หลักการหนึ่งที่จะช่วยให้ผู้คนในสังคมมีชีวิตความเป็นอยู่อย่างสุขสงบ ซึ่งถูกกำหนดหรือบัญญัติโดยมนุษย์ที่มีเป้าหมายถึงการไม่เบียดเบียน ไม่ฆ่าทำลายในชีวิตและทรัพย์สิน การแย่งชิงทรัพยากรธรรมชาติ ดินแดนประเทศชาติกันนอกจากประเพณี วัฒนธรรม ศีลธรรมของศาสนาแล้ว ยังมีกฎหมาย กระบวนการพิพากษาตัดสินของศาล ซึ่งผู้คนทั่วไปให้การยอมรับเชื่อมั่นในสถาบันดังกล่าว
ความยุติธรรม (Justice) ได้ถูกกล่าวถึงในบริบทต่างๆ ตั้งแต่อดีตกาลที่ผ่านมาหลายพันปีที่ผ่านมา การกระทำความผิดของผู้คนในสังคมทั่วโลกมีเกิดขึ้นในทุกๆ วันเนื่องด้วยชีวิตความเป็นอยู่มิได้มีความสุขและเสมอภาคไปทั้งในกระแสของสุขนิยม บริโภคนิยม เงินนิยม ความยุติธรรมของคน หรือองค์กร สถาบันหนึ่งดูเสมือนว่าจะเกิดความอยุติธรรมกับใครบางคนที่รู้สึกได้ในกระบวนการดังกล่าวทั้งประจักษ์พยาน หลักฐานและกระบวนการทางกฎหมาย
ช่วงวันเวลาที่ผ่านมาเร็วนี้ หากท่านผู้อ่านได้ดูในรายการโทรทัศน์หรือสื่อต่างๆ ทั่วโลกก็จะพบถึงเหตุการณ์หนึ่งที่ไม่เป็นที่คาดคิดว่าเหตุการณ์ดังกล่าวจะเกิดขึ้นในศาล ขณะที่รับฟังการพิพากษากรณีนายสโลโบดาน ปราลยัก (Slobodan Praljak) อดีตนายพลของกองทัพโครเอเชีย ในสงครามบอสเนีย ปี ค.ศ.1992-1995 ได้ดื่มยาพิษเพื่อฆ่าตนเองต่อหน้าคณะผู้พิพากษา ในศาลอาญาระหว่างประเทศ ได้โต้ตอบพิพากษาจำคุก 20 ปี กรณีก่ออาชญากรรมสงคราม จากการที่กองทัพสังหารหมู่ชาวมุสลิมในบอสเนีย…
สงครามกลางเมืองบอสเนียมีคู่ขัดแย้งที่เป็นชาวเซิร์บกับชาวมุสลิม มีการสู้รบกันระหว่างชาวโครแอตหรือโครเอเชียกับชาวมุสลิมมีผู้เสียชีวิตจากการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์กว่าแสนคน เนื่องด้วยโครเอเชียได้ประกาศเอกราชจากยูโกสลาเวียใน ค.ศ.1991 รัฐบาลบอสเนียไม่ยอมรับให้โครเอเชียยึดดินแดนไปจึงมีการสู้รบเพื่อแย่งชิงดินแดนกันทำให้ผู้คนล้มตายไปเป็นจำนวนมาก ทำให้ผู้นำดังกล่าวเข้าสู่กระบวนการของศาล
สโลโบดาน ปราลยัก ซึ่งเป็นผู้บัญชาการของกองทัพและผู้นำของพรรคการเมืองบอสเนียโครแอต ซึ่งเป็นหนึ่งในหกจำเลยในข้อหาอาชญากรสงครามโครเอเชีย-บอสเนียได้ดื่มยาพิษในศาล ซึ่งกรณีดังกล่าวได้มีการพิพากษาตัดสินไปแล้วเมื่อปี ค.ศ.2013 ขณะเดียวกันจำเลยก็ได้ยื่นอุทธรณ์เพื่อต่อสู้คดีต่อไป ขณะที่อยู่ในศาลเขาได้มีข้อโต้แย้งที่ว่า “เขาไม่ใช่อาชญากรสงคราม และไม่ยอมรับคำตัดสิน พร้อมทั้งเปิดขวดบรรจุยาพิษแล้วดื่มเข้าไป” จากนั้นคณะผู้พิพากษาได้ให้มีการยุติการพิจารณาชั่วคราวนำตัวจำเลยส่งเข้าโรงพยาบาลและเสียชีวิตในเวลาต่อมา
