‘ส.ก.ตลิ่งชัน’ ชี้ปัญหาใบส่งตัวบัตรทองยุ่งยาก-หน่วยบริการไกลบ้าน จี้ กทม.เพิ่มศักยภาพดูแลผู้ป่วย ชื่นชมเป็นที่พึ่งกลุ่มเปราะบาง ช่วยเหลือคนไร้บ้าน ไม่ได้มองแค่ ‘ความคุ้มค่า’
เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน เวลา 11.00 น. ที่ห้องประชุมสภากรุงเทพมหานคร อาคารไอราวัตพัฒนา ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร 2 (ดินแดง) มีการประชุมสภากรุงเทพมหานคร สมัยประชุมสามัญ สมัยที่ 4 (ครั้งที่ 5) ประจำปี 2569 โดยมี นางสาวภัทราภรณ์ เก่งรุ่งเรืองชัย ประธานสภากรุงเทพมหานคร เป็นประธานการประชุม พร้อมด้วย นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร และคณะผู้บริหารกรุงเทพมหานครเข้าร่วมประชุม
ในตอนหนึ่ง นายกันตพงศ์ ดีชัยยะ สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร (ส.ก.) เขตตลิ่งชัน เสนอญัตติที่ 7.1 เรื่อง ขอให้กรุงเทพมหานครประสานสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) เพื่อเพิ่มจำนวนผู้ลงทะเบียนสิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (บัตรทอง)
โดยระบุว่า ปัญหาใบส่งตัวและอนาคตของระบบบริการปฐมภูมิในพื้นที่กรุงเทพมหานคร เป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อประชาชน โดยระบบการส่งต่อผู้ป่วยในกรุงเทพมหานคร มีความแตกต่างจากต่างจังหวัด เนื่องจากในต่างจังหวัด หน่วยบริการปฐมภูมิส่วนใหญ่เป็นโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.)
ขณะที่ ในกรุงเทพมหานคร มีทั้งหน่วยบริการปฐมภูมิของภาครัฐ และคลินิกชุมชนอบอุ่นของภาคเอกชน โดย ศูนย์บริการสาธารณสุขของกรุงเทพมหานคร ถือเป็นหน่วยงานสำคัญที่ประชาชนสามารถพึ่งพาได้ จึงควรพิจารณาว่าจะสามารถร่วมกันดูแลสุขภาพประชาชนได้อย่างเต็มศักยภาพมากขึ้นอย่างไร
นายกันตพงศ์กล่าวว่า จากการลงพื้นที่รับฟังปัญหาของประชาชนร่วมกับเพื่อนสมาชิกสภากรุงเทพมหานคร พบว่าปัญหาการใช้สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือสิทธิบัตรทอง โดยเฉพาะเรื่องใบส่งตัว เป็นหนึ่งในปัญหาสำคัญ เนื่องจากผู้ป่วยที่ต้องเข้ารับการรักษาอย่างต่อเนื่องจำเป็นต้องเดินทางไปขอใบส่งตัวทุกครั้งที่ต้องไปโรงพยาบาล โดยคลินิกชุมชนอบอุ่นหลายแห่ง มีการกำหนดจำนวนผู้ป่วยและจำนวนใบส่งตัวที่สามารถออกให้ได้ในแต่ละวัน
