หมอเมืองน่าน กลั่นประสบการณ์ แนะ 27 ขั้นตอน ฟื้นเมืองหลังน้ำลด ระวังโรคติดเชื้อ ย้ำชุมชนต้องช่วยกัน
จากสถานการณ์น้ำท่วมหนักในพื้นที่ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา หลายวันติดต่อกัน ส่งผลให้ประชาชนติดค้างอยู่ในบ้าน ถูกตัดน้ำ ตัดไฟ และไร้ข้าวกินนานถึง 6 วันนั้น มีผู้เสียชีวิตที่ได้รับการยืนยันจากทางการแล้ว 5 ราย ศูนย์พักพิงแน่นไปด้วยผู้ประสบภัยหลายพันคน มีการแย่งอาหาร ศพเกลื่อนริมถนน นับเป็นความวิปโยคของประเทศในห้วงนี้
อย่างไรก็ตาม ล่าสุดเช้าวันนี้ วันที่ 27 พฤศจิกายน มีรายงานว่าหลายพื้นที่ในจ.สงขลา ระดับน้ำเริ่มลดลงจนเห็นผิวถนน ทำให้ประชาชนและเจ้าหน้าที่ออกมาสำรวจความเสียหายได้บ้างแล้วนั้น
ปฏิเสธไม่ได้ว่าอีกหนึ่งสิ่งสำคัญที่หลายฝ่ายๆ รวมถึงผู้ประสบภัยต้องมีการ “เตรียมการ” เตรียมความพร้อม คือการรับมือหลังน้ำลด การฟื้นฟูและเยียวยาต่างๆ
พันตรี ทันตแพทย์ พลเดช ศรีสุข คลินิกเด็นตัลพริสทีนทันตกรรม จังหวัดน่าน ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เกิดเหตุน้ำท่วมหนักสุดในรอบ 60 ปี เมื่อเดือนกรกฎาคม 2568 ที่ผ่านมา ได้โพสต์เฟซบุ๊กถอดบทเรียน สรุปขั้นตอนการเตรียมการปฏิบัติเมื่อน้ำลด ซึ่งสามารถนำไปปฏิบัติจริงได้
ซึ่งคุณหมอย้ำด้วยความห่วงใยว่า “เรื่องความร่วมมือในชุมชนเป็นสิ่งที่สำคัญมากๆ หากไม่ร่วมมือกันจะยิ่งแย่ เพราะที่น่านเรารอดมาได้เพราะเราช่วยกันทั้งเมืองจริงๆ ซึ่งหาดใหญ่เป็นเมืองใหญ่ และมีผู้คนหลากหลาย ถ้าทุกคนไม่ช่วยกันคงจะแย่แน่ๆ”
โดยแนะนำไว้อย่างละเอียดว่า “การเตรียมการปฏิบัติเมื่อน้ำลด 1. เมื่อน้ำลดลงเหลือสักฟุตกว่าๆ หรือถ้าเดินทางเข้าออกสะดวก ให้รีบกลับเข้าบ้านพร้อมเครื่องมือทำความสะอาด ช่วงนี้น้ำประปาจะยังไม่มาต้องทำใจ ควรระวังใส่รองเท้าบู๊ต แว่นตา ถุงมือให้เรียบร้อย อย่าให้เกิดอุบัติเหตุหรือแผล หมอเขาไม่ว่างมารักษาให้แน่ๆ ยาฉี่หนูหาได้ก็ควรหามากินกันไว้
2. ถ่ายรูปความชิบหายทุกแง่มุมทุกชิ้นก่อนให้หมด จำเป็นมากต้องใช้ตอนเคลมประกันและขอรับเงินเยียวยา
3. จัดการเอาของมากองไว้ข้างนอกบ้าน เอาชิ้นใหญ่หนักๆอยู่ข้างใต้ ของหนักรองๆลงไปเทินไว้ข้างบน มันจะได้ไม่ลอยไปไหน
4. เอาน้ำท่วมนั่นแหละล้างบ้านเลย เพราะถ้ารอจนน้ำแห้งจะชิบหายหนักมาก จากขี้โคลนที่เกาะแห้งแล้วจะเอาออกยาก อย่างน้อยๆ ถ้าในช่วงมีน้ำประปาแล้วมาล้างให้สะอาดอีกครั้ง จะได้ไม่เหนื่อยมาก
