เลขเด็ด 218 และ 67 ในการปราบประธานาธิบดีทรัมป์อย่างราบคาบ
ในสหรัฐอเมริกาเวลานี้มีเลขเด็ดอยู่สองตัวที่น่าจะทำให้ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ นอนไม่ค่อยหลับ คือเลข 218 กับ 67 ซึ่งไม่ใช่เลขหวยและไม่ต้องพึ่งสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ไหน เพราะเป็นตัวเลขที่สามารถทำให้ประธานาธิบดีผู้ยิ่งใหญ่ต้องเก็บข้าวของออกจากทำเนียบขาวได้อย่างถูกต้องตามรัฐธรรมนูญ โดยไม่ต้องใช้ทหาร รถถัง หรือปืนสักกระบอกเดียว ยิ่งเมื่อการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐอเมริกาเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ.2569 ปรากฏว่าพรรคเดโมแครตเอาชนะพรรครีพับลิกันของทรัมป์จนยึดเสียงข้างมากในรัฐสภาทั้งสองสภากลับคืนมา เลขเด็ดทั้งสองตัวนี้จึงน่าจับตามอง เพราะทรัมป์อาจพบว่าการขู่ประเทศอื่นทั่วโลกนั้นง่ายกว่าการรับมือกับรัฐสภาของประเทศตนเองเสียอีก
การเลือกตั้งกลางเทอมเป็นโอกาสให้ประชาชนอเมริกันตัดสินว่าพอใจการบริหารประเทศของประธานาธิบดีหรือไม่ โดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้ง 435 คนต้องลงเลือกตั้งใหม่ทั้งหมด ส่วนวุฒิสภาที่มีสมาชิก 100 คน เลือกตั้งประมาณหนึ่งในสาม ก่อนการเลือกตั้งพรรครีพับลิกันครองเสียงข้างมากทั้งสองสภา ทำให้ทรัมป์มีพวกคอยสนับสนุนอยู่ในรัฐสภา แต่ผลการเลือกตั้งคราวนี้กลับตาลปัตร โดยผลที่รายงานถึงวันที่ 5 พฤศจิกายน พรรคเดโมแครตได้ที่นั่งในสภาผู้แทนราษฎรเกิน 218 ที่นั่งไปมากแล้ว ส่วนวุฒิสภานั้นฝ่ายเดโมแครตและสมาชิกอิสระที่ร่วมกับเดโมแครตได้อย่างน้อย 54 ที่นั่ง ขณะที่พรรครีพับลิกันได้ 44 ที่นั่ง และยังเหลืออีกสองรัฐที่รอผลเด็ดขาด นับเป็นความพ่ายแพ้ครั้งใหญ่ของทรัมป์ ซึ่งเกิดจากความไม่พอใจต่อปัญหาค่าครองชีพ สงครามกับอิหร่าน และการใช้อำนาจของประธานาธิบดี ประชาชนอเมริกันจึงใช้บัตรเลือกตั้งเป็นเครื่องมือสั่งสอนประธานาธิบดีของตนเองอย่างเรียบร้อยและประหยัด เพียงเดินเข้าคูหาแล้วเลือกคนอีกพรรคหนึ่ง อำนาจทางการเมืองก็เปลี่ยนมือได้อย่างมหัศจรรย์
