ธงธรรม เตือน ร่างประกันสังคม ไอซ์ รักชนก เสี่ยงลดอำนาจรัฐ เพิ่มช่องโหว่การเมืองแทรกแซงง่ายขึ้น ห่วงนำเงินสมทบไปซื้อสินทรัพย์ราคาสูงเกินจริง เงินจมขายออกยาก
เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 นายธงธรรม เวชยชัย ส.ส.บัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย ได้โพสต์ผ่านเฟซบุ๊ก โดยฝากข้อุวามถึง น.ส.รักชนก ศรีนอก ส.ส.พคคประชาชน เกี่ยวกับร่าง พ.ร.บ.ประกันสังคม ระบุข้อความว่า “ผมขอฝากถึงคุณไอซ์ รักชนก ด้วยความเคารพครับ ระวังร่างของคุณไอซ์ ลดอำนาจภาครัฐ แต่เพิ่มอำนาจการเมือง
ในภาพที่พรรคเพื่อไทยเผยแพร่เมื่อวันที่ 29 มกราคม 2569 เราเสนอแนวทางยกเครื่องประกันสังคมไว้ 6 ข้อ
1.ให้ผู้ประกันตนหนึ่งคนเลือกผู้แทนได้ 7 คน
2.ให้กรรมการเลือกประธานกันเอง
3.ให้มืออาชีพเข้ามาบริหารกองทุน
4.เปิดข้อมูลและมีกลไกตรวจสอบที่เป็นอิสระ
5.กำหนดตัวชี้วัดการบริหาร
6.ยกระดับสิทธิประโยชน์กับมาตรฐานการรักษา
ซึ่งในข้อเสนอหาเสียงชุดนั้น พรรคเพื่อไทยยก กบข. เป็นตัวอย่างข้อ 3. แนวทางการบริหารกองทุนโดยผู้เชี่ยวชาญ ครับ
วันนี้ (16 พฤศจิกายน 2569) ร่างที่ผมและคณะเสนอเดินหน้าตามแนวทางทั้ง 6 ข้อนี้ครับ ผมเชื่อว่า ใจความสำคัญของทุกร่างต่างตั้งอยู่บนโจทย์เดียวกันว่า เราต้องจัดกติกาที่เป็นธรรม โปร่งใส ตรวจสอบได้ และมีประสิทธิภาพ
โดยวันนี้ ร่างของคุณไอซ์มีการนำเสนอการได้มาซึ่งผลลัพธ์นี้ ด้วยการจัดการกองทุนประกันสังคมผ่านการออกนอกระบบราชการ ซึ่งเป็นทางเลือกที่ควรรับฟังความคิดเห็นก่อนตัดสินใจ กองทุนขนาดสามล้านล้าน ที่มีชีวิตพี่น้องแรงงานเป็นหัวใจสำคัญ ไม่ใช่สิ่งที่เราจะเสนอกลไก โดยปราศจากการพิจารณาบนความเสี่ยง และความคุ้มค่าที่จะเกิดขึ้นได้
ผมจึงอยากชวนดูว่า การเปลี่ยนสถานะจะแก้ปัญหาอะไรได้เพิ่ม และเมื่อเปลี่ยนแล้วใครมีอำนาจตัดสินใจเรื่องเงินกองทุน
- [ความเหมือน] กบข. กับร่างของคุณไอซ์คล้ายกันเรื่องสถานะตามกฎหมายงบประมาณ
กบข. มีกฎหมายจัดตั้งโดยเฉพาะ ซึ่งกำหนดให้กองทุนไม่เป็นส่วนราชการหรือรัฐวิสาหกิจตามกฎหมายว่าด้วยวิธีการงบประมาณ ร่างของคุณไอซ์ใช้ถ้อยคำเรื่องสถานะในลักษณะเดียวกันครับ เวลาอ้าง กบข. เป็นตัวอย่าง จึงต้องดูต่อว่าข้อเสนอเหมือนกันแค่ไหนในเรื่องที่มาของบอร์ด อำนาจบริหาร และภาระจ่ายสิทธิ
- [ความต่าง] แต่ร่างของคุณไอซ์เปลี่ยนทั้งสถานะกองทุนและโครงสร้างสำนักงาน
ร่างเสนอให้กองทุนประกันสังคมเป็นนิติบุคคลและมีสำนักงานของตัวเอง สำนักงานตามร่างจะมีหน้าที่เบ็ดเสร็จ ทั้งเก็บเงินสมทบ ออกแบบ และจ่ายสิทธิเอง ส่วนเลขาธิการมาจากการสรรหาและรับผิดชอบการบริหารต่อบอร์ด ทำให้การเปลี่ยนครั้งนี้จึงครอบคลุมตั้งแต่งานลงทุนไปจนถึงบริการที่ผู้ประกันตนใช้ครับ
ร่างของคุณไอซ์ยังแบ่งที่นั่งต่างจาก กบข. โดยลดบทบาทของฝ่ายรัฐผ่านตำแหน่งในบอร์ด
– กบข. มีปลัดกระทรวงการคลังเป็นประธานโดยตำแหน่ง มีกรรมการโดยตำแหน่งอีก 8 คน มีผู้แทนสมาชิกตามประเภทข้าราชการ มีผู้ทรงคุณวุฒิ 3 คน และมีเลขาธิการเป็นกรรมการและเลขานุการ
