รู้จัก “ฌูลส์ ริเมต์” ถ้วยแชมป์บอลโลกที่สาบสูญ

ก่อนจะมาเป็นถ้วยฟุตบอลโลกที่เราคุ้นเคยในปัจจุบัน โทรฟี่สำหรับแชมป์เวิลด์คัพในยุคแรกนั้นมีดีไซน์ที่ต่างออกไป โดยแรกเริ่มนั้นตั้งชื่อว่าถ้วยวิคตอรี่ (Victory) แต่เรียกกันทั่วไปว่าถ้วย “เวิลด์คัพ” หรือ “คูป์ ดู มอนด์” (Coupe du Monde) ก่อนจะเปลี่ยนชื่อเป็นถ้วยฌูลส์ ริเมต์ อย่างเป็นทางการในปี 1946 เพื่อเป็นเกียรติแก่ฌูลส์ ริเมต์ ประธานสหพันธ์ฟุตบอลนานาชาติ (ฟีฟ่า) ผู้มีบทบาทสำคัญในการผลักดันให้เกิดการแข่งขัน

ถ้วยฌูลส์ ริเมต์ ออกแบบโดยอาเบล ลาเฟลอร์ ประติมากรชาวฝรั่งเศส ทำจากเงินสเตอร์ลิงชุบทองบนฐานหินลาพิสลาซูลี ถ้วยมีความสูง 35 เซนติเมตร หนัก 3.8 กิโลกรัม เป็นรูปไนกี้ เทพีแห่งชัยชนะตามเทพปกรณัมกรีก ในลักษณะทูนถ้วยทรงสิบเหลี่ยมไว้เหนือศีรษะ

แชมป์ฟุตบอลโลกตั้งแต่ครั้งแรก เมื่อคว้าแชมป์แล้วจะได้ถ้วยฌูลส์ ริเมต์ กลับไปเก็บรักษา 4 ปี เมื่อถึงการแข่งขันครั้งใหม่ก็จะนำถ้วยมาคืน โดยฌูลส์ ริเมต์ ประกาศไว้ตั้งแต่การแข่งขันครั้งแรกว่า ชาติใดที่คว้าแชมป์ฟุตบอลโลกได้ถึง 3 สมัย จะได้ครอบครองถ้วยแชมป์อย่างถาวร นั่นคือเหตุผลที่บราซิลในยุคของตำนาน เปเล่ ได้ถ้วยฌูลส์ ริเมต์ ไปครองแบบถาวรหลังคว้าแชมป์ในปี 1970 เป็นชาติแรกที่ได้แชมป์ 3 สมัย ต่อจากปี 1958 และ 1962 (หลังจากนั้นฟีฟ่าจึงทำถ้วยฟุตบอลโลกขึ้นมาใหม่ พร้อมออกกฎว่าจะไม่มีทีมใดได้ครอบครองถ้วยอย่างถาวรอีก)

ถ้วยฌูลส์ ริเมต์ เคยถูกโจรกรรม 2 ครั้ง ครั้งแรกในวันที่ 20 มีนาคม ปี 1966 ก่อนหน้าการแข่งขันฟุตบอลโลกที่อังกฤษ 4 เดือน เมื่อมีคนขโมยถ้วยจากสถานที่จัดแสดงในศาลากลางเวสต์มินสเตอร์ กระทั่ง 7 วันต่อมา สุนัขพันธุ์คอลลีชื่อ “พิคเคิลส์” ไปเจอถ้วยถูกห่อด้วยกระดาษหนังสือพิมพ์ที่สวนแห่งหนึ่งในย่านอัปเพอร์นอร์วู้ดทางตอนใต้ของกรุงลอนดอน หลังเหตุการณ์ดังกล่าวทำให้สมาคมฟุตบอลอังกฤษ (เอฟเอ) ต้องแอบทำถ้วยจำลองขึ้นมาตั้งในที่จัดแสดงแทน เพราะหวั่นจะโดนขโมยอีก

การโจรกรรมครั้งที่ 2 เกิดขึ้นในวันที่ 19 ธันวาคม ปี 1983 เมื่อมีคนไปงัดตู้นิรภัยซึ่งบรรจุถ้วยฌูลส์ ริเมต์ ตั้งโชว์ไว้ที่สำนักงานใหญ่สหพันธ์ฟุตบอลบราซิลในนครรีโอเดจาเนโร แม้ในเวลาต่อมาจะมีชาย 4 คนถูกดำเนินคดีฐานพัวพันกับการโจรกรรม แต่ไม่มีใครได้เห็นถ้วยฌูลส์ ริเมต์ ใบจริงอีกเลย

มรดกที่ยังหลงเหลือจากตำนานถ้วยฟุตบอลโลกยุคแรกคือฐานหินลาพิสลาซูลียุคดีไซน์แรก (ก่อนจะถูกเปลี่ยนเป็นฐานที่สูงขึ้นในปี 1954) ซึ่งถูกค้นพบที่ห้องใต้ดินของสำนักงานใหญ่ฟีฟ่าในปี 2015 ขณะที่ถ้วยจำลองซึ่งเอฟเอแอบทำขึ้นนั้น ฟีฟ่าประมูลไปในปี 1997 ในราคา 254,500 ปอนด์ และให้ยืมจัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์ฟุตบอลแห่งชาติอังกฤษในเมืองแมนเชสเตอร์จนถึงปัจจุบัน