สุดสัปดาห์ที่ผ่านมา คนเขียนเดินทางไปเก็บข้อมูลของ“เหยี่ยวปีกแหลม” 2 ชนิดที่ประเทศมาเลเซีย
ทั้งสองชนิดเป็นนกประจำถิ่นในอุษาคเนย์บ้านเราแต่ยังมีข้อมูลวิถีชีวิตไม่มากนัก 1 เป็นเหยี่ยวปีกแหลมขนาดใหญ่ ชื่อชั้นระดับจ้าวความเร็วที่สุดในโลก “เหยี่ยวเพเรกริน” แต่เป็นพันธุ์ประจำถิ่นของคาบสมุทรมลายู ตั้งแต่ภาคใต้ของไทยลงไป มีชื่อว่าพันธุ์ ernesti
อีก 1 เป็นเหยี่ยวปีกแหลมป่าตัวจิ๋วที่มีขนาดเล็กที่สุดในโลก!
ตัวเท่านกกระจอกบ้านๆ ใครจะเชื่อว่ามีเหยี่ยวตัวเท่านกกระจอก…มีจริงๆ และทั่วโลกมีเหยี่ยวปีกแหลมจิ๋วในสกุลเหยี่ยวแมลงปอ หรือ falconet 5 ชนิดเท่านั้น
เป็นเหยี่ยวเฉพาะถิ่นของทวีปเอเชีย นักล่าตัวจิ๋วนี้ชื่อ “เหยี่ยวแมลงปอขาดำ” หรือ Black-thighed Falconet เป็น 1 ใน 2 ชนิดของเหยี่ยวแมลงปอที่พบได้ในบ้านเรา ตั้งแต่อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี ลงไปจนถึงประเทศมาเลเซีย
ทราบจากเพื่อนนักดูนกชาวมาเลเซียที่เป็นนักดูเหยี่ยวตัวยง ชื่อ Connie Khoo ที่มีนิวาสถานอยู่ที่เมืองอิโปห์ รัฐเประ ประเทศมาเลเซีย ว่าเจ้าขาดำบ้านเธอมีวิถีแปลกกว่าในเมืองไทยที่คนเขียนเคยสำรวจเก็บข้อมูล
เดือนมิถุนายน เป็นช่วงที่นกนักล่า และนกอื่นๆ เข้าสู่ฤดูผสมพันธุ์ เหยี่ยวหลายชนิด รวมทั้งเหยี่ยวเพเรกริน และเหยี่ยวแมลงปอ ล้วนเลี้ยงลูกเหยี่ยวจนโตใกล้ออกจากรัง หรือโตพอจะหย่ารังแล้ว อาทิ เจ้าขาดำ แต่ที่ “เมืองอิโปห์” นี้ มีภูเขาหินปูนจำนวนมาก และ “เจ้าขาดำจิ๋วระดับโลก ใช้ประโยชน์จากถ้ำหรือร่องลึกที่เกิดตามธรรมชาติของภูเขาหินปูนเป็นรังรัก” แทนที่จะเป็นโพรงไม้ ที่เหยี่ยวแมลงปอทุกชนิดเลือกทำรัง ต่างจากเหยี่ยวหรือนกนักล่าส่วนใหญ่ที่ทำรังด้วยกิ่งไม้คล้ายตะกร้าปากกว้างขัดคาบนง่ามไม้
นอกจากจะเด่นที่ขนาดเล็กแล้ว การทำรังก็แปลกแยกกว่าเพื่อนขนาดใหญ่กว่าอีก ยิ่งทราบว่าเหยี่ยวแมลงปอเชื้อชาติมาเลย์ ทำรังในถ้ำหินปูน ยิ่งแปลกใหญ่ คนเขียนในฐานะคนชอบศึกษาเรื่องนกนักล่าในธรรมชาติ จึงต้องเดินทางเหินฟ้าไปเรียนรู้ด้วยตาตนเอง เป็นประสบการณ์ตรง เมื่อเดินทางมาถึงเมืองอิโปห์ จึงถึงบางอ้อ เมืองนี้นับเป็นสัปปายะของเหยี่ยวแมลงปอขาดำ เพราะเขาหินปูนมีอยู่มากมาย ตลอดแนวข้างถนนทั้งในตัวเมือง และชานเมือง
เพื่อนชาวมาเลย์ตะลอนพาไปสำรวจ ยืนเฝ้า ส่องสังเกตเหยี่ยวแมลงปอขาดำ 2 ครอบครัว นับว่าน่าสนใจที่ข้อมูลแตกต่างจากบ้านเราจริงๆ ทั้งเรื่องแหล่งทำรัง และอาหาร เพราะเมื่อพบครอบครัวของเหยี่ยวแมลงปอขาดำ โชคดีที่ได้มีโอกาสสังเกตการณ์ล่าค้างคาวถ้ำของเหยี่ยวด้วย นับเป็นข้อมูลใหม่ที่เพื่อนชาวมาเลย์คนนี้ค้นพบเมื่อหลายปีก่อน แต่ยังไม่เคยมีการบันทึกตราบนเอกสารมาก่อน
“ในป่าแก่งกระจาน เหยี่ยวแมลงปอขาดำ ล่าผีเสื้อ แมลงปอ และนกขนาดเล็ก” เช่น นกกระจิบ เป็นอาหาร รวมทั้งนำมาป้อนให้ลูกเหยี่ยวในโพรงไม้ด้วย “แต่ทริปนี้คนเขียนได้เห็นด้วยตาตัวเองว่า เหยี่ยวตัวเล็กแค่ 15-17 ซม. สามารถบินไล่จับค้างคาวถ้ำตัวพอๆ กับเหยี่ยวได้จริงๆ”
อย่างนี้ต้องบอกว่า จิ๋วระดับโลกชนิดนี้ รู้จักเลือกสัปปายะจริงๆ เพราะเขาหินปูนเป็นทั้งบ้านและแหล่งอาหารให้กินอยู่พูวายนับหมื่นๆ ตัวตลอดปี!
ชมคลิปเหยี่ยวกินค้างคาวที่ https://goo.gl/YAAVC1
