องค์การบริหารการบินและอวกาศแห่งชาติ (นาซา) เปิดเผยเมื่อเร็วๆ นี้ว่า ยานวอยยาจเจอร์ 1 เพิ่งทำสถิติการเดินทางออกไปไกลโลกของเรามากที่สุดได้สำเร็จ โดยสามารถบรรลุถึงจุดที่อยู่ห่างจากโลกเทียบเท่ากับระยะทางที่แสงใช้เวลาเดินทางใน 1 วัน หรือที่เรียกกันทางวิชาการว่า “1 ไลท์เดย์” ได้เสร็จเรียบร้อยแล้ว แม้ว่าจะเกิดปัญหาขึ้นมากับตัวยาน จนไม่สามารถส่งข้อมูลทางวิทยาศาสตร์กลับมายังศูนย์ควบคุมภาคพื้นดินบนโลกได้ตามปกติก็ตาม
นาซาแถลงยืนยันเรื่องนี้ พร้อมกับยืนยันเช่นกันว่า เกิดปัญหาในการสื่อสารระหว่างตัวยานกับโลก ซึ่งเป็นปัญหาเก่าเดิมๆ ที่เคยเกิดขึ้นมาแล้วหลายครั้ง โดยทีมนักวิทยาศาสตร์ของนาซาพบเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายนว่า ยานสำรวจอวกาศอายุเกือบ 50 ปี ลำนี้ได้ยุติ
การส่งข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่รวบรวมไว้กลับมายังโลก ซึ่งเคยเกิดขึ้นมาแล้ว โดยครั้งหลังสุดที่เกิดขึ้นคือในปี 2024 ที่ผ่านมานี่เอง และจนถึงวันที่ 19 พฤศจิกายนทางนาซาก็ยังไม่สามารถแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นได้ แต่อย่างใด
อย่างไรก็ตาม ทีมงานของนาซาก็ยังสามารถตรวจจับสัญญาณที่เดิมเคยใช้ในการนำส่งข้อมูลทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมจากวอยยาจเจอร์ 1 มายังโลกได้อยู่บ้าง สัญญาณดังกล่าวยืนยันว่า ยานสำรวจเก่าแก่นี้ยังคงมีพลังงานและยังวางตัวอยู่ในทิศทางที่ถูกต้องเหมือนที่ผ่านมาอยู่อย่างต่อเนื่อง
อย่างไรก็ตาม ซูซานน์ ดอดด์ หัวหน้าคณะนักวิทยาศาสตร์ประจำวอยยาจเจอร์ 1 ยอมรับว่า ความผิดปกติที่เกิดขึ้นครั้งนี้ เป็นความผิดปกติที่ทางทีมรับรู้กันมาเป็นอย่างดี เพราะเคยเกิดขึ้นมาก่อนหน้านี้แล้ว ทำให้มั่นใจว่า จะสามารถแก้ปัญหาจนข้อมูลทางวิทยาศาสตร์จากวอยยาจเจอร์ 1 จะกลับมาได้อีกครั้งในอีกไม่นานนี้
ทั้งนี้ จากสัญญาณเท่าที่ได้รับมา ทางทีมงานประจำวอยยาจเจอร์ 1 สามารถยืนยันได้ว่า วอยยาจเจอร์ 1 สามารถบรรลุถึงระยะห่างจากโลกที่ 1 ไลท์เดย์ หรือราว25,900 กิโลเมตร เป็นที่เรียบร้อยแล้ว เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายนที่ผ่านมา แต่ที่ระยะห่างมากขนาดนี้ ซึ่งไม่เคยมียานที่มนุษย์สร้างขึ้นไปถึงมาก่อนสัญญาณวิทยุที่ถูกส่งกลับมา ต้องใช้เวลาเดินทาง 24 ชั่วโมงเต็มๆ จึงจะสามารถเดินทางด้วยความเร็วเทียบเท่ากับความเร็วของแสง การส่งสัญญาณกลับไปยังยานก็ต้องใช้เวลานานพอๆ กัน
