รำลึกถึงหลักประหาร 90 นัดปลิด ‘ครอง จันดาวงศ์’-ครูใหญ่ มองตำรา แทบเลือนหาย-ร่ายผญา ‘สัจจะวาจาลั่นก่อนสิ้นลม’
เมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม เนื่องในวาระ ครบรอบ 60 ปี วันคล้ายวันประหารชีวิต นายครอง จันดาวงศ์ หรือ ครูครอง นักสู้เพื่อประชาธิปไตย เจ้าของวลี “เผด็จการจงพินาศ ประชาธิปไตยจงเจริญ”
เมื่อเวลา 12.13 น. ที่ สำนักงานเขตพื้นที่การประถมศึกษา เขต 2 สกลนคร หรือ ลานประหาร สนามบินลับเสรีไท อ.สว่างแดนดิน จ.สกลนคร นายอรรถพล บัวพัฒน์ หรือ ครูใหญ่ หัวหน้าพรรคก้างล่วง, ดร.ถนอม ชาภักดี นักวิจารณ์ศิลปะชื่อดัง พร้อมด้วย นายธีระพล อันมัย หรือ ธีร์ อันมัย อาจารย์คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี นักศึกษา และ ประชาชนจำนวนหนึ่ง เดินทางมาร่วมรำลึก ครูครอง จันดาวงศ์ บริเวณหลักประหาร ซึ่งครูครองถูกปลิดชีพด้วยกระสุน 90 นัด พร้อมกับ นายทองพันธ์ สุทธิมาศ ในเวลา 12.13 น. ของวันที่ 31 พ.ค. 2504 ตามข้อหา ม.17 แห่งรัฐธรรมนูญ ในยุคของ จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์
ต่อมา มีการทำกิจกรรมรำลึก ด้วยการวางดอกกุหลาบหน้ารูปและภาพวาดนายครอง ภายในหอประชุมนายฮ้อยทมิฬ วิทยาลัยอาชีวะสว่างแดนดิน ซึ่งอยู่ห่างจากหลักประหารชีวิตครูครองเพียงรั้วกั้น โดยมีการตั้งโปสเตอร์ที่หน้าทางเข้างาน ปรากฏภาพจุดสีดำ 9 จุด เรียง 10 แถว ซ้อนทับใบหน้านายครอง เพื่อส่งสัญญะถึง “กระสุนปืน” ที่ปลิดชีพ นายครอง 90 นัด และนิทรรศการเล่าประวัติศาสตร์ในช่วงเวลาดังกล่าว
จากนั้น นายอรรถพล หรือ ครูใหญ่ กล่าวว่า ชื่อของครูครอง ครูเตียง คุณทองพันธ์ สุทธิมาศ เป็นชื่อที่ตนได้ยินมาตั้งแต่สมัยมัธยมศึกษา แต่ก็ไม่รู้ว่าท่านเหล่านั้นเป็นใคร แต่ก็ไม่รู้ว่า ท่านเหล่านั้นมีบทบาทอะไร นอกจากตำราเรียนจะให้ไว้เล็กน้อย หลังจากรุ่นที่ตนจบการศึกษามา ก็ค่อยๆหายไป
“เราเห็นได้บ้างในหนังสือต้องห้าม หรือในหนังสือที่เรียกว่า หนังสือฝ่ายซ้าย จนผมเข้าสู่วัยทำงาน ใกล้วัย 30 วันหนึ่งขับรถจากขอนแก่น มาจังหวัดสกลนคร เวลาพระอาทิตย์ใกล้ตกดิน เห็นป้ายหนึ่งอยู่ข้างทาง บนสันหลังภูพาน เขียนว่า ‘ถ้ำเสรีไทย’ อะไรคือถ้ำเสรีไทย เสรีไทยไม่ได้อยู่ที่กรุงเทพฯ หรือ ทำไมถึงมีอยู่ที่นี่ จึงแวะเข้าไปที่นั่น ในเวลาที่พระอาทิตย์ใกล้ตกดิน เห็นรูปปั้นของชายผู้หนึ่ง นั่งเอามือค้ำคาง เดินเข้าไปดูเห็นชื่อของหลายคนที่จารึกไว้ใต้ฐานรูปปั้นนั้น ผมไม่ได้เรียกสิ่งนั้นว่าอนุสาวรีย์ เพราะดูสูงส่งเกินไป ก็เลยเรียกว่า รูปปั้นที่ระลึกนั้น ทิ้งร่องรอยให้ผมได้กดเข้าไปใน ยูทูบ คำว่า ‘ครอง จันดาวงศ์’ และ ‘เตียง ศิริขันธ์’ แล้วก็ได้รับทราบ รับรู้ประวัติของท่านเหล่านั้น พร้อมกับวลีที่ได้ยินจนเจนหู แต่ไม่รู้ว่ามาจากไหน คือวลีที่ว่า เผด็จการจงพินาศ ประชาธิปไตยจงเจริญ” นายอรรถพล กล่าว
ก่อนอ่านบทผญา ที่แต่งขึ้นเพื่อรำลึกถึงครูครอง เป็นภาษาอีสาน ความตอนหนึ่งว่า
ขี้หินแห่ อิฐกระเบื้อง สิลอยน้ำ เฟื่องฟู
หมากเต้านวยลม สิถอยจม ลงน้ำ
ฟ้าสีแดง แสงดาว สว่างแดนดิน หุ่ง
ครองก็คงสืบเรื่อง สิข่มฆ่า เผด็จการ
เผด็จการจงพินาศ ประชาธิปไตยให้เฮืองฮุ่ง
สัจจะวาจาลั่น ก่อนสิ้น ลมประหาร
อัศจรรย์ใจกลุ้ม สิกุมกินปลาบึกใหญ่
ปลาซิวไล่สวบแคร่ หนีไปดี่ อยู่หลืบหิน
ทั้งนี้ เมื่อวันที่ 29-30 พฤษภาคมที่ผ่านมา ยังมีการฉายภาพยนตร์ ที่มีเนื้อหาทางประวัติศาสตร์เทียบเคียงกับไทย ภายใต้ชื่อ จาก Rosa Luxemburg ถึง ครูครอง จันดาวงศ์ เพื่อรำลึก 60 ปีเผด็จการประหารครูครอง และการอ่านบทกวีสดุดีครูครอง จันดาวงศ์ โดยมี นายวิทิต จันดาวงศ์ บุตรชายของ นายครอง มาร่วมด้วย
อ่านข่าว :
- ครบ 60 ปีประหาร ‘ครูครอง จันดาวงศ์’ เจ้าของวาทะ ‘เผด็จการจงพินาศ ปชต.จงเจริญ’ 31 พ.ค. 2504
-
‘โตโต้’ หวน ปวศ. รำลึกวีรบุรุษ ปชต. มอง ‘ครูครอง’ ถูกป้ายสีเป็นกบฏ ใช้ ม.17 สั่งประหาร
