เอกชน ยันการคลังไทยยังไม่ถึงขั้นถังแตก หนี้สาธารณะ 70% ยังบริหารได้ แนะปฏิรูป VAT เก็บสินค้าฟุ่มเฟือย 10-12% ชี้รัฐเกรงใจคนรวยมากเกินไป

เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน นายธนิต โสรัตน์ รองประธานสภาองค์การนายจ้างผู้ประกอบการค้าและอุตสาหกรรมไทย เปิดเผยกับ “มติชน” ถึงกรณีที่สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) เตือนปัญหาเงินเฟ้อที่เร่งตัวขึ้นกำลังกระทบกำลังซื้อของประชาชน ขณะที่รัฐบาลมีข้อจำกัดด้านงบประมาณและพื้นที่ทางการคลังในการออกมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจ จนอาจเกิดความกังวลว่าฐานะการคลังของประเทศกำลังเข้าสู่สภาวะถังแตกนั้น ว่า ประเทศไทยยังไม่ถึงขั้นถังแตก โดยต้องพิจารณาจากความสามารถในการชำระหนี้และเสถียรภาพทางเศรษฐกิจประกอบกัน ไม่ใช่ดูเพียงตัวเลขหนี้สาธารณะหรือการขาดดุลงบประมาณเท่านั้น ซึ่งหากพิจารณาทุนสำรองระหว่างประเทศของไทย อยู่ที่ประมาณ 300,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สามารถรองรับได้ประมาณ 8-9 เดือน ซึ่งยังถือเป็นระดับที่ยังมีความแข็งแกร่ง เมื่อเทียบกับช่วงเศรษฐกิจต้มยำกุ้งปี 2540 ที่ทุนสำรองระหว่างประเทศเหลือเพียงประมาณ 1,000 กว่าล้านดอลลาร์สหรัฐ จนเกิดปัญหาความสามารถในการชำระหนี้ต่างประเทศอย่างไรก็ตาม ทุนสำรองระหว่างประเทศเป็นสินทรัพย์ที่อยู่ภายใต้การบริหารของธนาคารแห่งประเทศไทย ไม่ใช่เงินสดในมือรัฐบาลที่สามารถนำไปใช้จ่ายในงบประมาณได้โดยตรง แต่เป็นหนึ่งในตัวชี้วัดความสามารถของประเทศในการรองรับความเสี่ยงจากภายนอก ทั้งการชำระเงินระหว่างประเทศและความผันผวนทางเศรษฐกิจ

“คำว่าถังแตกในความหมายของผม คือรัฐบาลไม่มีเงินจ่ายเงินเดือนข้าราชการ ไม่มีเงินจ่ายค่าใช้จ่ายประจำ หรือไม่มีเงินสำหรับการลงทุน ซึ่งประเทศไทยยังไม่ได้อยู่ในสภาพเช่นนั้น” นายธนิตกล่าว

นายธนิต กล่าวว่า ส่วนหนี้สาธารณะของไทยที่ประมาณ 70% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี) แม้จะเพิ่มขึ้นจาก 65% และเป็นข้อจำกัดต่อการดำเนินนโยบายการคลัง แต่ยังไม่ใช่ระดับที่หมายความว่ารัฐบาลจะหมดความสามารถในการชำระหนี้ การประเมินความเสี่ยงต้องดูองค์ประกอบอื่นร่วมด้วย ทั้งสกุลเงินที่กู้ยืม ต้นทุนดอกเบี้ย อายุหนี้ และความสามารถในการจัดเก็บรายได้ของรัฐบาล หนี้รัฐบาลไทยส่วนใหญ่เป็นหนี้สกุลเงินบาทเกือบ 90% เป็นหนี้ในประเทศ จึงมีความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนต่ำกว่าประเทศที่พึ่งพาการกู้เงินสกุลต่างประเทศในสัดส่วนสูง ทั้งนี้ การนำสัดส่วนหนี้สาธารณะของไทยไปเปรียบเทียบกับญี่ปุ่นหรือสหรัฐอเมริกาโดยดูเพียงตัวเลขต่อจีดีพีอาจไม่เพียงพอ เพราะแต่ละประเทศมีโครงสร้างเศรษฐกิจ ฐานรายได้รัฐ และความสามารถในการกู้ยืมแตกต่างกัน