ส่วนร่างของคุณไอซ์ มีผู้แทนรัฐ นายจ้าง และผู้ประกันตนรวมกัน **ไม่เกิน 13 คน** โดยแบ่งที่นั่งให้สอดคล้องกับอัตราเงินสมทบ ผู้แทนนายจ้างและผู้ประกันตนมาจากการเลือกตั้ง กรรมการเลือกประธานกันเอง และมีเลขาธิการเป็นกรรมการอีก 1 คน ถ้าใช้ครบ 13 ที่นั่ง ลองเอาอัตราเงินสมทบ ม.33 มาคำนวณ คือ
- รัฐ 2.75%
- นายจ้าง 5%
- และผู้ประกันตน 5%
แล้วจัดที่นั่งที่เหลือตามเศษมากที่สุด จะได้
- รัฐ 3 คน
- นายจ้าง 5 คน
- ผู้ประกันตน 5 คน
- และเลขาธิการ 1 คน
**รวม 14 คน** ครับ
*ตัวเลขนี้เป็นผลจำลอง สัดส่วนจริงขึ้นอยู่กับว่าจะใช้อัตราเงินสมทบกลุ่มไหนเป็นฐานและใช้วิธีจัดสรรที่นั่งอย่างไร**
แต่ส่วนที่ชัดจากตัวร่างคือ ฝ่ายรัฐจะไม่มีเก้าอี้ประธานโดยอัตโนมัติ และน้ำหนักเสียงของแต่ละฝ่ายจะขึ้นอยู่กับวิธีแบ่งที่นั่ง
โดยร่างเพื่อไทยเอง ก็เสนอให้กรรมการเลือกประธานกันเองเช่นกัน ผมเห็นด้วยว่าการเพิ่มบทบาทของคนส่งเงินสมทบมีเหตุผล แต่ต้องมาพร้อมกับคำตอบว่า “ผู้ประกันตนจะรู้ได้อย่างไรว่าใครสนับสนุนอยู่เบื้องหลังผู้สมัคร ที่เข้ามาใช้เสียงแทนเขา”
แต่พอไล่เรียงกลไกตั้งแต่ ข้อ 1 จนถึง ข้อ 3 จะเห็นได้ว่าร่างของคุณไอซ์จึงเปลี่ยนทั้งสถานะกองทุน อำนาจและโครงสร้างสำนักงาน ซึ่งต่างจากกลไกของ กบข. โดยมีความเสี่ยงสำคัญคือ การเลือกลดอำนาจรัฐ แต่เพิ่มช่องโหว่ให้เกิดการ “แทรกแซงทางการเมืองได้ง่ายขึ้น”
ถ้าพรรคการเมืองมีอิทธิพลเหนือบอร์ดที่ดูแลเงินระดับล้านล้านบาท จะเกิดอะไรขึ้นได้บ้าง?
ลองสมมติว่าพรรคการเมืองพรรคหนึ่งสนับสนุนผู้สมัครทั้งฝั่งนายจ้างและฝั่งผู้ประกันตนโดยไม่เปิดเผย ถ้าผู้สมัครเหล่านั้นชนะและรวมเสียงได้มากพอตามกติกา เสียงในบอร์ดอาจถูกใช้เลือกประธาน แต่งตั้งผู้บริหาร หรือผลักดันนโยบายลงทุนที่เอื้อคนบางกลุ่มได้โดยเบ็ดเสร็จครับ
ในกรณีที่แย่ที่สุด เงินสมทบอาจถูกนำไปซื้อสินทรัพย์ในราคาสูงเกินจริง จ้างผู้จัดการกองทุนที่เกี่ยวข้องกับคนในบอร์ด หรือลงทุนในโครงการเพื่อหวังผลทางการเมืองระยะสั้นทั้งที่เสี่ยงเกินกว่าที่กองทุนควรรับ ถ้าคนตรวจสอบเข้าถึงหลักฐานช้า หรือข้อทักท้วงไปไม่ถึงคนที่สั่งหยุดได้ กว่าจะรู้เรื่อง เงินก็อาจจมอยู่ในสินทรัพย์ที่ขายออกยากแล้วครับ
คนที่ได้ประโยชน์จากดีลอาจได้เงินไปตั้งแต่วันปิดดีล แต่ผู้ประกันตนต้องรับผลไปอีกหลายปี ถ้าความเสียหายรุนแรงจนกระทบสภาพคล่อง กองทุนอาจต้องขายทรัพย์สินอื่นในจังหวะเสียเปรียบเพื่อหาเงินมาจ่ายสิทธิ และถ้าเงินยังไม่พอ คนที่รอบำนาญย่อมอยากรู้ว่าเงินจะเข้าบัญชีทันรอบหรือไม่
[จุดยืน] ก่อนเปลี่ยนสถานะ ต้องตอบให้ได้ว่าผู้ประกันตนได้อะไรเพิ่ม ผมอยากให้เทียบทั้งสองแนวทางครับ
การเปลี่ยนสถานะแก้ข้อจำกัดอะไร
ได้อะไรเพิ่ม/และมีความเสี่ยงอะไรบ้าง จากการแก้กฎหมายในแต่ละจุด
การโอนคน โอนงาน และทำให้บริการเดินต่อมีต้นทุนเท่าไร และเมื่อเปลี่ยนแล้ว ผู้ประกันตนจะตรวจสอบคนที่ตัดสินใจเรื่องเงินกองทุนได้ถึงระดับไหน
ผมยังยืนยันว่า กติกาที่ดีต้องให้ความเป็นธรรมกับผู้ประกันตนไม่ว่าใครจะเข้ามาบริหารกองทุน ผู้ประกันตนต้องรู้ว่าใครตัดสินใจเรื่องเงินสมทบของเขา ตรวจสอบการตัดสินใจนั้นได้ และมั่นใจว่าจะได้รับสิทธิในวันที่ต้องใช้ครับ”