“กรณีที่น่าเป็นห่วงที่สุด คือประชาชนในพื้นที่เขตตลิ่งชันมีผู้ป่วยติดเตียงที่จำเป็นต้องได้รับใบส่งตัว แต่ลูกหลานต้องเดินทางไปขอใบส่งตัวที่คลินิก และปรากฏว่าคลินิกไม่ออกใบส่งตัวให้ จนต้องพาผู้ป่วยติดเตียงไปแสดงให้เห็นด้วยตนเองว่ามีผู้ป่วยอยู่จริงและกำลังเจ็บป่วย จึงจะได้รับใบส่งตัว ทั้งที่เป็นการนัดหมายเพื่อติดตามการรักษาอย่างต่อเนื่องจากแพทย์ในโรงพยาบาลระดับทุติยภูมิและตติยภูมิ” นายกันตพงศ์เผย
นายกันตพงศ์กล่าวต่อว่า อีกประเด็นหนึ่งคือ ปัญหาหน่วยบริการปฐมภูมิที่อยู่ห่างไกลจากที่พักอาศัย โดยยกตัวอย่างประชาชนในเขตบางพลัด ซึ่งอยู่ติดกับจังหวัดนนทบุรี พบว่าประชาชนหลายรายมีสิทธิการรักษาพยาบาลปฐมภูมิอยู่ในพื้นที่จังหวัดนนทบุรี แทนที่จะเป็นหน่วยบริการในเขตบางพลัด เช่นเดียวกับประชาชนในเขตตลิ่งชันบางส่วนที่มีสิทธิการรักษาอยู่ในพื้นที่เขตทวีวัฒนา ทำให้เมื่อเจ็บป่วยและต้องเข้ารับบริการต้องเดินทางไกล สร้างความยากลำบากให้แก่ประชาชน
ทั้งนี้ จากการรับฟังเสียงสะท้อนของประชาชน เกี่ยวกับการเข้ารับบริการปฐมภูมิในสถานบริการสาธารณสุขของกรุงเทพมหานคร พบความคิดเห็นหลายประการ โดยประชาชนรายหนึ่งระบุว่า การใช้สิทธิที่ศูนย์บริการสาธารณสุขไม่มีค่าใช้จ่ายส่วนต่าง แต่อาจต้องรอรับบริการนานเนื่องจากมีผู้ใช้บริการจำนวนมากและแพทย์มีไม่เพียงพอ ขณะที่บุตรสาวใช้สิทธิผ่านคลินิกและมักได้รับยานอกบัญชี ทำให้มีค่าใช้จ่าย ครั้งละ 300-500 บาท เฉพาะค่ารักษาพยาบาลยังไม่รวมค่าเดินทาง บางครั้งเมื่อเจ็บป่วยจึงต้องหาเงินมาจ่ายแทบไม่ทัน และแม้ต้องการย้ายสิทธิไปใช้บริการที่ศูนย์บริการสาธารณสุขก็ไม่สามารถทำได้ เนื่องจากจำนวนผู้ลงทะเบียนเต็มแล้ว
นอกจากนี้ ยังมีประชาชนสะท้อนว่า การขอใบส่งตัวในบางศูนย์บริการสาธารณสุขและบางคลินิกมีหลักเกณฑ์ค่อนข้างมาก ทำให้ผู้ป่วยต้องเดินทางหลายรอบ โดยวันแรกต้องไปขอใบส่งตัว และอีกวันจึงเดินทางไปโรงพยาบาล ส่งผลให้มีค่าใช้จ่ายในการเดินทางเพิ่มขึ้น
นายกันตพงศ์กล่าวว่า ปัจจุบันประชาชนในกรุงเทพมหานครต้องเผชิญทั้งปัญหาหน่วยบริการอยู่ไกลจากบ้านและการขอใบส่งตัวที่ยุ่งยาก แม้จะตัดสินใจเสียค่าใช้จ่ายในการเดินทางเพื่อไปขอใบส่งตัวแล้ว ก็ยังอาจต้องเผชิญกับขั้นตอนและข้อจำกัดในการขอใบส่งตัวอีกด้วย
