สพฐ. เล็งปรับระบบสอบเลื่อนชั้น ยกเครื่องแบบประเมิน-ใช้มาตรฐานกลางวัดผลเด็ก

นายธนู ขวัญเดช เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (กพฐ.) เปิดเผยว่า ขณะนี้โรงเรียนขนาดเล็ก ซึ่งมีจำนวนเพิ่มขึ้นจากอัตราการเกิดของประชากรที่ลดลง ถือเป็นโจทย์สำคัญที่กระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) และสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ที่ต้องเร่งแก้ไข ทั้งนี้ การแก้ปัญหาโรงเรียนขนาดเล็กไม่จำเป็นต้องใช้วิธียุบหรือควบรวมเพียงอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาแนวทางอื่นควบคู่กับการจัดสรรครูให้ครบชั้นและตรงตามวุฒิ เพื่อให้การจัดการเรียนรู้มีคุณภาพและทั่วถึง โดยเป้าหมายสำคัญคือการลดความเหลื่อมล้ำ และปรับวิธีการสอนให้ครูมีเวลาจัดการเรียนรู้มากขึ้น

นายธนู กล่าวว่า ขณะนี้ สพฐ.ได้ตั้งคณะทำงานขับเคลื่อนนโยบาย 5 ชุด และเริ่มเปลี่ยนนโยบายไปสู่การปฏิบัติแล้ว โดยมี 3 คณะทำงานสำคัญที่จะบูรณาการการทำงานร่วมกัน ได้แก่ คณะทำงานขับเคลื่อนนโยบาย AI เพื่อพัฒนาครูและการจัดการเรียนรู้ คณะทำงานยกระดับคุณภาพการศึกษาเพื่อลดความเหลื่อมล้ำในสถานศึกษาขนาดเล็ก และคณะทำงานแปรรูปการเรียนรู้สู่การพัฒนาทักษะการคิดขั้นสูง ทั้ง 3 คณะทำงานจะร่วมกันแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำ โดยนำเทคโนโลยีเข้ามาสนับสนุนการจัดการเรียนรู้ เตรียมนำข้อสรุปเบื้องต้นไปหารือกับผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา (สพท.) ทั่วประเทศ ในช่วงกลางเดือนพฤศจิกายนนี้

นายธนู กล่าวต่อว่า อีกเรื่องที่ต้องปรับควบคู่กันคือระบบการวัดและประเมินผล เพราะหากเปลี่ยนวิธีสอน แต่ยังใช้วิธีวัดผลแบบเดิม การศึกษาก็จะกลับไปสู่วงจรเดิม โดยต้องปรับไปสู่หลักสูตรฐานสมรรถนะ เน้นการเรียนรู้ผ่านกิจกรรม ให้เด็กได้คิดและลงมือปฏิบัติ มากกว่าการท่องจำ พร้อมปรับวิธีวัดผลให้สอดคล้องกับแนวทางดังกล่าว เบื้องต้น สพฐ.มีแนวคิดจะปรับจากการให้โรงเรียนออกข้อสอบประเมินผลเอง มาเป็นการใช้ข้อสอบกลางที่ได้มาตรฐาน มาใช้วัดผลการเลื่อนชั้น เพื่อให้ผู้เรียนทราบได้รวดเร็วว่าตนเองมีจุดอ่อนในวิชาใด และต้องพัฒนาส่วนใดเพิ่มเติม อย่างไรก็ตาม การปรับเปลี่ยนพร้อมกันทั่วประเทศอาจเป็นเรื่องใหญ่ จึงอาจเริ่มจากโรงเรียนในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาเป็นพื้นที่ทดลอง พร้อมกำหนดเกณฑ์คัดเลือกครูสำหรับโรงเรียนที่เข้าร่วมด้วย

“หากระบบวัดผลกลายเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนรู้ตามปกติ การติวเพื่อสอบ PISA ก็จะหมดความจำเป็น เพราะส่วนตัวมองว่าการสอบ PISA ไม่ใช่แก่นแท้ของคุณภาพการศึกษา การติวเพื่อเพิ่มคะแนนเพียงอย่างเดียวไม่ใช่คำตอบ สิ่งที่ควรทำคือปรับวิธีสอนให้เด็กคิดเป็น วิเคราะห์เป็น ไม่ใช่เน้นท่องจำ” นายธนู กล่าว

นายธนู กล่าวต่อว่า แม้การสอบ PISA จะเน้นการคิดวิเคราะห์ และเป็นการประเมินที่ทั่วโลกให้ความสำคัญ แต่การจัดการศึกษาไทยยังมีโจทย์อีกหลายด้าน เปรียบเสมือนการเดินอยู่บนคีย์ดนตรีคนละคีย์ ที่สำคัญคะแนน PISA ไม่สามารถสะท้อนหรือแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาในสังคมไทยได้ทั้งหมด จากการวิเคราะห์พบว่า แม้คะแนน PISA ของเด็กไทยจะปรับตัวสูงขึ้น แต่ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษายังคงมีอยู่มหาศาล ดังนั้น สิ่งที่ สพฐ.ต้องการขับเคลื่อนจึงไม่ใช่เพียงการเพิ่มคะแนน PISA แต่คือการลดความเหลื่อมล้ำและยกระดับคุณภาพการเรียนรู้ให้เด็กทุกกลุ่มเข้าถึงโอกาสอย่างเท่าเทียม หากสามารถลดความเหลื่อมล้ำได้ภายใต้ระบบการเรียนการสอนรูปแบบใหม่ เชื่อว่าคะแนน PISA จะปรับตัวดีขึ้นตามธรรมชาติ