อธ.อัยการสอบสวน เดินหน้านโยบาย อสส.เตรียมกระบองให้ยักษ์ ตั้ง ‘ชุดสืบสวนอัยการ’ 20 อัตรา อุดช่องโหว่ลุยจับคดีอาชญากรรม เผยเบื้องหลังเคสประวัติศาสตร์ บุกจับผู้ต้องหาเกล็ดลิ่น 500 กิโล ตั้งทีมฝึกยุทธวิธีเข้ม

เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม ผู้สื่อข่าวรายงานความคืบหน้าหลังจากนายโกวิท ศรีไพโรจน์ อัยการสูงสุด ได้มอบนโยบายสำคัญต่ออัยการทั่วประเทศ โดยมุ่งเน้นการขับเคลื่อนองค์กรอัยการให้ก้าวสู่เชิงรุกในการปราบปรามองค์กรอาชญากรรม อัยการสูงสุดยังได้สะท้อนภาพลักษณ์อัยการไทยในขณะนี้ว่าเปรียบเสมือนยักษ์ที่ไม่มีกระบอง และสิ่งที่อัยการไทยต้องมีคืออำนาจป้องปรามพร้อมยกตัวอย่าง FBI ในต่างประเทศ ภายหลังการเเถลงนโนบายอัยการสูงสุดในครั้งนั้น ต่อมาสำนักงานการสอบสวน ซึ่งเป็นสำนักงานที่มีหน้าที่หลักสำคัญเกี่ยวกับเรื่องนี้โดยตรง ที่มี ดร.วัชรินทร์ ภาณุรัตน์ เป็นอธิบดีอัยการสำนักงานการสอบสวน ได้ตะหนักในนโยบายอัยการสูงสุด จึงได้เรียกประชุมข้าราชการในสังกัดเพื่อนำนโยบายของอัยการสูงสุดผู้นำองค์กรคนใหม่ เพื่อปฏิบัติทันทีเมื่อวันที่ 19 ต.ค.ที่ผ่านมา

ดร.วัชรินทร์พูดในที่ประชุมข้าราชการในประเด็นนี้ว่า ที่ท่านอัยการสูงสุดบอกว่าอัยการไทยเป็น “ยักษ์ไร้กระบอง” ตรงใจตนที่สุด เนื่องจากที่ผ่านมาอัยการขาดหน่วยงานภาคปฏิบัติและเจ้าหน้าที่สืบสวนคอยสนับสนุนอย่างแท้จริง จากที่ตนเองเคยไปศึกษา ที่สถาบัน FBI Academy ประเทศสหรัฐอเมริกา ระบบอัยการสากลมีอำนาจสูงสุดและคุมเบ็ดเสร็จเด็ดขาดอย่างสหรัฐฯ หรือแม้แต่รูปแบบใกล้เคียงอย่างเกาหลีใต้และญี่ปุ่น ต่างมี “หน่วยงานสืบสวนและบังคับใช้กฎหมาย” ภายใต้สังกัดที่พร้อมลุยจับกุมและตรวจค้นได้ทันที

ในขณะที่ประเทศไทย แม้อัยการสำนักงานการสอบสวนจะมีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมาย เช่น คดีนอกราชอาณาจักรตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 20 หรือ พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการทรมานฯ แต่ในทางปฏิบัติกลับประสบปัญหา ไม่มีเจ้าหน้าที่สืบสวน ไม่มีกำลังพลลงพื้นที่ตรวจที่เกิดเหตุ หรือขอหมายจับด้วยตนเองได้อย่างคล่องตัว และการตรวจค้นจับกุมผู้ต้องหาจนต้องเผชิญอุปสรรคและข้อจำกัดมากมาย

วิสัยทัศน์ของอัยการสูงสุดที่ต้องการเห็น “อัยการไทย” ก้าวสู่บทบาทเชิงรุกในการปราบปรามอาชญากรรมข้ามชาติและคดีสำคัญอย่างแท้จริงเเต่ยังขาดหน่วยปฏิบัติการภาคสนามและชุดสืบสวนสนับสนุน

คำว่า “อัยการไทยเหมือนยักษ์ที่ไม่มีกระบอง” คือเมื่อได้รับการเชิญชวนหรือมีความจำเป็นต้องเข้าไปร่วมมือร่วมแรงในการปราบปรามองค์กรอาชญากรรม กลับพบข้อจำกัดสำคัญคือสำนักงานอัยการไม่มี “หน่วยงานภาคปฏิบัติ” หรือเจ้าหน้าที่สืบสวนในสังกัดของตนเอง

เรื่องนี้ตรงกับความเป็นจริงที่ตนพยายามผลักดันมาโดยตลอด ขอยกตัวอย่างรายละเอียดต้นแบบระดับโลกอย่าง FBI (Federal Bureau Investigation) ของสหรัฐอเมริกา ซึ่งตัวผู้อำนวยการ (Director) ในยุคที่ตนเคยไปศึกษาที่ FBI Academy Quantico รัฐเวอร์จิเนีย อย่าง มิสเตอร์ โรเบิร์ต มุลเลอร์ ก็เคยดำรงตำแหน่งอัยการมาก่อน ระบบกฎหมายของสหรัฐฯ อัยการมีอำนาจสูงสุดในการควบคุมคดีทั้งแพ่งและอาญา ตำรวจในมลรัฐต้องดำเนินคดีตามความเห็นของอัยการ

