกประเด็นทางการแพทย์ไว้อย่างน่าคิด เช่น บทบาทหมอพาลิ ผู้ดูแลผู้ป่วยระยะประคับประคอง และสิทธิในการเตรียมพร้อมสำหรับวาระสุดท้ายของชีวิต
หากมีโอกาส หมอจึงอยากชวนทุกๆท่านลองดูซีรีส์นี้กันนะครับ ท่านอาจได้มุมมองใหม่ๆ ที่น่าสนใจเกี่ยวกับเรื่องใกล้ตัวที่เราอาจไม่เคยคิดถึง