นายธนิต กล่าวว่า อย่างไรก็ตาม สถานะการคลังของไทยมีแรงกดดันเพิ่มขึ้นจากการใช้งบประมาณกระตุ้นเศรษฐกิจ ทั้งมาตรการแจกเงิน การช่วยเหลือค่าครองชีพ และการลดภาษีสรรพสามิตน้ำมัน ซึ่งล้วนทำให้รัฐบาลมีรายจ่ายเพิ่มขึ้นหรือสูญเสียรายได้จากการจัดเก็บภาษี หากดำเนินมาตรการลักษณะนี้ต่อเนื่องเป็นเวลานานย่อมส่งผลต่อหนี้สาธารณะและความยั่งยืนทางการคลัง ทั้งนี้ ประเทศไทยมีการจัดทำงบประมาณขาดดุลต่อเนื่องมาเป็นเวลานาน ซึ่งรัฐบาลต้องกู้เงินเพื่อชดเชยส่วนต่างระหว่างรายจ่ายกับรายได้ ขณะที่การเพิ่มรายได้ด้วยการปรับขึ้นภาษีเป็นเรื่องที่ทำได้ยากในทางการเมือง ทำให้รัฐบาลมีข้อจำกัดในการหารายได้ใหม่มารองรับภาระรายจ่ายที่เพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม ในสภาวะที่เศรษฐกิจฟื้นตัวยังไม่ทั่วถึง รัฐบาลยังจำเป็นต้องใช้มาตรการการคลังเพื่อประคองการบริโภคภายในประเทศ เนื่องจากเครื่องมืออื่นมีข้อจำกัด โดยเฉพาะเมื่อกำลังซื้อของประชาชนอ่อนแอลงจากรายได้ที่ไม่ได้เพิ่มขึ้นตามค่าครองชีพ ขณะที่ค่าใช้จ่ายด้านพลังงานและสินค้าอุปโภคบริโภคปรับสูงขึ้น สำหรับมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจขนาดเล็กที่กระจายเม็ดเงินไปยังประชาชน เห็นว่ายังมีความจำเป็นในระดับหนึ่ง เพราะช่วยพยุงการบริโภคและประคองกิจกรรมทางเศรษฐกิจในช่วงที่กำลังซื้อยังไม่กลับมาเต็มที่ แต่ต้องระมัดระวังไม่ให้การใช้จ่ายภาครัฐกลายเป็นภาระผูกพันระยะยาวจนกระทบความสามารถในการบริหารงบประมาณในอนาคต

นายธนิต กล่าวว่า ทางออกสำคัญในการเพิ่มรายได้ให้รัฐบาลไม่ควรจำกัดอยู่ที่การขึ้นภาษีประชาชนทั่วไป แต่ควรปฏิรูประบบภาษีให้มีความเป็นธรรมมากขึ้น โดยเฉพาะภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ซึ่งปัจจุบันจัดเก็บในอัตราเดียว 7% ทั้งนี้ รัฐควรพิจารณาแยกอัตราตามประเภทสินค้าและความจำเป็นในการบริโภคแนวทางที่เสนอคือ สินค้าอุปโภคบริโภคที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตยังคงจัดเก็บ VAT ในอัตรา 7% เพื่อลดผลกระทบต่อประชาชนทั่วไป แต่สินค้าฟุ่มเฟือยหรือสินค้าที่ไม่จำเป็น เช่น กระเป๋าแบรนด์เนม และรถยนต์ อาจพิจารณาจัดเก็บในอัตรา 10-12% หรือสูงกว่านั้นแบบขั้นบันไดตามความเหมาะสม เพื่อให้ผู้ที่มีกำลังซื้อสูงมีส่วนร่วมในการรับภาระภาษีมากขึ้น นอกจากนี้ รัฐควรทบทวนการจัดเก็บภาษีเงินได้นิติบุคคล ซึ่งปัจจุบันใช้อัตราภาษีแบบคงที่ ควรพิจารณาใช้อัตราภาษีแบบขั้นบันไดกับบริษัทที่มีกำไรสูง เช่น กิจการที่มีกำไรเกิน 100 ล้านบาท เพื่อให้ธุรกิจที่มีความสามารถในการทำกำไรสูงมีส่วนร่วมในการสร้างรายได้ให้รัฐมากขึ้น แทนการใช้อัตราภาษีเดียวกับธุรกิจทุกขนาด

“ไม่ได้หมายความว่าจะขึ้น VAT ทุกอย่าง แต่ควรแยกให้ชัดว่าสินค้าอะไรจำเป็น สินค้าอะไรฟุ่มเฟือย สินค้าที่คนทั่วไปต้องใช้ก็คงอัตราเดิมไว้ ส่วนสินค้าราคาแพงหรือสินค้าฟุ่มเฟือย คนที่มีกำลังซื้อสูงก็ควรจ่ายภาษีมากขึ้น รัฐเกรงใจคนรวยมากเกินไป” นายธนิตกล่าว

นายธนิต กล่าวว่า ขณะเดียวกัน ควรพิจารณาเพิ่มภาษีสรรพสามิตสินค้าที่ไม่จำเป็นบางประเภท เช่น สุราและยาสูบ รวมถึงทบทวนสิทธิประโยชน์ทางภาษีและมาตรการส่งเสริมการลงทุนที่รัฐให้แก่ภาคธุรกิจ โดยเฉพาะโครงการที่ได้รับการยกเว้นภาษีเป็นเวลานาน แต่สร้างประโยชน์กลับคืนสู่เศรษฐกิจในประเทศไม่มากเท่าที่ควร อาทิ ธุรกิจ Big Data Center การให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีควรพิจารณาผลตอบแทนทางเศรษฐกิจให้รอบด้าน ทั้งการจ้างงาน การใช้วัตถุดิบและบริการจากผู้ประกอบการไทย ตลอดจนการสร้างมูลค่าเพิ่มภายในประเทศ ไม่ใช่พิจารณาเพียงเม็ดเงินลงทุนที่เข้ามา เพราะหากลงทุนสูงแต่ใช้แรงงานและห่วงโซ่อุปทานในประเทศน้อย ก็อาจไม่ก่อให้เกิดรายได้ภาษีและประโยชน์ทางเศรษฐกิจมากเท่าที่ควร