วอยยาจเจอร์ 1 ยังมียานสำรวจคู่แฝดอีกลำคือ วอยยาจเจอร์ 2 ซึ่งทางนาซาคาดการณ์ว่า คงจะเดินทางไปไกลถึงระยะ 1 ไลท์เดย์ของมันเองได้เช่นกัน แต่ต้องรอจนถึงปี 2035 จึงจะสามารถบรรลุถึงจุดนั้นได้
ซูซานน์ ดอดด์ อธิบายเพิ่มเติมว่า ที่ระยะห่างสุดกู่นี้ เมื่อบวกกับความเก่าแก่นานกว่า 5 ทศวรรษของบรรดาฮาร์ดแวร์ทั้งหลายบนยานแล้ว การแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น จึงจำเป็นต้องใช้ความพยายามถึงขีดสุดในการแก้ปัญหา
ข้อเท็จจริงก็คือ เราต้องใช้เวลานานถึง 2 วัน เพื่อที่จะวินิจฉัยให้แน่ชัดว่าเกิดอะไรขึ้นกับวอยยาจเจอร์ 1 เราทำเร็วกว่านั้นไม่ได้ เพราะสัญญาณเดินทางได้เร็วที่สุดเพียงเท่านั้น นอกจากนั้น ดอดด์ยังยอมรับด้วยว่า นับตั้งแต่นี้ต่อไป ทางทีมคงเจอปัญหาผิดปกติมากขึ้นที่เกิดขึ้นกับวอยยาจเจอร์ เนื่องจากความห่างไกลและความเก่าแก่ของยานนั่นเอง
ตามถ้อยแถลงของนาซา ปัญหาที่เกิดขึ้นกับวอยยาจเจอร์ 1 ในเวลานี้ น่าจะมีสาเหตุมาจากคอมพิวเตอร์ที่ติดตั้งไว้กับตัวยาน ซึ่งทำหน้าที่เก็บรวบรวมข้อมูลจากเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ที่ติดตั้งไว้แล้วส่งกลับมายังโลกในรูปแบบที่สามารถ “อ่าน” ได้ปัญหานี้เคยเกิดขึ้นมาแล้วครั้งหนึ่งเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2023 ทำให้วอยยาจเจอร์ 1 ไม่สามารถส่งสัญญาณกลับมาได้ จนกระทั่งทีมวิศวกรของนาซาแก้ไขปัญหาจนลุล่วงไปได้สำเร็จในเดือนมิถุนายน 2024 โดยทีมวิศวกรของนาซาก็เริ่มแก้ปัญหาครั้งใหม่ ในรูปแบบเดียวกันกับที่เคยทำมาแล้วและแก้ไขได้สำเร็จในครั้งนั้น
ถ้าหากเป็นไปด้วยดี วอยยาจเจอร์ 1 จะยังคงส่งสัญญาณข้อมูลที่รวบรวมได้จากเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์บนตัวยานที่ยังคงเหลืออยู่อีก 2 เครื่อง หนึ่งคือ แม็กนีโตมิเตอร์ (magnetometer) ซึ่งใช้สำหรับวัดพลังของสนามแม่เหล็กในห้วงอวกาศระหว่างดวงดาว กับ พลาสมาเวฟ ดีเทคเตอร์ (plasma wave detector) ทั้งนี้ เพื่อสงวนพลังงานของตัวยาน ทำให้ทีมงานประจำยานต้องปิดการใช้งานเครื่องมือบางตัวไปเมื่อต้นปีก่อนหน้านี้ โดยยังคงเปิดใช้งานเฉพาะเครื่องมือที่ต้องการ รวมทั้ง “แผนการใช้บิ๊กแบง” ที่ทรงประสิทธิภาพและจะทำให้ยานสำรวจเก่าแก่ลำนี้ใช้งานต่อไปได้นานอย่างน้อยที่สุดก็ถึงปี 2027
ถือว่าเป็นยานสำรวจอวกาศที่ส่งไปครั้งเดียวแต่ใช้งานต่อเนื่องได้คุ้มค่ามากๆ อย่างแท้จริง



