“ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ผู้รอดชีวิตจากศูนย์สแกมเมอร์ พบทหารหรือตำรวจกัมพูชาอยู่ภายในศูนย์
แต่เราไม่สามารถตรวจสอบยืนยันคำบอกเล่าเหล่านั้นได้อย่างเป็นอิสระ จนกระทั่งวันนี้”
แอกเนส คาลามาร์ด เลขาธิการแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล เปิดข้อค้นพบสำคัญในเวทีแถลงเปิดตัวรายงานฉบับล่าสุด ที่ต้องบอกว่าน่าจับตาอย่างยิ่ง ‘ธุรกิจในเครื่องแบบ: บริษัทรักษาความปลอดภัยและเจ้าหน้าที่รัฐในศูนย์สแกมเมอร์ในกัมพูชา’ (Official Business: Security companies and authorities at scamming compounds in Cambodia)
หลังซุ่มเจาะลึกไปยัง ‘บริษัทรักษาความปลอดภัยเอกชน’ 5 แห่ง ซึ่งดูแลศูนย์สแกมเมอร์ ก็พบความเชื่อมโยงระหว่างบริษัทเหล่านี้กับทหาร ตำรวจ และชนชั้นนำทางธุรกิจที่ทรงอิทธิพลของกัมพูชา ว่ามีส่วนทำให้อุตสาหกรรมสแกมเมอร์ที่เกี่ยวข้องกับการค้ามนุษย์ ไม่ว่าจะการบังคับใช้แรงงาน การทรมาน หรือแม้แต่การเป็น ‘ทาส’ ยังคงดำเนินต่อไปได้
โดยสามารถชี้เป้า ระบุตัวทหารและตำรวจหลายรายที่ทำงานเป็นเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย ฝึกอบรม หรือกำกับดูแลเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยในศูนย์สแกมเมอร์ ได้มากกว่า 20 แห่ง
“รายงานฉบับนี้แสดงให้เห็นว่า ภาคธุรกิจของกัมพูชา เข้าไปเกี่ยวข้องกับศูนย์สแกมเมอร์โดยตรง ข้อค้นพบของเรายังเริ่มเปิดเผยความเชื่อมโยงที่มีผู้ตั้งข้อสงสัยมานาน ระหว่าง ‘เครือข่ายอาชญากรรมสแกมเมอร์’ มูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์ในกัมพูชา กับ ‘บุคคลที่มีสายสัมพันธ์ทางการเมือง’ ซึ่งส่วนใหญ่ยังรอดพ้นจากการตรวจสอบ
“บริษัทรักษาความปลอดภัยอยู่ที่ใจกลางความเชื่อมโยง ทั้งเจ้าหน้าที่ของบริษัทที่ควบคุมทางออกของศูนย์ การตามล่าคนที่หลบหนี และใช้ความกลัวกับความรุนแรงบังคับให้เชื่อฟัง หากไม่มีเจ้าหน้าที่เหล่านี้ ระบบที่แสวงหาประโยชน์จากผู้คนจำนวนมหาศาลก็ไม่อาจดำเนินไปได้” เลขาธิการแอมเนสตี้ฯชี้
เจ้าหน้าที่รักษาความ(ไม่)ปลอดภัย
ขังในห้องมืด ข่มขืนผู้หญิง
การสืบสวนครั้งล่าสุดของแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ต่อยอดจากงานก่อนหน้านี้ ซึ่งเปิดโปงการเป็นทาส การค้ามนุษย์ การข่มขืน การบังคับใช้แรงงาน และการทรมานในศูนย์สแกมเมอร์ในกัมพูชา ตลอดจนบันทึกความล้มเหลวของปฏิบัติการกวาดล้างที่รัฐบาลดำเนินการในเวลาต่อมา
ในครั้งนี้ มุ่งตรวจสอบโครงสร้างด้าน การรักษาความปลอดภัย ที่เอื้อให้ศูนย์เหล่านี้กักขังและควบคุมเหยื่อของการค้ามนุษย์ แล้วบังคับให้หลอกลวงผู้คนทั่วโลก
ระหว่างเดือนมกราคม 2566 ถึงเดือนกันยายน 2569 แอมเนสตี้ฯสัมภาษณ์ผู้รอดชีวิตจากศูนย์สแกมเมอร์ 151 คน และตรวจสอบบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับผู้ตกเป็นเหยื่ออีกกว่า 400 คน นักวิจัยระบุศูนย์สแกมเมอร์ได้ทั้งหมด 86 แห่ง และลงพื้นที่สำรวจ 82 แห่งโดย ‘พบเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยในทุกแห่ง’ ที่สำรวจ