ที่มาของความยุติธรรมในอดีตมีเทพียุติธรรม (Lady Justice) เป็นผู้แทนของความยุติธรรม มีสัญลักษณ์สามอย่างคือ พระขรรค์หมายถึงอำนาจบังคับบัญชาของศาล ดุลพ่าห์ การชั่งหนักเบาของข้อหาที่รับมาอยู่ในมือ และผ้าผูกตาคือความไม่เลือกที่รักมักที่ชัง หลักการดังกล่าวมาจากแนวคิดถึงความถูกต้องของศีลธรรม จริยธรรม ความสมเหตุสมผล กฎหมายธรรมชาติ ความเที่ยงธรรม (Equity) และความเป็นธรรม (Fairness) ผู้คนทั่วไปทั้งโลกต่างมีคำถามที่ว่าความเป็นธรรมและความยุติธรรมมีจริงหรือไม่ในโลกนี้…
หากใครได้มีโอกาสเรียนในระดับอุดมศึกษาจะพบนักปรัชญากรีกอยู่หนึ่งคนชื่อว่า โสเครติส (Socratis) ซึ่งมีชีวิตอยู่ในช่วง 469 ปีก่อนคริสตกาล หลักการของเขาคือการรักษาความดีที่มีในมนุษย์ให้มากกว่าชีวิต การอุทิศชีวิตเพื่อช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ให้เกิดปัญญาและคุณธรรม เขาเชื่อว่าปัญญาคืออำนาจ ความรู้คือคุณธรรม
ชีวิตของโสเครติสเมื่ออายุเจ็ดสิบปีเขาได้รับการตัดสินพิพากษาจากผู้มีอำนาจของกรุงเอเธนส์ในเรื่อง ไม่นับถือเทพเจ้าของรัฐ มีการสร้างเทพเจ้าใหม่และชักชวนเด็กเยาวชนให้เป็นปฏิปักษ์ต่อรัฐและบ้านเมือง ในช่วงแรกๆ โสเครติสมิได้แสดงตนในศาลฐานะจำเลย ต่อมาก็เข้าสู่กระบวนการของศาลกรีกโดยผู้พิพากษาได้เสนอแนะให้เขาล้มเลิกการแสวงหาความจริงเพื่อแลกกับการพ้นจากความผิดในที่สุดศาลก็พิพากษาโทษให้โสเครติสดื่มยาพิษเพื่อให้เขาตาย…
ก่อนตายเขามีหลักการที่ว่า “ถ้าความยุติธรรมถูกทำลาย ความอยุติธรรมเข้ามาแทนที่ ก็ไม่มีเหตุผลใดที่จะมีชีวิตอยู่ต่อไป เพราะการมีชีวิตอยู่เท่านั้นไม่เพียงพอ แต่ควรมีชีวิตอยู่อย่างดี ชีวิตที่ดีก็คือ ชีวิตอันงาม ชีวิตที่ถูกต้องตามทำนองคลองธรรม….”
ผู้เขียนมิอาจจะนำความตายและการตายจากกรณีของสโลโบดาน ปราลยัก ซึ่งเป็นผู้นำของกองทัพและนักการเมืองและโสเครติส ซึ่งเป็นนักปรัชญาของกรีกในสมัยนั้นได้นำเสนอหลักการซึ่งเป็นนามธรรมที่อาจจะต้องพิสูจน์ทราบถึงตรรกะ เหตุผลมาเปรียบเทียบกันได้ แต่ความตายด้วยการดื่มยาพิษคือสิ่งที่กระทำให้ชีวิตและร่างกายของตนได้ยุติการทำหน้าที่ของอวัยวะต่างๆ ในชีวิตลงไป นั่นหมายถึงความตายจากกระบวนการด้านความยุติธรรม
ภาพของการดื่มยาพิษเพื่อฆ่าตัวตายในขณะฟังคำพิพากษาคดีในศาลในโลกนี้ในอดีตที่ผ่านมามักจะไม่ปรากฏเป็นข่าวหรือข้อมูลให้เราท่านทั้งหลายได้ทราบนัก กรณีสโลโบดาน ปราลยัก อาจจะสร้างความตื่นตระหนกให้กับผู้คนในสังคมโลกจำนวนหนึ่งที่ว่าการตัดสินใจดื่มยาพิษฆ่าตัวตายในศาลอุทธรณ์อาญาระหว่างประเทศเป็นการตายที่ชอบธรรมด้วยหลักการของศาสนาหรือหลักของความยุติธรรมในยุคปัจจุบันหรือไม่