ทีนี้มาถึงเลขเด็ดตัวแรกคือ 218 สหรัฐอเมริกามีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 435 คน เสียงข้างมากของจำนวนสมาชิกเต็มสภาจึงเท่ากับ 218 เสียง หากสมาชิกจำนวนดังกล่าวลงมติฟ้องถอดถอนประธานาธิบดี หรือ Impeachment ประธานาธิบดีก็จะถูกกล่าวหาอย่างเป็นทางการตามรัฐธรรมนูญ ในความผิดฐานทรยศต่อชาติ รับสินบน หรือกระทำผิดร้ายแรงและประพฤติมิชอบในตำแหน่ง แต่การถูกฟ้องถอดถอนยังไม่ทำให้ประธานาธิบดีพ้นจากตำแหน่ง เปรียบเสมือนคนถูกฟ้องคดีต่อศาล มิได้หมายความว่าศาลตัดสินว่ามีความผิดแล้ว อย่างไรก็ตาม การที่พรรคเดโมแครตได้ที่นั่งเกิน 218 ไปมากแล้ว ย่อมหมายความว่าเมื่อรัฐสภาชุดใหม่เข้าทำหน้าที่ในเดือนมกราคม พ.ศ.2570 หากมีหลักฐานความผิดร้ายแรงและสมาชิกพรรคตกลงกันได้ ก็สามารถฟ้องถอดถอนทรัมป์โดยไม่ต้องขอความช่วยเหลือจากพรรครีพับลิกันเลย
ส่วนเลขเด็ดตัวที่สองคือ 67 นั้นสำคัญยิ่งกว่า เพราะเมื่อสภาผู้แทนราษฎรฟ้องถอดถอนแล้ว เรื่องจะถูกส่งไปให้วุฒิสภาพิจารณาตัดสิน โดยต้องใช้คะแนนเสียงสองในสามของวุฒิสมาชิกที่เข้าร่วมลงคะแนนจึงจะตัดสินว่าประธานาธิบดีมีความผิดและต้องพ้นจากตำแหน่ง เมื่อวุฒิสมาชิกทั้ง 100 คนเข้าร่วมลงคะแนนก็ต้องใช้เสียงอย่างน้อย 67 เสียง ขาดไปเสียงเดียวก็ปลดไม่ได้ ดังนั้นแม้ฝ่ายเดโมแครตจะได้วุฒิสมาชิกอย่างน้อย 54 คน แต่ก็ยังขาดอีกอย่างน้อย 13 เสียง ซึ่งต้องอาศัยสมาชิกพรรครีพับลิกันมาร่วมลงคะแนนด้วย พูดง่ายๆ ว่าพรรคเดโมแครตมีเสียงมากพอจะจับทรัมป์ขึ้นเขียงทางรัฐธรรมนูญแล้ว แต่จะลงมีดได้สำเร็จหรือไม่ยังต้องอาศัยคนในพรรคของทรัมป์มาช่วยกันอีกแรงหนึ่ง เรื่องจึงสนุกตรงนี้เอง
ประวัติศาสตร์การเมืองอเมริกันมีตัวอย่างให้ศึกษากันอย่างดี เริ่มจากประธานาธิบดีแอนดรูว์ จอห์นสัน ผู้รับตำแหน่งต่อจากอับราฮัม ลินคอล์น หลังลินคอล์นถูกลอบสังหาร จอห์นสันขัดแย้งกับรัฐสภาอย่างรุนแรงเรื่องการฟื้นฟูประเทศภายหลังสงครามกลางเมือง จนถูกฟ้องถอดถอนใน พ.ศ.2411 เมื่อเรื่องไปถึงวุฒิสภาซึ่งเวลานั้นมีสมาชิก 54 คน ปรากฏว่ามีวุฒิสมาชิกลงคะแนนว่าจอห์นสันมีความผิด 35 คน แต่ต้องใช้ถึง 36 คนจึงจะครบสองในสาม จอห์นสันจึงรอดจากการถูกปลดด้วยคะแนนเสียงเพียงเสียงเดียว แสดงให้เห็นว่าคะแนนเสียงเพียงเสียงเดียวนั้นสามารถเปลี่ยนประวัติศาสตร์ได้ทีเดียว