อย่างไรก็ตาม ระบบกฎหมายของไทยแตกต่างอย่างสิ้นเชิง ทั้งโครงสร้างอำนาจการสอบสวนการดำเนินคดีในชั้นศาลที่ใช้ระบบลูกขุนซึ่งแตกต่างกับของประเทศไทย

แต่หากมองหาโมเดลที่ใกล้เคียงและมีความเหมาะสมกับประเทศในเอเชียอย่าง ญี่ปุ่น หรือเกาหลีใต้ มีต้นแบบที่ชัดเจน โดยเฉพาะ สำนักงานอัยการเกาหลีใต้ (ที่กรุงโซล) ซึ่งมีบุคลากรหลักพันคน และมี “หน่วยบังคับใช้กฎหมาย” ของตนเอง มีเจ้าหน้าที่สืบสวนสอบสวนที่พร้อมออกปฏิบัติการลุยจับกุมและตรวจค้นได้ทันทีตามคำสั่งอัยการ ซึ่งเป็นรูปแบบที่อัยการไทยมีความจำเป็นต้องมีในปัจจุบัน

ดร.วัชรินทร์กล่าวถึงเคสตัวอย่างที่สะท้อนภาพความยากลำบากในการทำงานที่ผ่านมา ในคดีความผิดนอกราชอาณาจักรตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 20 ซึ่งอัยการสูงสุดมอบหมายให้สำนักงานการสอบสวนรับผิดชอบโดยเป็นคดีลักลอบนำเข้าเกล็ดลิ่น (ตัวนิ่ม) น้ำหนักกว่า 500 กิโลกรัม เข้ามาในราชอาณาจักร

ซึ่งคดีดังกล่าวเดิมทีอยู่ในความรับผิดชอบของตำรวจ ปทส. (กองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม) แต่ผ่านมา 2 ปีคดีไม่มีความคืบหน้า ผู้กล่าวหาจึงมาร้องต่อสำนักงานการสอบสวน ทางอัยการสำนักงานการสอบสวนจึงทำหนังสือเสนออัยการสูงสุดเพื่อขอให้เปลี่ยนแปลงผู้มีอำนาจสอบสวนทางอัยการสูงสุดเห็นชอบจึงมอบ อัยการสำนักงานการสอบสวนเข้ามารับผิดขอบแทน ทีมพนักงานสอบสวนของอัยการได้ทำการสืบสวน สอบสวน ออกหมายเรียก และรวบรวมพยานหลักฐานด้วยตนเองจนกระทั่งพบตัวผู้กระทำผิดที่มีทั้งเจ้าพนักงานของรัฐและบริษัทชิปปิ้งมีผู้ต้องหาคนที่เกี่ยวข้อง

แต่ปัญหาอุปสรรคหน้างานก็เกิดขึ้นทันที เนื่องจากสำนักงานอัยการไม่มีเจ้าหน้าที่สืบสวนตรวจค้นจับกุมแต่อย่างใดพูดง่ายง่ายมีแต่คนสอบสวนแต่ไม่มีคนตรวจค้นจับกุมทั้งที่หน่วยงานอื่นที่มีอำนาจสอบสวน ทั้งตำรวจ Dsi ฝ่ายปกครอง ก็มี แต่อัยการไทย กฎหมายให้มีอำนาจสอบสวนแต่ไม่มีเจ้าหน้าที่สืบสวนตรวจค้น

คดีนี้มีปัญหาตั้งแค่ขอหมายจับซึ่งทางอัยการต้องดำเนินการเองเมื่อได้หมายจับมาแล้วทางอัยการสอบสวนได้ส่งให้สำนักงานตำรวจแห่งชาติหรือผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติมอบหมายให้ตำรวจติดตามจับกุมให้ ซึ่งอาจล่าช้าเนื่องจากเจ้าหน้าที่ตำรวจมีภารกิจอื่นจำนวนมาก

คณะทำงานจึงต้องกลับมาทบทวนข้อกฎหมายอย่างละเอียด โดยอาศัยอำนาจตาม พ.ร.บ.องค์กรอัยการและพนักงานอัยการ พ.ศ. 2553 ประกอบกับ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 20 ซึ่งบัญญัติไว้ชัดเจนว่า เมื่อพนักงานอัยการได้รับมอบหมายให้เป็นพนักงานสอบสวนแต่เพียงฝ่ายเดียว (ไม่ได้สอบสวนร่วมกับตำรวจหรือ DSI) ให้ถือว่าพนักงานอัยการมีสถานะเป็นพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจชั้นผู้ใหญ่ ทำให้มีอำนาจในการปฏิบัติหน้าที่เช่นเดียวกับเจ้าพนักงานตำรวจตามกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญานำมาสู่ ปฏิบัติการครั้งแรกในประวัติศาสตร์ ที่พนักงานอัยการต้องนำกำลังไปจับกุมผู้ต้องหาด้วยตนเอง โดยในวันดังกล่าวสืบทราบว่าผู้ต้องหาวัย 59 ปี กำลังยืนผัดก๋วยเตี๋ยวขายอยู่ แม้ว่าเป้าหมายจะไม่มีอาวุธและมีเพียงตะหลิวทำอาหาร แต่คณะทำงานอัยการที่จะไปจับกุมก็ยอมรับว่ามีความกังวลและต้องใช้ความระมัดระวังอย่างมาก เพราะเป็นการปฎิบัติการครั้งแรกของเรา