5. ทิ้งอะไรได้ทิ้งไปเลย ยกเว้นเอกสารราชการ คุณวุฒิการศึกษา บัญชีเงินฝากธนาคาร จะสำคัญตอนขอใหม่ ถ้ามีตัวเก่าที่จมน้ำจะของ่ายและไวกว่าไม่มี
6. ล้างผนังให้โคลนหมด ถ้าจะกลับมานอนบ้านต้องวางแผนเรื่องอาหาร น้ำ และการขับถ่ายให้ดีก่อน ถ้าลำบากก็ให้ไปอยู่ศูนย์อพยพต่อ อย่าเพิ่งเข้ามาอยู่ เอาของมีค่าติดตัวไว้
7. แต่ละวันให้เข้ามาล้างเรื่อยๆ อย่าให้มีขี้โคลนแห้งติดผนังมาก และจะได้เป็นการระบายความชื้น
8. พอน้ำแห้งเป็นโคลน เอาไม้ยางกวาดน้ำมากวาดขี้โคลนออกไปให้มากสุด ปกติน้ำไฟจะมาหลังจากที่น้ำแห้งแล้ว 1 -2 วัน โดยไฟจะมาก่อน แต่น้ำอาจจะนานกว่าถ้าแหล่งน้ำดิบขุ่นมาก ที่สูบน้ำดิบพัง และ/หรือโรงประปาพัง ถ้าน้ำไฟมาแล้วก็ขอบคุณสวรรค์เลยให้รีบทำความสะอาดให้เร็วที่สุด
9.แยกขยะกองไว้ อันไหนจะเก็บก็ทำความสะอาด อันไหนไม่เก็บ เอามาวางหน้าบ้าน เทศบาลเขาจะจัดทีมเก็บตอนล้างเมืองเอง
10. ปลงๆบ้าง สมบัติไม่ตายหาใหม่ได้ อย่าเก็บของน้ำท่วมที่ทำความสะอาดไม่ได้ไว้ เด็ดขาด ให้คิดว่าถ้ามันเปื้อนขี้หมามาแล้วเราจะเก็บไหม
11.เมื่อน้ำแห้ง จะต้องระวังเวลาเดินจะเป็นโคลนลื่นหกล้มง่าย คนแก่ควรระวังมาก เศษแก้วเศษกระจก เศษตะปูจะเยอะมาก ระวังอย่าขับรถเข้าในจุดที่ถนนไม่เคลียร์ ยกเว้นว่ารถจะดอกยางใหญ่หนามากๆ เพื่อนๆควรช่วยๆกันนั่งไปด้วยกัน อย่าแห่กันเอารถออกมามากนัก ถนนมันไม่ดี
12. รีบจองตัวช่างไฟฟ้า ช่างประปา ช่างส้วมเลย แม่งแย่งกันจนแทบจะยิงกันตาย
13.อย่า “งก” ไม่เข้าเรื่อง ไอ้นิสัยประเภทบาทเดียวไม่ได้กูต้องเอาให้คุ้ม ควรเลิกเสีย เพราะคนงก และเห็นแก่ตัวจะถูกปล่อยทิ้ง ไม่มีใครช่วย ใจเขาใจเรา
14. บ้านไม่สะอาดจริง อย่าทะลึ่งทำกับข้าวเอง ระวังจะท้องเสียเป็นอหิวาต์ตายไม่คุ้ม กินโรงทานไปก่อน
15.จำไว้ว่าเตาแก๊สปิกนิก ถังน้ำแข็งและกระติกน้ำแข็งจะทำให้ชีวิตดีและง่ายขึ้นมาก เพราะเมื่อน้ำแข็งขายได้ คุณภาพชีวิตจะดีขึ้น
16. ชุมชนควรรวมกลุ่มกันให้เหนียวแน่น รวมกันเราอยู่ แยกหมู่เราตายท่องไว้เลย
17.ทำบัญชีของที่เสียหายไว้ เวลาขอรับเงินเยียวยา ใส่ข้อมูลให้ครบ จะได้ไม่เสียโอกาสและสิทธิ
18. อย่าทำตัวเป็นคนขี้โวยวาย เรียกร้องสิ่งที่ทำได้ยาก เพราะจะไม่มีใครมาดูแล
19. เจ้าหน้าที่ประกันจะมาเซอเวย์ ให้เอารูปถ่ายข้อมูลให้เขา ดูแลเขาหน่อย น้ำสักแก้วจะทำให้อะไรๆสะดวกขึ้นมาก แอบกระซิบอย่างนึงว่า คนหัวหมอ เบิกเกินจริง คนขี้โวยวาย คนไร้น้ำใจ บริษัทประกันเขารู้หมด เขามีเครือข่ายธุรกิจที่รู้แม้แต่ว่าถังขยะยี่ห้อที่คุณซื้อมาจากห้างราคาเท่าไหร่ ถ้าเขารู้ว่าตอแหล เขาจะให้คุณเป็นคนลำดับความสำคัญต่ำ