ต่อมาใน พ.ศ.2517 ประธานาธิบดีริชาร์ด นิกสัน ต้องเผชิญกับคดีอื้อฉาววอเตอร์เกต ซึ่งเกี่ยวข้องกับการลักลอบเข้าไปในสำนักงานพรรคเดโมแครตและการพยายามปกปิดความผิด เมื่อหลักฐานสำคัญปรากฏออกมาจนปฏิเสธไม่ได้ และสมาชิกพรรครีพับลิกันเริ่มถอนการสนับสนุน นิกสันก็เห็นว่าหากปล่อยให้กระบวนการถอดถอนดำเนินต่อไปคงไม่รอด จึงลาออกจากตำแหน่งเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม พ.ศ.2517 ก่อนสภาผู้แทนราษฎรจะลงมติฟ้องถอดถอนอย่างเป็นทางการ นับเป็นประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาคนแรกและคนเดียวจนถึงปัจจุบันที่ลาออกจากตำแหน่ง เรื่องนี้สอนว่าประธานาธิบดีมิได้พังทลายเพราะฝ่ายค้านเกลียดชัง หากแต่จะตกอยู่ในอันตรายอย่างแท้จริงเมื่อคนในพรรคของตนเองเลิกปกป้อง เพราะเมื่อคนกันเองหันหลังให้กัน ต่อให้มีอำนาจล้นฟ้าก็อาจต้องเก็บกระเป๋ากลับบ้าน
ส่วนประธานาธิบดีบิล คลินตัน ถูกฟ้องถอดถอนใน พ.ศ.2541 จากเรื่องอื้อฉาวเกี่ยวกับโมนิกา ลูวินสกี และข้อกล่าวหาเรื่องการให้การเท็จกับการขัดขวางกระบวนการยุติธรรม แต่เมื่อวุฒิสภาลงคะแนนใน พ.ศ.2542 ปรากฏว่าข้อกล่าวหาแรกมีผู้ลงคะแนนว่าผิดเพียง 45 เสียง และข้อกล่าวหาที่สองได้ 50 เสียง ไม่ถึง 67 เสียงทั้งสองข้อ คลินตันจึงอยู่ในตำแหน่งจนครบวาระ แสดงให้เห็นว่าความประพฤติที่น่าตำหนิกับความผิดที่จะต้องปลดออกจากตำแหน่งตามรัฐธรรมนูญนั้นมิใช่เรื่องเดียวกันเสมอไป มิฉะนั้นประธานาธิบดีบางคนอาจต้องถูกปลดกันตั้งแต่ยังไม่ทันจัดงานเลี้ยงฉลองเข้ารับตำแหน่งเสียด้วยซ้ำ
สำหรับโดนัลด์ ทรัมป์นั้น นับว่ามีประสบการณ์มากกว่าประธานาธิบดีคนอื่นๆ เพราะเคยถูกฟ้องถอดถอนมาแล้วถึง 2 ครั้ง ครั้งแรกใน พ.ศ.2562 จากข้อกล่าวหาเรื่องใช้อำนาจกดดันยูเครนให้ดำเนินการที่เป็นประโยชน์ทางการเมืองต่อตนเอง แต่เมื่อวุฒิสภาลงคะแนนใน พ.ศ.2563 ก็มีเสียงลงโทษไม่ถึง 2 ใน 3 ครั้งที่ 2 เกิดขึ้นในเดือนมกราคม พ.ศ.2564 หลังเหตุการณ์ผู้สนับสนุนทรัมป์บุกอาคารรัฐสภาเมื่อวันที่ 6 มกราคม โดยสภาผู้แทนราษฎรกล่าวหาว่าทรัมป์ยุยงให้เกิดการก่อจลาจล คราวนี้เมื่อวุฒิสภาลงคะแนนวันที่ 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2564 มีวุฒิสมาชิก 57 คนลงคะแนนว่าทรัมป์มีความผิด รวมถึงสมาชิกพรรครีพับลิกันเจ็ดคนด้วย แต่ก็ยังขาดอีก 10 เสียงจึงจะถึง 67 ทรัมป์จึงรอดอีกครั้ง และที่น่าอัศจรรย์คือใน พ.ศ.2567 ยังกลับมาชนะเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีได้อีกหน หากมีการแข่งขันชิงแชมป์โลกประเภทนักการเมืองหนังเหนียว ทรัมป์ก็น่าจะได้เหรียญทองโดยไม่มีใครกล้าโต้แย้ง
