หน้าแรก การเมือง สถานีคิดเลขที...

สถานีคิดเลขที่ 12 : รัฐธรรมนูญไทยไม่ได้‘ห่วย’?

16.11.26 | 09:12 น.
สถานีคิดเลขที่ 12 : รัฐธรรมนูญไทยไม่ได้‘ห่วย’?

เมื่อวันเสาร์ที่ 14 พฤศจิกายน ศูนย์กฎหมายมหาชน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เพิ่งจัดเสวนาวิชาการหัวข้อ “วิชาการกฎหมายรัฐธรรมนูญไทยในศตวรรษที่ 21 : คำวิพากษ์และคำนิยม”

โดยหนึ่งในวิทยากรที่เข้าร่วมเสวนา ก็คือนักประวัติศาสตร์อย่าง “ศ.ดร.ธงชัย วินิจจะกูล” ซึ่งวิเคราะห์อธิบายภาพรวมของ “รัฐธรรมนูญไทย” เอาไว้อย่างน่าสนใจชวนขบคิด ดังเนื้อหาบางส่วนต่อไปนี้


“รัฐธรรมนูญในบริบทของประวัติศาสตร์ไทย ความหมายกล่าวโดยย่อหรือภาษาชาวบ้านก็คือ เป็นสิ่งที่ต้องการบัญญัติขึ้นมาเพื่อต่อสู้กับ ‘การปกครองโดยบุคคล’ (rule by men)

“รัฐธรรมนูญมีรายละเอียดเยอะแยะ มีรายละเอียดในแง่ความคิดด้วย แต่ถ้าหากจะสรุปง่ายๆ รัฐธรรมนูญในประวัติศาสตร์ไทย การเขียนออกมาเป็นมาตราทั้งหลาย ถึงที่สุดทั้งชุดมันเป็นสัญลักษณ์เพื่อต่อสู้กับการปกครองของคน ต้องการให้กฎหมายเป็นใหญ่

“ในความเป็นจริง สังคมไทยเกือบร้อยปีที่ผ่านมา การต่อสู้กันระหว่างการปกครองโดยบุคคล กับ ‘การปกครองโดยกฎหมาย’ (rule by law) ซึ่งไม่ใช่หลักนิติธรรม (rule of law) นะ มันยังไม่ยุติ

Advertisement

“รัฐธรรมนูญทั้งหมด 20 กว่าฉบับ รวมทั้งฉบับที่ห่วยๆ เลวๆ ด้วย จึงเป็นความพยายามที่จะสถาปนาระบอบที่ประนีประนอมระหว่างการต่อสู้เหล่านี้

“ตัวรัฐธรรมนูญทุกฉบับจึงเป็นสนามรบของการยื้อกันระหว่างการปกครองโดยบุคคล ว่ามีมาก มีน้อย หรือมีในรูปแบบไหน? กับจนถึงสุดอีกทางหนึ่ง คือคนที่พยายามสถาปนาสิ่งที่เราเรียกว่า ‘ประชาธิปไตย’ ขึ้นมา”

“เอาเข้าจริง รัฐธรรมนูญไทยที่เป็นอยู่มันสะท้อนสภาวะการเมืองไทย มันไม่ใช่กฎหมายรัฐธรรมนูญที่ห่วย มันห่วยก็เพราะการเมืองไทยมันห่วย หรือมันเป็นตามที่การเมืองไทยมันเป็น

“อายุมันสั้นก็เพราะการต่อสู้กันระหว่างพลังอำนาจทางการเมืองหลายฝ่ายมันเปลี่ยนอยู่เรื่อย หรือถ้าคุณไปเรียนจากอาจารย์เสน่ห์ (จามริก-นักรัฐศาสตร์อาวุโส และอดีตประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ) คุณจะพบว่าอาจารย์เสน่ห์บอกเป็นนัยไว้แต่ไม่ได้สรุปตรงๆ (รัฐธรรมนูญ) มันมีไม่กี่รูปแบบแค่นั้นเอง วนเวียนอยู่ไม่กี่รูปแบบ

“ดูเหมือนมันเป็นไปเป็นมาหลายยุคหลายสมัย เอาเข้าจริงมีไม่กี่รูปแบบ เพราะการต่อสู้ระหว่างพลังอำนาจทางการเมืองหลายฝ่ายในการเมืองไทย และผมอยากจะโยงมาถึงปัจจุบันด้วย เอาเข้าจริงมีอยู่ไม่กี่รูปแบบ

“มันจึงมีตัวรัฐธรรมนูญออกมาแค่ไม่กี่รูปแบบ ลอกกันไปลอกกันมาได้ เสริมแต่งนิดหน่อย อย่างที่อาจารย์ทศพร (แสนสวัสดิ์-อาจารย์คณะนิติศาสตร์ จุฬาฯ ผู้ร่วมเสวนา) ใช้คำว่า ‘ไส้หลอด’

“ถ้าผมจะแย้งอาจารย์ ผมว่าประสบการณ์การรู้จักไส้หลอดเหล่านี้ไม่ค่อยมีประโยชน์ เพราะไส้หลอดหลายอันที่เราเคยทดลอง มันอาจจะใช้ได้เมื่อการเมืองไทยมัน ‘เปลี่ยนผ่าน’

“แต่มันใช้ไม่ได้ เพราะมันอยู่ในภาวะขรุๆ ขระๆ ที่มัน ‘เปลี่ยนไม่ผ่าน’ ”