ความตายของผู้คนทั่วโลกในขณะนี้มีอยู่ทุกๆ วัน นับตั้งแต่คนที่ตั้งครรภ์หรือท้องเด็กในครรภ์เป็นจำนวนมากที่ไม่ได้มีโอกาสลืมตาดูโลก ช่วงวัยต่างๆ ตั้งแต่เด็กทารกจนกระทั่งแก่ชราเราท่านก็พบเห็นความตายในทุกวัน ตายจากโรคภัยไข้เจ็บ อุบัติเหตุ อาชญากรรม ภัยจากธรรมชาติและความตายอันเนื่องด้วยจากสาเหตุอื่นๆ หลายคนอาจจะมีคำถามที่ว่าชีวิตที่เกิดมาแล้ว อะไรคือชีวิตที่ดีที่สุด และชีวิตหลังความตายควรเป็นเช่นไร…
ตัวเลขของผู้ที่ฆ่าตัวตายในบริบทต่างๆ ทั่วโลกในขณะนี้องค์การอนามัยโลกได้มีรายงานที่ว่า หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 จนกระทั่งถึงปัจจุบันมีอัตราการฆ่าตัวตายของผู้คนทั่วโลกเพิ่มสูงถึง 60 เปอร์เซ็นต์ หรือในหนึ่งปีจะมีผู้คนฆ่าตัวตายสำเร็จประมาณ 1 ล้านคน หรือทุกๆ 40 วินาทีจะมีการตายจากกรณีดังกล่าว การฆ่าตัวตายจะมีอยู่ในประเทศที่พัฒนาแล้วและกำลังพัฒนา อาทิ กรีนแลนด์ เกาหลีใต้ คาซักสถาน จีน ญี่ปุ่น สำหรับเมืองไทยเราอยู่ในลำดับที่ 58 ของโลก อัตราการฆ่าตัวตายเฉลี่ยที่ 7.8 ต่อประชากรแสนคน สำหรับกรีนแลนด์ อัตราเฉลี่ยที่ 108 ต่อประชากรแสนคน …
สําหรับประเทศไทยเรากรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข มีข้อมูลถึงผู้ที่ฆ่าตัวตายตลอดระยะเวลา 5 ปีที่ผ่านมาอยู่ระหว่าง 5.97-6.03 รายต่อประชากรแสนคน เพศชายมีการฆ่าตัวตายมากกว่าเพศหญิง พบว่าช่วงอายุ 30-39 ปีมีการฆ่าตัวตายสูงสุด รองลงมาคือช่วงอายุ 20-29 ปี และอายุ 40-49 ปี ซึ่งในทุกๆ ปี วันที่ 10 กันยายน (World Suicide Prevention Day) องค์การอนามัยโลกได้ประกาศให้เป็นวันป้องกันการฆ่าตัวตายโลกมาตั้งแต่ พ.ศ.2546 โดยมีดอกสะมาเรียเป็นสัญลักษณ์ในเรื่องของการป้องกันการฆ่าตัวตาย…
การตายของสโลโบดาน ปราลยัก เป็นการตัดสินใจฆ่าตนเองให้ตายด้วยการดื่มยาพิษในศาลด้วยตนเองขณะที่มีการพิพากษาคดี การถูกศาลตัดสินจำคุกในวันเวลาที่ยาวนานอาจจะทำให้เขาเสียชีวิตในที่จองจำก็อาจจะเป็นไปได้ การที่เขาเลือกความตายด้วยความคิด ความรู้ ความเชื่อของเขาเองอาจจะถูกตั้งคำถามอีกมากมายที่ว่า สิ่งที่เขาได้ตัดสินใจกระทำผ่านมาแล้วในอดีตเป็นสิ่งที่ชอบธรรมหรือไม่ การเลือกของชีวิตที่มีทางเลือกอื่นที่ไม่ต้องเข้าสู่กระบวนการด้านความยุติธรรมมีให้พบเห็นทั่วโลกในการหลีกหนีคดีในการพิพากษาตัดสินของศาลยังคงพบเห็นทั่วไป สิ่งใดคือความถูกต้อง เป็นธรรมและยุติธรรม
นักการเมืองไทยหรือผู้นำที่กำหนดอนาคตของประเทศไทยในอดีตกาลที่ผ่านมา หลายคนได้สร้างคุณประโยชน์ไว้ให้กับประเทศชาติเป็นที่กล่าวขานจากคนรุ่นหลัง นักการเมืองไทยบางคนได้สร้างความเสียหายทั้งระบบเศรษฐกิจ การเมือง สังคม โดยเฉพาะคุณธรรม จริยธรรมที่เป็นแบบอย่างในการส่งต่อให้เด็ก เยาวชนไทย เขาเหล่านั้นสมควรแก่การลงโทษโดยสังคมหรือกระบวนการทางกฎหมายอย่างชอบธรรมหรือไม่ หรือว่าเราท่านได้พบเห็นนักการเมืองบางคนที่ได้กระทำความผิดอันเป็นที่ประจักษ์แล้ว ได้ตัดสินใจฆ่าตัวตายดังกรณีดังกล่าวด้วยหรือไม่…