อีกทั้งยังตรวจสอบ ‘พิกัด’ ตำแหน่งที่ตั้งของสถานที่ที่ปรากฏในวิดีโอจากบัญชี TikTok ของเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยกว่า 200 บัญชี ซึ่งพบว่าเป็นศูนย์สแกมเมอร์ 23 แห่งทั่วกัมพูชาจนถึงเดือนสิงหาคม 2569 หลักฐานใหม่ที่องค์กรรวบรวมได้แสดงความเชื่อมโยงของทหารและตำรวจกว่า 20 คน กับบริษัทรักษาความปลอดภัยเอกชนที่ดูแลศูนย์สแกมเมอร์ และกับศูนย์สแกมเมอร์อย่างน้อย 22 แห่งจากทั้งหมด 86 แห่ง
ข้อค้นพบสำคัญของรายงานฉบับนี้ คือ ความเชื่อมโยงระหว่างบริษัทเหล่านี้ กับบุคคลสำคัญในแวดวงธุรกิจและการเมืองหลายคน รวมถึงอดีตประธานเจ้าหน้าที่บริหารธนาคาร นักพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ และบุตรชายของอดีตนักการเมือง
ผู้รอดชีวิตให้ข้อมูลตรงกันว่า เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย มีหน้าที่ป้องกันไม่ให้มีการหลบหนี หลายคนเล่าว่าเจ้าหน้าที่ทุบตีผู้ที่พยายามหลบหนี
นอกจากนี้ ผู้รอดชีวิตยังเล่าถึงการที่เจ้าหน้าที่ชอร์ตผู้คนด้วยไฟฟ้า ทุบตี กักขังไว้ใน ‘ห้องมืด’
และยืนเฝ้าขณะที่ผู้จัดการศูนย์ข่มขืนผู้หญิง
ที่ศูนย์สแกมเมอร์พาร์ค 8 หรือ PV01 ‘ไมอา’ (Maia) หญิงชาวแคเมอรูนเล่าว่า เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยจับตัวเธอไว้ตั้งแต่เดินทางมาถึง ต่อมาพวกเขาพาเธอไปยังห้องมืด ซึ่งผู้จัดการข่มขืนเธอขณะที่เจ้าหน้าที่ยืนอยู่ด้านนอก
ส่วน ‘เกบ’ (Gabe) ผู้รอดชีวิตชาวยูกันดาจากศูนย์เดียวกัน เล่าว่า เขาถูกล่ามโซ่ไว้เหนืออ่างน้ำ ถูกทุบตีนานหลายชั่วโมง และถูกชอร์ตด้วยกระบองไฟฟ้า
ผู้รอดชีวิตส่วนใหญ่จากทั้งหมด 151 คน เล่าเป็นเสียงเดียวกันว่า เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยพกกระบองไฟฟ้า พร้อมหยิบใช้ได้ทันที ผู้รอดชีวิตหลายคนยังเล่าว่า เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย รวมถึงบุคคลอื่น พกอาวุธปืนอีกด้วย
“เมื่อเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยคุมตัว ‘เหยื่อค้ามนุษย์’ ไปยังห้องลงโทษ หรือยืนเฝ้าขณะที่มีการข่มขืนและทรมาน พวกเขาก็กำลังเอื้อให้เกิดการละเมิดเหล่านั้น ธุรกิจที่ดูเหมือนดำเนินกิจการอย่างถูกกฎหมายและเป็นผู้ว่าจ้างเจ้าหน้าที่เหล่านี้ ก็มีส่วนเอื้อให้เกิดการละเมิดเช่นกัน”
“การสืบสวนต้องไล่ตรวจสอบว่าใครต้องรับผิด ตั้งแต่เจ้าหน้าที่ระดับล่างสุด ขึ้นไปจนถึงตัวบริษัท รวมทั้งผู้จัดการและเจ้าของที่จัดหาเจ้าหน้าที่ส่งไปปฏิบัติงาน และควบคุมการทำงานของพวกเขาในศูนย์สแกมเมอร์”
เปิดสัมพันธ์ระดับสูง จี้สืบสวน
เมื่อ ‘ตำรวจ-ทหาร’ เชื่อมโยงศูนย์สแกมเมอร์
จากการบันทึกข้อมูล พบการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรงโดยผู้ดูแลรักษาความปลอดภัยในศูนย์สแกมเมอร์ จากบริษัทเอกชน 5 แห่ง ซึ่ง 3 แห่ง มีความเชื่อมโยงกับทางการกัมพูชา รายงานยังพบว่า ทหารและตำรวจระดับสูงอย่างน้อย 3 คน มีความเชื่อมโยงกับศูนย์สแกมเมอร์ ซึ่งชี้ชัดถึงการมีส่วนเกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมนี้
เพื่อระบุหลักฐานข้อค้นพบนี้ให้แม่นยำ ว่าทหารและตำรวจปรากฏตัวในศูนย์สแกมเมอร์ที่ใดและเมื่อใด?