ทั้งนี้ ในแต่ละปีหน่วยบริการปฐมภูมิมีประชาชนเข้าและออกจากระบบตามหลักเกณฑ์อยู่เป็นประจำ เช่น การเปลี่ยนไปใช้สิทธิประกันสังคมเมื่อได้งานทำ หรือการย้ายถิ่นฐานกลับไปต่างจังหวัด แต่สิ่งที่เกิดขึ้นคือจำนวนผู้ลงทะเบียนสิทธิในหน่วยบริการของกรุงเทพมหานคร กลับลดลงอย่างต่อเนื่อง
นายกันตพงศ์ระบุว่า จากข้อมูลของกรุงเทพมหานคร ศูนย์บริการสาธารณสุขเคยมีผู้ลงทะเบียนสิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติสูงสุดเกือบ 1.15 ล้านคน แต่ตั้งแต่ปี 2564-2569 จำนวนผู้ลงทะเบียนลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยปัจจุบันลดลงจากจุดสูงสุดเกือบ 30% เหลือเพียงประมาณ 800,000 คนเท่านั้น
แม้ปัญหาที่กล่าวมาจะเกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการของ สปสช. ทั้งในส่วนของโรงพยาบาลและหน่วยงานภาครัฐ ซึ่งตนเข้าใจถึงข้อจำกัดและปัญหาที่เกิดขึ้นเป็นอย่างดี เนื่องจากทำงานอยู่ในแวดวงดังกล่าวเช่นกัน แต่เห็นว่ากรุงเทพมหานครมีศักยภาพที่จะรองรับและดูแลผู้ป่วยในระบบบริการปฐมภูมิ ได้มากกว่าที่เป็นอยู่
นายกันตพงศ์กล่าวว่า แม้ในแต่ละปีจะมีประชาชนออกจากระบบด้วยเหตุผลต่าง ๆ ทั้งการเปลี่ยนสิทธิ การย้ายบ้าน หรือการเปลี่ยนหน่วยบริการ แต่เหตุใดจึงไม่สามารถเพิ่มจำนวนผู้ลงทะเบียนรายใหม่ได้ โดยหากพิจารณาข้อมูลในระบบของ สปสช. จะพบว่าประชาชนในเขตบางพลัดบางส่วนต้องไปใช้สิทธิในจังหวัดนนทบุรี หรือประชาชนในเขตตลิ่งชันต้องไปใช้สิทธิในเขตทวีวัฒนา เนื่องจากหน่วยบริการในพื้นที่ไม่ได้เปิดรับผู้ป่วยรายใหม่เข้ามาดูแล
นายกันตพงศ์กล่าวเพิ่มเติมว่า แม้ตนจะเพิ่งดำรงตำแหน่ง ส.ก. เป็นสมัยแรก แต่ได้ทำงานในคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณางบประมาณ ทำให้เห็นทั้งปัญหาการเบิกจ่ายงบประมาณเหลื่อมปีและการจัดทำคำของบประมาณใหม่ รวมถึงการก่อสร้างศูนย์บริการสาธารณสุขแห่งใหม่ที่ดำเนินการอย่างต่อเนื่อง และยังมีหลายแห่งอยู่ระหว่างดำเนินการ จึงเชื่อว่าผู้บริหารกรุงเทพมหานครมีเป้าหมายในการขยายการดูแลผู้ป่วยปฐมภูมิอยู่แล้ว ไม่เช่นนั้นคงไม่มีการขยายศูนย์บริการสาธารณสุขเพิ่มเติม
นายกันตพงศ์ เสนอให้กรุงเทพมหานครกำหนดแนวทางหรือเส้นทางการเพิ่มจำนวนผู้ลงทะเบียนสิทธิกลับไปสู่ระดับประมาณ 1.1-1.15 ล้านคน โดยต้องคำนึงถึงคุณภาพการให้บริการและความสมัครใจของประชาชนเป็นสำคัญ แม้อาจไม่จำเป็นต้องเพิ่มจำนวนกลับไปเท่ากับระดับสูงสุดเดิมทั้งหมด แต่ควรมีเป้าหมายในการเพิ่มจำนวนผู้ลงทะเบียนให้มากขึ้น
