‘บัณฑิต’ ชวนสนใจ ‘การเมืองทัศนา’ สืบค้น ปวศ.จากวัตถุ ชี้เสียง-ภาพ สื่อนัยยะจุดเริ่มต้นการเปลี่ยนแปลงยุคสมัย
เมื่อวันที่ 14 ตุลาคม ที่ฮอลล์ 5-7 ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ เขตคลองเตย กรุงเทพฯ สมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือแห่งประเทศไทย (PUBAT) และพันธมิตร ร่วมจัดงานมหกรรมหนังสือระดับชาติ ครั้งที่ 28 ระหว่างวันที่ 12-23 ตุลาคมนี้
เวลา 16.00 น. ที่บริเวณประตูทางเข้าฮอลล์ ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ประชาชนให้ความสนใจฟังเสวนาหัวข้อ “50 ปี 14 ตุลา’ เจ้าฝันถึงโลกสีใด” นำโดย ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ บำรุงสุข อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้เขียนหนังสือ “ทหารกับประชาธิปไตยไทย : จาก 14 ตุลาฯ สู่ปัจจุบันและอนาคต” พร้อมด้วย รศ.ดร.บัณฑิต จันทร์โรจนกิจ อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้เขียนหนังสือ “ข้างหลังภาพ 14 ตุลาฯ : จากระบอบปฏิวัติของเผด็จการสู่การปฏิวัติของประชาชน” ดำเนินรายการเสวนาโดย นายศิโรตม์ คล้ามไพบูลย์ คอลัมนิสต์มติชนสุดสัปดาห์
ทั้งนี้ มีประชาชน นักวิชาการและนักการเมือง เดินทางมาร่วมรับฟังเสวนาอย่างคับคั่ง อาทิ นายสุวิช รุ่งวัฒนไพบูลย์ นายกสมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือแห่งประเทศไทย, นายวิโรจน์ ลักขณาอดิศร ส.ส.บัญชีรายชื่อพรรคก้าวไกล, น.ส.รักชนก ศรีนอก ส.ส.กทม.เขตบางบอน จอมทอง หนองแขม พรรคก้าวไกล, นายตะวัน วัตุยา ศิลปินเจ้าของรางวัลศิลปาธร สาขาทัศนศิลป์, ศ.ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ อดีตคณบดีคณะศิลปศาสตร์ ม.ธรรมศาสตร์, ศ.พิเศษ ธงทอง จันทรางศุ ศาสตราภิชานประจำคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และอดีตคณบดี, ผศ.อัครพงษ์ ค่ำคูณ อาจารย์วิทยาลัยนานาชาติปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็นต้น
ในตอนหนึ่ง รศ.ดร.บัณฑิต อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า ตนเขียนหนังสือ ‘ข้างหลังภาพ 14 ตุลาฯ’ ซึ่งเกี่ยวกับภาพถ่ายเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 มีประเด็นสำคัญตั้งแต่วันที่ 21 มิถุนายน จากภาพถ่ายที่ปรากฏพร้อมกับเนื้อหาข่าว รวมถึงมีการแต่งเพลง ‘สู้ไม่ถอย’ ลงในเนื้อข่าว ซึ่งตนคิดว่าเป็นครั้งแรกที่เพลงเคลื่อนไหวได้ลงข่าว จึงย้อนกลับไปศึกษาว่ามีจุดเปลี่ยนอย่างไร
“ลองนึกภาพดูว่า เราเป็นคนหนุ่มสาวสมัยนั้น ถูกปรามาสว่าเป็นคนโง่ มีอุปกรณ์เยอะแยะ แต่ไม่ได้ฉลาดขึ้น มันสะท้อนถึงความคิดต่อเยาวชนรุ่นนั้น มันมีเรื่องราวบางอย่างที่น่าสนใจ จึงศึกษาโดยใช้แนวคิด ‘การเมืองทัศนา’ คือแทนที่เราจะไปดูข่าว แต่เราดูภาพว่ามันมีนัยยะอะไรที่หายไป เช่น การเผาหน่วยงานที่สำคัญในวันนั้น กองสลากฯ กรมประชาสัมพันธ์ และหน่วยงานสำคัญของรัฐบาลในเวลานั้น เป็นส่วนที่ทำให้คนรู้สึกว่าพื้นที่เหล่านี้ เป็นพื้นที่ในการระบายความคับแค้น
ผมจึงกลับไปดูว่า 50 ปีผ่านไป มันให้ความหมายใหม่หรือเปล่า มันคือการสำรวจสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อ 50 ปีก่อน สนุกดี” รศ.ดร.บัณฑิตเผย
รศ.ดร.บัณฑิตกล่าวอีกว่า หากยกตัวอย่าง การบันทึกเพลงสู้ไม่ถอย ที่เป็นข่าวว่าเป็นช่วงแรกของการชุมนุม ตอนนั้นต้องจับใจมากๆ ที่นักข่าวบันทึกเพลงบรรทัดต่อบรรทัด ซึ่งต่อมาได้แต่งท่อนที่ 2 โดย เสกสรรค์ ประเสริฐกุล และ 40 ปีต่อมา ก็ถูกนำไปใช้ในขบวนการเคลื่อนไหวคณะกรรมการประชาชนเพื่อการเปลี่ยนแปลงปฏิรูปประเทศไทยให้เป็นประชาธิปไตยที่สมบูรณ์แบบมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข (กปปส.) เราจะเห็นถึงความหมายที่เปลี่ยนไป
“ผมอยากจะชวนให้นักเรียน นิสิต นักศึกษา สนใจเรื่องการเมืองทัศนา ทั้งแง่ของภาพ เสียง เพลงของการชุมนุมมากขึ้น เพราะการสืบค้นจากวัตถุที่คนไม่ค่อยพูดถึง มีเสียงเพลง เสียงชุมนุม คือจุดเริ่มต้นหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงของยุคสมัย” รศ.ดร.บัณฑิตชี้
อ่านข่าว : ‘สุรชาติ’ ห่วงงานรำลึก 14 ตุลาฯ ไม่ต่างจาก ‘เช็งเม้ง’ หวังมีตัวกลาง – สร้างสาระขับเคลื่อนสังคม