ท่านผู้อ่านหลายท่านรวมถึงผู้เขียนด้วยได้มีลมหายใจ มีวิถีชีวิตที่ได้รับรู้รับทราบถึงเหตุบ้านการเมืองในสังคมไทยมาทั้งชีวิต เมืองไทยเรามีทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ มีทะเล ภูเขา ป่าไม้ มีอาหารการกินที่หลากหลาย มีผู้คนของคนไทยหลายคนมีใจเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ในเมื่อสังคมประเทศชาติได้รับความเดือดร้อน ชาวต่างชาติ
หลายๆ ชาติเลือกที่จะมีวิถีชีวิตตลอดชีวิตในแผ่นดินไทย หลายชีวิตเกิดลืมตาดูโลกแล้วได้สร้างคุณูปการให้แก่ตนเองและประเทศชาติได้อย่างใหญ่หลวง หลายคนได้พบความตายด้วยโรคที่มิอาจจะปกป้องดูแลจากการแพทย์ได้ และในหลายๆ คนได้หมดลมหายใจจากการหมดอายุขัย อาจจะมีคำถามที่ว่าการตายเช่นใดที่เรียกว่า การตายดีที่มีความสุข
ความตายในเกียรติยศ หน้าที่ในสนามรบ การตายจากการต่อสู้กับผู้ร้าย หรือว่าการตายของการช่วยชีวิตผู้อื่นที่เรียกว่า วีรบุรุษ ดูเสมือนกับว่าจะได้รับการชื่นชมสรรเสริญ ยกย่องของสังคมทั่วไป แต่ยังมีความตายและการตายที่ยังถูกซุกซ่อนอยู่ในสังคมอีกหลากหลายบริบท ที่ถูกค้นหาสาเหตุการตาย การถูกทำให้ตาย รวมถึงญาติพี่น้องเพื่อนฝูงที่ได้รับผลกระทบทั้งโดยตรงและโดยอ้อม จะเข้าถึงข้อเท็จจริงในเรื่องการตายนั้นๆ ได้อย่างไร
การฆ่าตัวตายในบริบทหรือคำสอนของศาสนาที่นับถือพระผู้เป็นเจ้า เป็นการผิดพระประสงค์ของพระผู้เป็นเจ้า การฆ่าตัวตายในคำสอนของศาสนาพุทธเป็นบาปเป็นสิ่งที่มิควรกระทำ เนื่องด้วยการได้เกิดมาเป็นมนุษย์เป็นสิ่งสูงสุดของชีวิต การเกิดมาแล้วอวัยวะร่างกายสมบูรณ์ สติปัญญาดี บางคนเกิดมาในตระกูลที่มีชื่อเสียงของบรรพบุรุษก็ยิ่งมีต้นทุนของชีวิตสูงไปด้วย เกิดมาแล้วชาติหนึ่งก่อนจะตายไปท่านพุทธทาสแห่งสวนโมกข
พลาราม จังหวัดสุราษฎร์ธานี ท่านสอนว่า ให้เราท่านฝึกในเรื่องตายก่อนตาย
ชีวิตในกฎของธรรมชาติ สัจธรรมของชีวิตก็คือเกิดมาแล้วก็ต้องตาย การเกิด แก่ เจ็บ ตาย ของสรรพสิ่งเป็นปกติธรรมดา การเกิดขึ้น ตั้งอยู่ ก็เป็นธรรมดาเช่นกันสิ่งสำคัญของมนุษย์ก็คือ ความรัก ความเมตตา การให้อภัยดูเสมือนเป็นนามธรรมที่อาจจะสัมผัสได้ในบางช่วงขณะ เช่นเดียวกับความเป็นธรรม ยุติธรรมก็เป็นสิ่งที่ต้องการของผู้คนในสังคมโลก อะไรคือความยุติธรรมที่ดีที่สุด และความยุติธรรมสามารถเกิดขึ้นได้จริงหรือไม่…
ความตายและการตายที่มาจากกระบวนการความยุติธรรมของผู้คน องค์กร หน่วยงานของโลกในระดับต่างๆ ยังคงเป็นสิ่งที่แสวงหาของผู้คนมาตั้งแต่บรรพกาลกระทั่งถึงปัจจุบัน หลักการของความยุติธรรมก็ยังคงดำเนินไปในแต่ละบริบท เราท่านจะแสวงหาความยุติธรรมที่เกิดขึ้นในใจเราอย่างเที่ยงธรรมได้หรือไม่…
เฉลิมพล พลมุข
