‘ตกหนักกว่าไทย ก็ไม่ท่วม’ นายกสภาจุฬาฯ ยกโมเดลโลก ‘ลงทุนระบบจัดการน้ำ‘ รับมือฝนสุดขั้ว เปิดเวทีระดมสมอง ‘กันก่อนท่วม‘ ชวนผสานทุกศาสตร์ พลิก Water Risk สู่ Water Economy

เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน ที่ห้อง SX Grand Plenary Hall ชั้น G ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยศูนย์กันก่อนท่วม (Water Resilience Center) คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาฯ จัดเวที Water Resilience Forum 4/2026 ภายใต้หัวข้อ The Truth of Water ‘รู้ทันน้ำ รู้ทันอนาคต’ และแนวคิด The World is Adaping ‘เมื่อโลกต้องอยู่กับน้ำ เราจะอยู่กับน้ำอย่างไร’

โดยมี ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.สุรเกียรติ์ เสถียรไทย นายกสภาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นประธานกล่าวเปิดงาน ท่ามกลางผู้เชี่ยวชาญจากหลายศาสตร์เข้าร่วมคับคั่ง เพื่อแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และแนวทางรับมือความเสี่ยงด้านน้ำจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยเฉพาะ ‘ฝนตกหนักแบบสุดขั้ว‘ ซึ่งส่งผลกระทบต่อเมือง เศรษฐกิจ และประชาชน

ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ กล่าวว่า ประเทศไทยนั้นผูกพันกับน้ำมาโดยตอลด เป็นรากฐานการเกษตร เป็นเส้นทางคมนาคมในอดีตและยังคงสำคัญในปัจจุบัน เป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของคนไทย จนมีคำเปรยที่ว่า ‘น้ำคือชีวิต’

แต่วันนี้เมื่อสภาพภูมิอากาศ รวมถึง ‘ผังเมือง’ เปลี่ยนแปลงไป ทำให้รูปแบบการเกิดฝนเปลี่ยนไป ป่าไม้เราถูกทำลายไปมาก แม่น้ำลำคลองตื้นเขิน พื้นที่รับน้ำน้อยลง และมีสิ่งก่อสร้างที่กีดขวางทางน้ำเพิ่มมากขึ้น สิ่งต่างๆ เหล่านี้ส่งผลให้รูปแบบของ ’ความเสี่ยงด้านน้ำ’ เปลี่ยนแปลงตามไปด้วย

“ท่านก็ได้ประสบพบเห็นมาแล้วว่า เราได้เผชิญฝนตกหนักสุดขั้ว ได้เห็นน้ำท่วมฉับพลัน น้ำทะเลหนุน เมื่อก่อนพูดถึงในต่างจังหวัด เวลานี้เกิดขึ้นในกรุงเทพฯ ใกล้ตัวเรา เราพบภัยแล้งต่อเนื่องจากน้ำท่วมในช่วงเวลาที่คาดการณ์ได้ยาก

น้ำท่วมไม่ได้เกิดจากสาเหตุเดียว บางพื้นที่ได้รับผลกระทบจากน้ำเหนือที่ไหลหลากลงมา น้ำทะเลหนุน ฝนที่ตกแช่เป็นเวลานาน หรือแม้กระทั่งการคาดการณ์ปริมาณน้ำฝน และการบริหารจัดการการระบายน้ำที่อาจผิดพลาด และบางครั้งหลายปัจจัยนี้ก็เกิดขึ้นพร้อมกัน” ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ชี้

ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์กล่าวว่า สำหรับเวทีในวันนี้มุ่งเน้น ‘ฝนสุดขั้ว’ เป็นหลัก เพราะฝนที่ตกต่อเนื่องจนเกินความสามารถรองรับและระบายน้ำ อาจสร้างความเสี่ยงให้กับเมืองและชุมชนได้อย่างมาก เหตุการณ์ฝนตกต่อเนื่องในบางพื้นที่ เมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา มีปริมาณฝนสะสมประมาณ 300 มม. ในช่วง 1-2 วัน เป็นตัวอย่างที่สะท้อนว่า เราต้องทบทวนความพร้อมของระบบ และแผนรับมือกับสถานการณ์ที่รุนแรงขึ้น เมื่อโลกเปลี่ยนไป เราจะปรับตัวอย่างไรเพื่อให้อยู่กับน้ำได้อย่างปลอดภัย มั่นคง และยังสามารถใช้ประโยชน์กับน้ำได้มากขึ้น นี่คือโจทย์ของ ‘ศูนย์กันก่อนท่วม’ (Water Resilience Center)

