สื่อลาวขยับ ทั้งปฏิเสธและกังวลการดูดทรายทำเหมืองในแม่น้ำโขง

เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน ผู้สื่อข่าวรายงานความคืบหน้ากรณีเครือช่ายภาคประชาชนและองค์กรเอกชนในประเทศไทยออกมาเปิดเผยว่า ปัจจุบันมีเหมืองทองคำขนาดเล็กสร้างขึ้นริมฝั่งแม่น้ำโขง เขตแขวงบ่อแก้ว สปป.ลาว ตรงกันข้าม อ.เชียงของ จ.เชียงราย ไปจนถึงเมืองปากแบง แขวงอุดมไชย สปป.ลาว ไม่ต่ำกว่า 15 แห่ง จึงกังวลว่าจะปล่อยสารพิษจากการทำเหมืองแร่ลงสู่แม่น้ำโขง

ล่าสุดเครือข่าย Rivers and Rights และมูลนิธิพัฒนาชุมชนและเขตภูเขา (พชภ.) ร่วมกับกลุ่มรักษ์เชียงของ จะนำสื่อมวลชนเดินทางไปดูพื้นที่ชายแดนไทย-สปป.ลาว ติดแม่น้ำโขงเพื่อติดตามสถานการณ์ วันที่ 14 พ.ย.

ขณะที่ Meta Chat’Al สื่อวิทยุและโทรทัศน์ในแขวงบ่อแก้ว ออกมาเผยแพร่ว่า เป็นการบิดเบือนและใส่ร้ายป้ายสี โดยเครื่องจักรที่เข้าไปขุดตักทรายบริเวณบ้านปากงาว เมืองห้วยทราย แขวงบ่อแก้ว นั้น เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องของแขวงได้เข้าไปตรวจสอบแล้วเมื่อวันที่ 6 พ.ย. พบมีการขุดทรายจริง แต่ไม่ได้เป็นเหมืองแร่ทองคำ และไม่ได้มีการใช้สารเคมีแต่อย่างใด ส่วนทรายที่ขุดก็นำไปสร้างโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญ เช่น ถนน สิ่งปลูกสร้างของ ปกส.แขวงบ่อแก้ว ฯลฯ

กระนั้นเจ้าหน้าที่ได้แนะนำให้ผู้ประกอบการขุดทรายได้ปฏิบัติตามกฎหมายและรักษามาตรฐานอย่างเข้มงวดเพื่อรับประกันความปลอดภัยต่อชีวิตและสิ่งแวดล้อมแล้ว นอกจากนี้ ได้เรียกร้องให้สื่อสังคมออนไลน์ต่างๆ พิจารณาและนำเสนอข่าวอย่างถูกต้อง หลีกเลี่ยงเรื่องที่ไม่มีข้อมูลที่เป็นจริงหรือบิดเบือนจนทำให้สังคมเกิดความเข้าใจผิด

อ่านข่าว

• เหมืองทองขนาดเล็ก ผุดริมฝั่งโขง ชายแดนไทย-ลาว มากกว่า 10 แห่ง ภาคปชช.กังวลสารหนูปนเปื้อน

ที่ผ่านมาคณะเฉพาะกิจของแขวงบ่อแก้วได้ปฏิบัติตามพรรคและแขวงในการติดตามเรื่องนี้อย่างใกล้ชิด หากพบมีการลักลอบขุดทรายที่เกี่ยวข้องกับทองคำจะดำเนินการตามกฎหมายอย่างเข้มงวด ส่วนผู้เสพข่าวก็ขอให้พิจารณไม่เสพข่าวที่ใส่ร้ายป้ายสีและมีเจตนาก่อความไม่สงบ หยุดนำไปเผยแพร่ต่อและหันมาติดตามข่าวจากทางการและท้องถิ่น สปป.ลาว เท่านั้น

ขณะที่สำนักข่าว RFA Lao ซึ่งมีสำนักงานอยู่ที่กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. ประเทศสหรัฐอเมริกา เผยแพร่เสียงอ้างว่าเป็นเจ้าหน้าที่ของ สปป.ลาว ระบุว่า ปัจจุบันมีการขออนุญาตขุดตักทรายริมฝั่งแม่น้ำโขงเป็นจำนวนมากจริง แต่ได้รับอนุญาตจากทางการเมืองและแขวงเรียบร้อยแล้ว ซึ่งระบบการดูดทรายตามปกติก็จะได้แร่ทองคำด้วย ทั้งนี้ ปัจจุบันนักอนุรักษ์กังวลเรื่องผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ขณะที่ใน สปป.ลาวก็ต้องการรายได้เข้าประเทศ แต่ก็ต้องพบกับความท้าทายเรื่องผลกระทบด้วยเช่นกัน

ด้าน ผศ.ดร.ไชยณรงค์ เศรษฐเชื้อ นักวิชาการมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ผู้เชี่ยวชาญภาคประชาสังคมและสิ่งแวดล้อม ได้เผยแพร่ในเฟซบุ๊กส่วนตัวว่า กรณีสื่อสังคมออนไลน์ของลาวออกมาชี้แจงดังกล่าวตนมีข้อสังเกตว่าการขุดทรายในแม่น้ำโขงทำตลอดทั้งวันทั้งคืน ซึ่งผิดวิสัยการดูดทรายไปเพื่อก่อสร้างที่จะทำเฉพาะกลางวัน และไม่มีการดูดทรายมาถึงกลางแม่น้ำ ทรายที่จะนำไปก่อสร้างปกติจะดูดจากริมฝั่ง โดยการใช้เรือดูดและส่งทรายไปตามท่อ ก่อนนำขึ้นไปบนสายพานจนกลายเป็นกองสูงมากบนฝั่ง แต่กรณีนี้กลับใช้รถแบ๊กโฮขุดและไม่มีกองทรายสูงแต่อยางใด กลับมีการเกลี่ยทรายกลับลงไปในแม่น้ำตามเดิม

ผศ.ดร.ไชยณรงค์ระบุด้วยว่า นอกจากนี้ หากเป็นทรายเพื่อการก่อสร้างจะต้องมีรถขนทรายวิ่งเข้าออก แต่พื้นที่นี้ไม่พบว่ามีรถขนเข้าออกแต่อย่างใด ดังนั้น จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องให้หน่วยงานกลางคือคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (MRC) เข้าไปตรวจสอบ และวัดคุณภาพน้ำ โดยการสังเกตการณ์ของหลายฝ่าย โดยทำทุกพื้นที่ที่อาจมีการทำเหมืองและทำให้สารหนูและโลหะหนักปนเปื้อนแม่น้ำโขงและน้ำสาขาซึ่งเป็นแม่น้ำนานาชาติ