20. หาอุปกรณ์ที่สำคัญที่สุดคือ เครื่องมือทำความสะอาด เครื่องอัดฉีดน้ำ สารทำความสะอาดต่างๆ ถ้าไม่มีเงินซื้อหุ้นกันหลายๆคนก็ได้ และรีบไปซื้อเสียโดยไว เพราะมันจะหมดเร็วมาก เป็นนาทีนะครับ ไม่ใช่เป็นวัน
21. จะกินอะไรต้องล้างมือล้างหน้าก่อนเสมอ
22. พอน้ำแห้งจริงๆ จะมีแต่ฝุ่นคลุ้งทั้งเมือง หน้ากากอนามัยต้องมี ถ้าใส่แล้วหลวมให้เอาแม็กซ์เย็บกระดาษเย็บให้ฟิต ไม่งั้นจะสูดฝุ่นจนติดเชื้อในทางเดินหายใจได้
23. แม้ทางเทศบาลจะล้างเมืองแล้ว บ้านเมืองจะไม่สะอาดจนกว่าฝนจะตกหนักๆลงมาล้าง 5 ครั้งก่อน ช่วงก่อนหน้านั้น มันจะเหมือนประเทศด้อยพัฒนาแถวๆแอฟริกา ต้องอดทน หน้ากากอนามัยต้องมี ระวังสตรีทฟู้ดและน้ำดื่มที่ไม่สะอาด
24. ของไหนที่แถวๆบ้านมีขาย ให้ซื้อของในชุมชนก่อน แต่ถ้าไม่มีหรือแพงจริงๆค่อยซื้อออนไลน์ ช่วยกันผ่านวิกฤตให้ได้
25. สำหรับเรื่องปลั๊กไฟ ส่วนใหญ่ปลั๊กที่น้ำท่วม ถ้าขี้โคลนมันไม่ได้อัดเข้าไปมากๆ ตู้เบรคเกอร์ไม่ได้จมน้ำ ถ้าน้ำแห้งและปลั๊กแห้ง มันจะกลับมาใช้ได้เหมือนเดิม จึงเป็นสาเหตุที่ว่าเราต้องมาเปิดบ้านรีบล้างก่อนไฟจะมา เพราะถ้าขี้ดินมันออกไปและแห้ง ก็ใช้ไฟได้ แต่พวกที่ปลั๊กมันอยู่เตี้ยมากๆ ถ้าไม่แน่ใจควรตัดไฟเฉพาะชั้น แล้วใช้ไฟจากชั้นบน หรือเรียกช่างไฟมาดูก่อนจะดีกว่า
26.หลังจากน้ำแห้ง อย่าเพิ่งรีบซ่อมบ้าน สีตรงไหนล่อน ดึงมันออกให้หมด ทิ้งไว้ก่อน ความชื้นจะได้ระบายเร็ว ไม่งั้นถ้าทาสีทับเร็วเกินไป ยังไม่แห้งดี ราจะขึ้นแล้วจะแก้ยากมาก กว่าจะได้ซ่อม มักจะล่อเข้าไปหน้าแล้งเลย
27. คนที่อยู่ตึกแถว เวลาล้างบ้าน รายละเอียดมันมักจะน้อยล้างง่าย แต่ความซวยจะเกิดขึ้น ถ้าไอ้ห้องข้างๆมันไม่มาล้าง มันจะเป็นแหล่งเสื่อมโทรม คนที่มีตึก แม้ไม่ได้อยู่ใช้ประโยชน์ก็ควรต้องรับผิดชอบสังคมและมาล้าง
อย่างไรก็ตาม พันตรี ทันตแพทย์ พลเดช ทิ้งท้ายไว้ด้วยว่า “น้ำท่วมมันอาจจะเป็นโอกาสที่เราจะได้ทำให้เมืองสะอาดพร้อมๆ กัน และจัดการสร้างอะไรได้ใหม่ เพราะมันจะทำให้ขยะต่างๆ ที่แต่ละคนสะสมไว้ ถูกเอาออกไปทิ้ง แล้วพวกสัตว์นำโรคจะถูกกำจัดไปได้มาก ถ้าทุกคนที่ทำความสะอาดบ้านใหม่แล้ว พยายามรักษาความสะอาดและไม่เก็บสมบัติบ้าต่างๆ ให้รกอีก จะดีต่อสุขภาพในระยะยาวมาก และเมืองจะสะอาดและดีขึ้นด้วย”