แต่สถานการณ์หลังการเลือกตั้งกลางเทอม พ.ศ.2569 แตกต่างจากเดิมมาก เพราะทรัมป์จะต้องเผชิญกับรัฐสภาที่พรรคเดโมแครตครองเสียงข้างมากทั้ง 2 สภา อำนาจในการสอบสวน เรียกเอกสาร เรียกเจ้าหน้าที่มาให้การ ตลอดจนตรวจสอบงบประมาณและนโยบายรัฐบาล จะตกอยู่ในมือฝ่ายตรงข้ามมากขึ้น หากพบหลักฐานการกระทำผิดร้ายแรง การฟ้องถอดถอนทรัมป์เป็นครั้งที่ 3 ก็อาจเกิดขึ้นได้ โดยเฉพาะเมื่อมีประเด็นให้ตรวจสอบอยู่ไม่น้อย ทั้งการใช้อำนาจฝ่ายบริหาร ผลประโยชน์ทางธุรกิจของครอบครัว และการดำเนินนโยบายต่างประเทศ อย่างไรก็ดี ข้อสงสัยเหล่านี้ยังต้องผ่านการพิสูจน์ มิใช่ว่าเพียงเพราะฝ่ายเดโมแครตชนะเลือกตั้งแล้วจะถือว่าทรัมป์มีความผิดทันที
สิ่งที่ทรัมป์ควรหวาดหวั่นมากที่สุดจึงมิใช่เสียงของพรรคเดโมแครตในสภาผู้แทนราษฎร เพราะเสียงเหล่านั้นเป็นของฝ่ายตรงข้ามอยู่แล้ว แต่คือเสียงของสมาชิกพรรครีพับลิกันในวุฒิสภาที่อาจเปลี่ยนใจ หากความนิยมของทรัมป์ตกต่ำลงอีก หรือปรากฏหลักฐานความผิดร้ายแรงจนไม่อาจปกป้องได้ ประวัติศาสตร์ของนิกสันพิสูจน์มาแล้วว่าประธานาธิบดีที่มีอำนาจมหาศาลอาจต้องลาออกเมื่อสมาชิกพรรคของตนเองเห็นว่าการปกป้องประธานาธิบดีต่อไปจะทำให้พรรคเสียหายมากกว่า เพราะในทางการเมืองนั้นความจงรักภักดีมีอยู่มากก็จริง แต่สัญชาตญาณเอาตัวรอดของนักการเมืองมักมีมากกว่าเสมอ ดังนั้น เลขเด็ด 218 และ 67 จึงเป็นตัวเลขที่ทรัมป์ควรจดจำไว้ให้ดี เพราะ 218 คือประตูทางเข้าของกระบวนการฟ้องถอดถอน ส่วน 67 คือประตูทางออกจากทำเนียบขาวโดยไม่ต้องสมัครใจ และเมื่อพิจารณาจากผลการเลือกตั้งกลางเทอมที่เพิ่งผ่านพ้นไป ประตูบานแรกนั้นอยู่ในมือพรรคเดโมแครตเรียบร้อยแล้ว ส่วนกุญแจประตูบานที่สองยังต้องขอจากสมาชิกพรรครีพับลิกันอีกอย่างน้อยสิบกว่าคน จะมีใครยอมส่งกุญแจให้หรือไม่นั้นยังไม่มีใครทราบ แต่ทรัมป์ย่อมรู้ดีว่าอดีตประธานาธิบดีริชาร์ด นิกสัน เคยต้องลาออกจากตำแหน่งมาแล้วโดยไม่ต้องรอให้ประตูบานที่สองเปิดเสียด้วยซ้ำ ส่วนทรัมป์จะถูกปลดจริงหรือไม่ยังต้องติดตามกันต่อไป
แต่การเลือกตั้งกลางเทอมครั้งนี้ได้ทำให้ประธานาธิบดีผู้ชอบพูดว่าตนเองชนะอยู่เสมอ ต้องเผชิญกับความจริงอันไม่น่ารื่นรมย์ว่า ในระบอบประชาธิปไตยนั้นคนที่เคยชนะเลือกตั้งก็สามารถแพ้เลือกตั้งได้อีกเช่นเดียวกัน และถ้าวันใดเลข 67 ออกมาครบจริงๆ ก็ไม่จำเป็นต้องไปขึ้นเงินรางวัลที่กองสลาก เพราะรางวัลใหญ่จะออกที่ทำเนียบขาวโดยตรง และคนถูกรางวัลอาจไม่ดีใจด้วยเสียอีก!
โกวิท วงศ์สุรวัฒน์
