“รายงานสุขภาพคนไทยปีนี้ชี้ให้เห็นสถิติที่น่ากังวลว่า คนไทยต้องใช้ชีวิตอยู่กับความเจ็บป่วยในระยะท้ายยาวนานเฉลี่ยถึง 6.9 ปี และมีผู้ป่วยระยะประคับประคองอีกถึงร้อยละ 43.3 ที่ยังเข้าไม่ถึงระบบการดูแลที่บ้าน ท่ามกลางวิกฤตเด็กเกิดน้อยและโรคไม่ติดต่อ (NCDs) ที่ยังคงเป็นภัยเงียบอันดับหนึ่งในการคร่าชีวิตประชากร”
นี่คือคำกล่าวของ นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุนสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ในงานแถลงข่าวเปิดตัว “รายงานสุขภาพคนไทย ปี 2569” ซึ่งจัดทำขึ้นภายใต้ความร่วมมือของ สสส. ร่วมกับ สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล เพื่อทำหน้าที่เป็นเข็มทิศเชิงนโยบายชี้เป้าสถานการณ์สุขภาวะ โดยสะท้อนว่าโครงสร้างประชากรที่เปลี่ยนไปและตัวเลขความเจ็บป่วยที่ยาวนานขึ้นนี้ กำลังส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อภาพรวมคุณภาพชีวิต เศรษฐกิจ ตลอดจนความมั่นคงของประเทศ
นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการ สสส.
นพ.พงศ์เทพ ระบุว่า ท่ามกลางสถานการณ์ที่ประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างเต็มตัว ทางออกเดียวคือการหันกลับมาลงทุนใน “คุณภาพคน” เพื่อชดเชยกับปริมาณประชากรที่ลดลง ตั้งแต่การดูแลเด็กในครรภ์ให้เติบโตขึ้นมาพร้อมความรอบรู้รอบด้านในยุค AI รวมถึงการสนับสนุนให้ผู้สูงอายุยืดระยะเวลาการเข้าสู่ภาวะทุพพลภาพให้ช้าที่สุด เนื่องจากปัจจุบันอายุเฉลี่ยที่มีสุขภาพดีของคนไทยยังคงห่างไกลจากประเทศพัฒนาแล้วที่สูงเกิน 70 ปีขึ้นไป
เวทีเสวนา “10 หมวดตัวชี้วัด การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรกับสุขภาพคนไทย”
ช่องว่างทางสุขภาวะดังกล่าวยังถูกซ้ำเติมด้วยความท้าทายในยุคดิจิทัล ที่แม้คนไทยทุกช่วงวัยจะสามารถเข้าถึงข้อมูลได้อย่างรวดเร็ว ทว่ากลับยังขาด “ความรอบรู้ด้านสุขภาพ” อย่างเท่าทัน รายงานสุขภาพคนไทย ปี 2569 จึงมุ่งนำเสนอข้อมูลที่ถูกต้อง ทันสถานการณ์ และเชื่อถือได้ ผ่าน 10 ตัวชี้วัดสำคัญ ภายใต้แนวคิด “การเปลี่ยนแปลงทางประชากรกับสุขภาพคนไทย” พร้อมนำเสนอ 10 สถานการณ์เด่นทางสุขภาพที่อยู่ในความสนใจของสังคม อาทิ โรค NCDs ปัญหาประกันสังคม ไปจนถึงผลกระทบข้ามพรมแดนอย่างนโยบายสหรัฐฯ การค้ามนุษย์ ประเด็นความเท่าเทียม และสิทธิกลุ่มชาติพันธุ์ เป็นต้น
รศ.ดร. เฉลิมพล แจ่มจันทร์ หัวหน้าโครงการจัดทำรายงานสุขภาพคนไทย ปี 2569
นอกจากนี้ ในรายงานยังมีเรื่องพิเศษประจำฉบับ “รอบรู้อย่างรอบคอบ : ความรอบรู้ด้านสุขภาพบนพื้นที่ดิจิทัล” ซึ่ง รศ.ดร. เฉลิมพล แจ่มจันทร์ หัวหน้าโครงการจัดทำรายงานสุขภาพคนไทย ปี 2569 ขยายความว่า เรื่องนี้ชี้ให้เห็นถึงความย้อนแย้งในสังคมไทยที่ผู้คนเข้าถึงข้อมูลสุขภาพได้ง่ายและรวดเร็ว แต่กลับขาดทักษะในการคัดกรองเพื่อนำไปใช้ตัดสินใจอย่างถูกต้อง ทีมวิจัยจึงได้เสนอแนวทางแก้ไขผ่าน 3 มิติเชิงนโยบาย ทั้งการสร้างมาตรฐานเนื้อหาออนไลน์ที่ตรวจสอบได้ การกำหนดจรรยาบรรณผู้เผยแพร่ข้อมูล ตลอดจนการพัฒนาหลักสูตรสุขศึกษาเพื่อบ่มเพาะทักษะการรู้เท่าทันสื่อในกลุ่มเด็ก-เยาวชน
“รายงานฉบับนี้ชี้ชัดว่า ตลอด 20 ปีที่ผ่านมา คนไทยยังต้องจมอยู่กับภาวะพึ่งพิงก่อนเสียชีวิตนานถึง 6.9 ปี โจทย์ใหญ่ถัดจากนี้จึงไม่ใช่แค่การพึ่งพาระบบรักษาพยาบาล แต่คือการ ‘สร้างความรอบรู้’ ให้ประชาชนดูแลตนเอง ควบคู่กับการเปลี่ยนบ้านและชุมชนให้เป็นระบบรองรับสุขภาวะที่เข้มแข็งร่วมกัน” รศ.ดร. เฉลิมพล ทิ้งท้าย
เพราะสุขภาพที่ดีเริ่มต้นจากการเข้าถึงข้อมูลที่ถูกต้อง “รายงานสุขภาพคนไทย ปี 2569” จึงพร้อมเป็นเข็มทิศนำทางให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง นำไปพัฒนานโยบายสร้างเสริมสุขภาวะอย่างยั่งยืน โดยสามารถดาวน์โหลดรายงานฉบับสมบูรณ์ได้ฟรีที่ www.thaihealthreport.com
