หน้าแรก ภูมิภาค คนแม่อาย รับ...

คนแม่อาย รับไม่มีทางเลือก ต้องปลูกผักกิน แม้เสี่ยงสารพิษแม่น้ำกก จี้รบ.ออกแผนรับมือเร่งด่วน

16.11.26 | 12:51 น.

ชาวบ้านแม่อาย รับไม่มีทางเลือก ต้องปลูกผักกินประทังชีวิต แม้เสี่ยงสารพิษปนเปื้อนจากแม่น้ำกก ค้านรองนายกฯเสนอสร้างฝายดักตะกอนดิน

เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน น.ส.แสงระวี สุวีรการย์ รองประธานมูลนิธิร่มโพธิ์ เปิดเผยว่า ชาวบ้านใน อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ อยู่ในความกังวลมาตั้งแต่ปลายปี 2568 นับตั้งแต่รู้ว่ามีสารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำกก และยังตรวจพบผักผลไม้ถึง 24 ชนิดมีสารหนู สารตะกั่ว และแคดเมียมเกินมาตรฐาน แต่ชาวบ้านไม่สามารถทำอะไรได้ต้องรอภาครัฐเข้ามาแก้ไขปัญหาเพียงอย่างเดียว

ขณะเดียวกันข้อมูลที่ไม่มีความชัดเจน เช่น บอกว่าสารตกค้างในผักผลไม้ไม่เกินมาตรฐาน สามารถกินได้ ทำให้ชาวบ้านยังปลูกพืชผักในพื้นที่ทำกินของตัวเองอยู่ เพื่อทำอาหารกินในครอบครัวและขายประทังชีวิตไปวันๆ เพราะหลายครอบครัวไม่มีพื้นที่ทำกินอื่นแล้ว และยังไม่มีแนวทางแก้ไขปัญหาที่เป็นรูปธรรม ชาวบ้านจึงต้องปลูกผักในพื้นที่เดิมต่อไป แม้รู้ว่าจะสุ่มเสี่ยงต่อการปนเปื้อนสารพิษ


น.ส.แสงระวีกล่าวอีกว่า พื้นที่เพาะปลูกใน อ.แม่อาย แบ่งเป็น 3 ระดับ คือ 1.พื้นที่น้ำท่วมทุกปี ส่วนใหญ่ชาวบ้านปลูกพืชอายุสั้นประมาณ 3 เดือน เช่น ข้าวโพด ถั่ว ถ่วฝักยาว มะเขือ แตงกวา 2.พื้นที่น้ำท่วมปี 2567 ปลูกไม้ยืนต้น เช่น มะม่วง และอื่นๆ 3.พื้นที่สีเขียวที่ไม่ถูกน้ำท่วมเลย ปลูกไม้ยืนต้น

สำหรับข้อเสนอแนวทางการก่อสร้างฝายชะลอน้ำและฝายดักตะกอนดินที่ปนเปื้อนสารพิษในแม่น้ำกก ที่นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์และนวัตกรรม (อว.) ออกมาให้ข่าวหลังการลงพื้นที่ จ.เชียงราย เมื่อวานนี้ น.ส.แสงระวีกล่าวว่า ก่อนที่รองนายกรัฐมนตรีจะลงพื้นที่คงมีเจ้าหน้าที่ให้ข้อมูลในประเด็นนี้ไว้ แต่อยากให้คนระดับผู้นำศึกษาข้อมูลให้ละเอียดก่อน เพราะแนวทางที่รัฐมนตรีให้สัมภาษณ์มาเหมือนไม่ได้ศึกษาข้อมูลมาก่อนว่าในพื้นที่เป็นอย่างไร

“ชาวบ้านในพื้นที่ อ.แม่อาย เคยคัดค้านการสร้างฝายดักตะกอนในแม่น้ำกกที่ ต.ท่าตอน มาแล้ว เพราะ ต.ท่าตอนมีพื้นที่ลุ่มต่ำที่ถูกน้ำท่วมทุกปี ถ้ามีฝายดักตะกอนจะยิ่งขังชาวบ้านให้อยู่ในฝายเผชิญปัญหาสารพิษปนเปื้อนไม่ได้ผุดได้เกิดต่อไป” น.ส.แสงระวีกล่าว

Advertisement

น.ส.แสงระวีกล่าวต่อไปว่า สิ่งที่รัฐบาลควรเร่งดำเนินการคือกำหนดแผนการรับมือในระยะเร่งด่วน ระยะกลาง และแผนระยะยาว ที่ผ่านมามูลนิธิเคยเสนอให้จัดทำแผนที่ความเสี่ยงแต่รัฐบาลไม่ทำเราจึงทำขึ้นมาเอง มูลนิธิมีแผนความเสี่ยงในมือ กำหนดพื้นที่โซนสีแดง โซนสีเหลือง และโซนสีเขียว ระยะเร่งด่วนที่อยากได้คือการแก้ปัญหาเรื่องน้ำอุปโภคบริโภคที่ปลอดภัย เพราะตอนนี้ชาวบ้านต้องซื้อน้ำกินน้ำใช้ทุกวัน มูลนิธิได้สำรวจแหล่งน้ำธรรมชาติที่ใช้ทำประปาภูเขาไว้แล้วในพื้นที่ ต.ท่าตอน มีเพียงพอ แต่ยังขาดที่กักเก็บน้ำ

ส่วนเรื่องที่ 2 รัฐบาลต้องเร่งจัดการเรื่องอาหาร เพราะในโซนสีแดงตรวจพบมีสารพิษปนเปื้อนในผักผลไม้ รัฐบาลต้องลงมาดูว่าจะทำอย่างไรให้ชาวบ้านมีอาหารปลอดภัยไว้กิน เพื่อสร้างความมั่นคงเรื่องอาหารให้ชาวบ้าน และจัดทำข้อมูลให้ชัดเจนว่าจะแก้ไขปัญหาอย่างไร เพราะตอนนี้ชาวบ้านไม่สามารถเพาะปลูกในพื้นที่โซนสีแดงได้ ส่วนโซนสีเหลืองจะต้องปลูกพืชอะไรเพื่อให้ชาวบ้านมีรายได้ต่อเนื่อง และโซนสีเขียวที่ไม่มีปัญหาสารพิษปนเปื้อนจากแม่น้ำกก แต่ได้รับผลกระทบและถูกวิพากษาไปแล้ว รัฐจะช่วยประชาสัมพันธ์อย่างไรให้ชาวบ้านสามารถขายผลผลิตของตัวเองได้และใช้ชีวิตได้ตามปกติ

จากนั้นจึงวางแผนแก้ปัญหาระยะกลาง ทั้งการฟื้นฟูการเกษตร การท่องเที่ยว ส่วนระยะยาวคือเร่งเจรจากับประเทศเมียนมาเพื่อให้ปัญหาสารปนเปื้อนในแม่น้ำกกอย่างเป็นรูปธรรม แต่ในระยะเร่งด่วนนี้ต้องช่วยชาวบ้านให้มีชีวิตเป็นปกติสุขก่อน เนื่องปัญหาเรื่องสารพิษปนเปื้อนแม้จะหยุดทำเหมืองไปแต่ต้องใช้เวลาไม่ต่ำกว่า 10-20 ปีในการฟื้นฟูเพราะระบบนิเวศและวงจรชีวิตปลาสูญเสียไปจากสารพิษที่ไหลลงสู่แม่น้ำมานานถึง 2 ปีจนมีตะกอนอยู่ใต้ท้องน้ำ