ทั้งนี้ ตนรับทราบว่าศูนย์บริการสาธารณสุขของกรุงเทพมหานคร มีการเปิดรับผู้ป่วยสิทธิปฐมภูมิเพิ่มขึ้นประมาณ 99,000 กว่าคน หรือเกือบ 100,000 คน ซึ่งถือเป็นความคืบหน้าที่มีการเผยแพร่ข่าวไปแล้ว แต่ยังเห็นว่าไม่เพียงพอต่อความต้องการของประชาชน
นอกจากนี้ นายกันตพงศ์ยังกล่าวชื่นชมหน่วยงานของกรุงเทพมหานครที่เป็นที่พึ่งให้แก่กลุ่มเปราะบาง โดยโรงพยาบาลราชพิพัฒน์ ได้เพิ่มการรองรับสิทธิและดูแลกลุ่มเปราะบาง รวมถึงผู้สูงอายุ ขณะที่โรงพยาบาลผู้สูงอายุบางขุนเทียนก็มีบทบาทในการดูแลผู้สูงอายุเช่นกัน
อีกแห่งที่ต้องกล่าวชื่นชมคือ โรงพยาบาลกลาง ซึ่งให้ความช่วยเหลือคนไร้บ้านโดยไม่ใช้เรื่องสิทธิการรักษามาเป็นอุปสรรค เนื่องจากผู้ป่วยบางรายเข้ารับบริการในโรงพยาบาลใกล้เคียงแล้วไม่ได้รับการรักษา แต่โรงพยาบาลกลางซึ่งเป็นหน่วยงานในสังกัดกรุงเทพมหานครกลับให้การดูแล โดยเห็นว่าในสถานการณ์ที่ชีวิตของประชาชนกำลังตกอยู่ในความเสี่ยง ความสำคัญของชีวิต ย่อมมาก่อนเรื่องสิทธิการรักษา
นายกันตพงศ์ได้ฝากข้อเสนอถึงผู้บริหารกรุงเทพมหานคร 2 ประเด็น ได้แก่
- จัดทำ Roadmap ระยะเวลา 3-5 ปี เพื่อกำหนดเป้าหมายการเพิ่มจำนวนผู้ลงทะเบียนสิทธิในแต่ละปีของศูนย์บริการสาธารณสุขแต่ละแห่ง โดยต้องเชื่อมโยงกับความพร้อมด้านงบประมาณ บุคลากร อาคารสถานที่ และคุณภาพการให้บริการ
- เปิดเผยข้อมูลศักยภาพในการรองรับผู้ป่วยของศูนย์บริการสาธารณสุขแต่ละแห่ง เพื่อให้สามารถนำข้อมูลมาร่วมวางแผนกับ สปสช. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้อย่างมีประสิทธิภาพ
นายกันตพงศ์กล่าวทิ้งท้ายว่า กรุงเทพมหานครต้องเป็นที่พึ่งของประชาชนในวันที่เจ็บป่วย โดยเรื่องงบประมาณและการเงินไม่ควรเป็นข้อจำกัดในการขับเคลื่อนการให้บริการสาธารณสุข หากหน่วยงานภาครัฐคำนึงถึง ‘การขาดทุน’ มากเกินไปหรือเทียบเท่ากับการดำเนินงานของภาคเอกชน ก็จะไม่สามารถขับเคลื่อนเมืองให้เดินหน้าต่อไปได้
“ความสำเร็จของมหานครไม่ได้วัดกันว่าเราใช้งบประมาณไปเท่าไร แต่วัดกันว่าในวันที่ประชาชนเดือดร้อน วันที่ประชาชนเจ็บป่วย และวันที่ประชาชนต้องการการดูแลด้านสุขภาพหรือต้องการใบส่งตัว กรุงเทพมหานครจะสามารถเป็นที่พึ่งให้แก่ประชาชนได้มากน้อยเพียงใด” นายกันตพงศ์กล่าว