เหตุการณ์นี้จึงเป็นเครื่องตอกย้ำว่า หากในอนาคตเป็นคดีอาชญากรรมข้ามชาติหรือเครือข่ายผู้มีอิทธิพลที่มีอาวุธครบมือ หรือจับเจ้าหน้่าที่รัฐที่ทำผิดกฎหมายพนักงานอัยการสามารถลงไปปฏิบัติการภาคสนามด้วยตนเองได้หรือไม่หากไม่มี “เจ้าหน้าที่สืบสวนมืออาชีพ” ที่จะคอยสนับสนุน จากข้อจำกัดดังกล่าว

จากวิสัยทัศน์เชิงรุกของอัยการสูงสุด ทำให้เรื่องนี้กลับมาขับเคลื่อนอีกครั้งอย่างเป็นรูปธรรมในยุคการบริหารงานของนายโกวิท อัยการสูงสุดคนปัจจุบัน ตนจึงมีความตั้งใจอย่างแน่วแน่ที่จะผลักดันมาตรการเชิงรุกในการจัดตั้งหน่วยงานสนับสนุนการปฏิบัติงาน ที่เป็น เจ้าหน้าที่สืบสวนสังกัดสำนักงานอัยการ

ซึ่งก่อนหน้านี้เจ้าหน้าที่สืบสวนอัยการเคยผ่านการอนุมัติเห็นชอบจากคณะกรรมการอัยการเรียบร้อย 53 ตำเเหน่ง ซึ่งตอนนั้นมีผู้สนใจสมัครเข้าร่วมคัดเลือกขอโอนมาหลายร้อยคน เเต่เรื่องนี้ไม่ได้อนุมัตการดำเนินการจากผู้บริหารในขณะนั้น แตในยุคผู้นำองค์กรอัยการสูงสุดในปัจจุบันท่านอัยการสูงสุดนายโกวิทมีแนวทางเห็นด้วยและต้องการให้เกิดขึ้นตนจะเสนอขอให้มีเจ้าหน้าที่สืบสวนฝ่ายอัยการโดยมุ่งเน้นการคัดบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถจากหน่วยงานด้านความมั่นคง ตำรวจ ,ดีเอสไอ ,ทหาร หรือ ป.ป.ส. หรือเจ้าหน้าทีรัฐที่ผ่านการฝึกอบรมยุทธวิธีมาร่วมทีม เพราะมีการจัดอบรมเพิ่มเติม ไม่ว่าจะเป็นความรู้ทักษะการใช้อาวุธความรู้ด้านการสืบสวนจับกุมตรวจค้นการปฎิบ้ติด้านยุทธวิธีซึ่งสามารถขอให้ทางทหารหรือตำรวจที่มีความรู้ความสามารถมาฝึกฝนให้ความรู้และเตรียมพร้อมรับมือกับอาชญากรรมข้ามชาติที่นับวันยิ่งทวีความรุนแรงและซับซ้อนขึ้น โดยสำนักงานการสอบสวนได้เตรียมเสนอแผนการจัดตั้งกำลังพลเฉพาะกิจ เจ้าหน้าที่สืบสวนสังกัดอัยการ จำนวน 20 อัตรา โดยมีแผนเปิดรับสมัครคัดเลือกจากผู้ที่สนใจเเละมีคุณสมบัติเมื่อได้มา จะประสานความร่วมมือกับในการเตรียมความพร้อมด้านยุทธวิธีให้ดีที่สุด

“ถ้าผู้ร้ายอายุ 59 ถือตะหลิว เราอาจจะพอจับได้ แต่ถ้าอนาคตเป็นองค์กรอาชญากรรมข้ามชาติที่มีอาวุธพร้อมสรรพ อัยการคงไม่สามารถลงไปจับเองได้ นี่คือเหตุผลที่เราจำเป็นต้องมีเจ้าหน้าที่สืบสวนในอนาคต” ดร.วัชรินทร์กล่าวทิ้งท้าย

พร้อมแสดงความเชื่อมั่นว่าภายใต้นโยบายเชิงรุกของอัยการสูงสุดในวาระนี้ โครงการจัดตั้งหน่วยสืบสวนของสำนักงานอัยการจะสามารถผลักดันให้สำเร็จเป็นรูปธรรมได้ในเร็ววัน เพื่อยกระดับประสิทธิภาพกระบวนการยุติธรรมทางอาญาของประเทศไทยให้มีความเข้มแข็งและสมบูรณ์ยิ่งขึ้น