จึงวิเคราะห์เครื่องแบบราชการ เครื่องหมายสังกัด หมายเลขประจำตัว บันทึกข้อมูลที่เปิดเผยต่อสาธารณะ และลำดับเหตุการณ์บนโซเชียลมีเดียเอาไว้อย่างครบถ้วน
โดยในศูนย์สแกมเมอร์ 3 แห่ง พบว่าบุคคลที่ดูเหมือนเป็นทหารซึ่งยังรับราชการอยู่ทำหน้าที่ฝึกอบรม นำ หรือกำกับดูแลเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย ยังพบบุคคลที่ดูเหมือนเป็นเจ้าหน้าที่รัฐ พกอาวุธปืนหรือประจำอยู่ตามจุดรักษาความปลอดภัย
“หลักฐานบ่งชี้ว่า ทหารและตำรวจมีส่วนเกี่ยวข้องกับศูนย์สแกมเมอร์หลายแห่ง
ความเกี่ยวข้องนี้ช่วยอธิบายว่าเหตุใดการละเมิดจึงยังเกิดขึ้น
แม้จะมีการเผยแพร่ข้อมูลต่อสาธารณะมาหลายปี และมีปฏิบัติการบังคับใช้กฎหมายครั้งแล้วครั้งเล่า”
แอกเนสขยายภาพความเชื่อมโยง
อย่าปล่อยลอยนวล
ปิดศูนย์ไม่พอ ‘ผู้กระทำผิด’ ต้องรับผิด
หลังจากรัฐบาลเริ่มปฏิบัติการกวาดล้างในเดือนกรกฎาคม 2568 การดำเนินงานของศูนย์สแกมเมอร์ขนาดใหญ่ดูมีทีท่าเหมือนจะหยุดลงในขณะนี้
อย่างไรก็ดี แอมเนสตี้ฯไม่พบข้อมูลว่ามีการสืบสวนบริษัทรักษาความปลอดภัยทั้ง 5 แห่งที่รายงานนำเสนอ เจ้าของและผู้จัดการ หรือความเชื่อมโยงกับภาคธุรกิจและภาครัฐในวงกว้างที่รายงานบันทึกไว้
ทั้งนี้ ก่อนเผยแพร่รายงาน ทางการกัมพูชาตอบกลับแอมเนสตี้ฯ เมื่อวันที่ 15 ตุลาคมที่ผ่านมา
โดยระบุว่าได้ลงโทษทางวินัยตำรวจ 77 นายที่เกี่ยวข้องกับศูนย์สแกมเมอร์
แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล จึงเรียกร้องให้ทางการกัมพูชาดำเนินการสืบสวนบริษัทรักษาความปลอดภัยเอกชนที่เชื่อมโยงกับศูนย์สแกมเมอร์อย่างทันท่วงทีและเป็นอิสระ พร้อมจัดสรรทรัพยากรให้เพียงพอ โดยสืบสวนทหารและตำรวจที่ดูเหมือนยังรับราชการอยู่และมีส่วนเกี่ยวข้องกับการรักษาความปลอดภัยในศูนย์ ระงับใบอนุญาตบริษัทระหว่างสืบสวนข้อกล่าวหาที่น่าเชื่อถือเกี่ยวกับการละเมิดอย่างร้ายแรง และต้องประกันว่าเหยื่อจะเข้าถึงการเยียวยาที่มีประสิทธิภาพและการชดใช้เยียวยา
แอกเนสยังชี้ด้วยว่า การละเมิดหลายกรณีที่รายงานบันทึกไว้ อาจเข้าข่ายอาชญากรรมร้ายแรงตามกฎหมายระหว่างประเทศและกฎหมายกัมพูชา ทั้งในส่วนของเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยที่มีส่วนร่วมในการละเมิด ตลอดจนผู้จัดการ ผู้บริหาร และกรรมการของบริษัทรักษาความปลอดภัยที่รับรู้ถึงการละเมิดเหล่านั้น
แม้ศูนย์สแกมเมอร์อาจหยุดดำเนินงานอยู่ในช่วงที่เราเผยแพร่รายงานฉบับนี้ แต่ข้อค้นพบแสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า ด้วย ‘โครงสร้าง’ เช่นนี้ ทำให้ผู้กระทำผิดลอยนวลยังคงอยู่
“ทางการกัมพูชาประกาศมาตรการกวาดล้างหลายรูปแบบ ส่วนใหญ่เพื่อตอบสนองต่อเสียงประณามจากนานาชาติเกี่ยวกับศูนย์สแกมเมอร์ แต่หากวัดผลการกวาดล้างเพียงจากการบุกตรวจค้น การจับกุม และการเนรเทศ ผู้วางระบบและผู้ที่เอื้อให้เกิดการละเมิดก็อาจยังลอยนวล
กัมพูชาจะยังยุติอุตสาหกรรมที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนนี้ไม่ได้ ตราบใดที่ยังไม่นำผู้จัดหาบุคลากร ผู้บริหารจัดการ ผู้สนับสนุนเงินทุน และผู้ที่คุ้มครองระบบการละเมิดนี้มารับผิด” เลขาแอมเนสตี้ฯทิ้งท้าย
