สุจิตต์ วงษ์เทศ : พระลอ เป็นนิยายชนเผ่าลุ่มน้ำโขง ไม่ใช่เรื่องจริง ไม่มีตัวตนจริง

พระลอ เป็นคำบอกเล่าเก่าแก่ที่เรียก นิทาน, ตำนาน, หรือจะเรียกนิยายก็ได้ เพราะไม่เป็นเรื่องจริง จึงไม่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์
แต่แต่งโดยอาศัยเค้าโครงเหตุการณ์ทางสังคมและเศรษฐกิจการเมืองเมื่อราวเรือน พ.ศ. 1700 เกี่ยวกับความขัดแย้งของกลุ่มชาติพันธุ์ที่อยู่สองฝั่งโขง ที่แย่งชิงอำนาจควบคุมเส้นทางคมนาคมสองฝั่งแม่น้ำโขง และใกล้เคียง เช่น ตระกูลมอญ-เขมร, ตระกูลไทย-ลาว, ตระกูลม้ง-เย้า, ฯลฯ
เพราะยุคนั้นมีการเปลี่ยนแปลงลักษณะทางการค้าทั่วภูมิภาค หลังจีนแต่งสำเภาขนาดใหญ่ออกค้าขายทางทะเลโดยตรง ทำให้เกิดความเคลื่อนไหวทั่วไป

พระลอ แปลว่า งาม, ดี ยืมจากคำเขมร ว่า ลฺอ (ลฺออ) อยู่เมืองแมนสรวง ทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำกาหลง เพราะเป็นเชื้อสายแถนแห่งล้านช้าง
เมืองแมนสรวง (คือ เมืองหลวงพระบาง ในลาว) หมายถึง เมืองแถน คือ เมืองเทวดา, เมืองฟ้า, เมืองสวรรค์ (แมน แปลว่า เทวดา, สรวง แปลว่า ฟ้า หรือ สวรรค์) เป็นความหมายเดียวกับชื่อ หลวงพระบาง ว่า เมืองฟ้าเมืองสวรรค์ (บาง แปลว่า ฟ้า มีพยานในชื่อพ่อขุนบางกลางหาว)
ตำนานเมืองหลวงพระบาง เรียกเมืองเซ่า หรือ ซ่าววา หรือ ซวา กร่อนจากคำว่า เจ้าฟ้า คือ ผู้เป็นเจ้านายของฟ้า ตรงกับ แถน ผู้เป็นใหญ่บนฟ้า เพราะมีเชื้อวงศ์เป็นเชื้อสายแถน โยกย้ายมาจากเมืองแถน อยู่ภาคเหนือของเวียดนาม (ปัจจุบันเรียกเดียนเบียนฟู)

ตำนานเล่าว่าขุนบรมเป็นเชื้อสายแถน มีลูกชาย 7 คน ส่งไปครองเมืองต่างๆ ลูกชายคนโตชื่อขุนลอ ครองเมืองหลวงพระบาง ผู้แต่งเรื่องพระลอ จึงให้เจ้าเมืองแมนสรวงมีลูกชายชื่อพระลอ