“ยุคนี้เป็นยุคของความสามารถในการปรับตัว การประชุมธนาคารโลก และ IMF ที่ไทยเป็นเจ้าภาพในช่วงที่ผ่านมา ก็ได้เน้นเรื่อง Resilience ในโลกที่เปลี่ยนแปลงไป เราจะปรับตัวอย่างไร ? คือโจทย์ที่ประเทศไทยต้องร่วมหาคำตอบ

“ผมหวังว่า ศูนย์กันก่อนท่วม ของคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาฯ จะเป็น platform เป็นพื้นที่ให้ทุกศาสตร์ ทั้งข้างในและนอกมหาวิทยาลัย ซึ่งมีผู้เชี่ยวชาญมาร่วมกับเราในวันนี้ด้วย” ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์กล่าว

ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ กล่าวว่า จากความเสียหายที่เราได้เห็นมาแล้วนั้น ต้องนำไปสู่การเตรียมพร้อม ตั้งแต่มหาอุทกภัยปี 2554 เป็นบทเรียนสำคัญที่กระทบประชาชนกว่า 13 ล้านคน สร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจ ประมาณ 1.43 ล้านล้านบาท

ขณะที่สถานการณ์น้ำท่วมในช่วงที่ผ่านมา ไม่ว่าจะเป็นที่ อ.แม่สาย จ.เชียงราย ซึ่งทาง ‘มูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก’ สภากาชาดไทย ก็เข้าไปช่วยเหลือ แต่เมื่อ 2 ปีที่แล้ว น้ำมาพร้อมโคลน น้ำไปแต่โคลนไม่ไป ตามบ้านช่องห้องแถว จากโคลนกลายเป็นน้องๆ หิน เพราะแข็งมาก

“พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีสายพระเนตรที่ยาวไกลมาก ที่ทรงพระราชทานเครื่องฉีดน้ำแรงดันสูง 100 กว่าเครื่องในวันนั้น ในครั้งนั้นอาสาสมัครของมูลนิธิฯ เข้าไปอยู่ถึง 3 เดือน ฉะนั้นองค์กรที่เข้าไปช่วยอุทกภัย ก็ต้องมีการปรับเปลี่ยนตนเองไปด้วยจากภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงไปทุกปี” ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์เผย

ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ กล่าวต่อว่า เหตุการณ์น้ำท่วมที่ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา ก็แตกต่าง มูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก ได้เข้าไปเยี่ยมพี่น้องประชาชนก็เห็นได้เลยว่า น้ำที่ไหลลงมาจากเขาทั้งหลายนั้นรุนแรงขนาดไหน เห็นความสูญเสียของพี่น้องในห้องแถว ห้องนึง 6-7 ราย ได้ไปคุยกับประชาชนที่รอดชีวิตมาได้ เพราะนอนบนหลังตู้ชั้นสองของบ้าน เป็นเวลาถึง 2 คืน หลายคนก็บ่น ต้อง

พูดกันตามตรงว่า ฟังคำเตือนราชการแล้ว ไม่เข้าใจ ไม่ทราบว่าน้ำป่าไหลหลากกับน้ำท่วมฉับพลันนั้น จะท่วมตรงไหน จะให้หนีไปไหน ? ชาวบ้านจึงฟังท้องถิ่น ยกธงแดงถึงอพยพ แล้วกรมอุตุนิยมวิทยา จะสื่อสารอย่างไร ซึ่งจุฬาลงกรณ์มีทุกศาสตร์ และนิเทศศาสตร์ก็สำคัญมาก ในการ ‘สื่อสาร’ ดังจะเห็นได้จากน้ำท่วมเป็นวงกว้างในปีนี้

“ท่านจะเห็นที่จังหวัดสระแก้ว รุนแรงมาก นครนายก ปราจีนบุรี ฉะเชิงเทรา เมื่อ 2 สัปดาห์ที่ผ่านมาผมลงพื้นที่ให้กำลังใจพี่น้องประชาชน ที่ อ.องครักษ์ จ.นครนายก ที่ อ.บ้านสร้าง จ.ปราจีนบุรี และ อ.บางน้ำเปรี้ยว จ.ฉะเชิงเทรา ซึ่งหลายพื้นที่ยังจมอยู่ในน้ำ เหล่านี้บอกตรงกันว่า ‘น้ำมากลางดึก’

เช่นเดียวกับที่เกิดใน จ.น่าน ก็มาตอนดึก ระบบระวังภัยที่ มูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก และสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ ก็เตือน แต่ว่าเราเดินประมาณ 3-4 ชั่วโมงก่อนที่น้ำจะไหลหลากมา ซึ่งบังเอิญเป็นเวลากลางคืนที่ชาวบ้านนอนพักพอดี จึงต้องมีหลายระบบที่ทำงานร่วมกัน ‘เรดาร์’ อาจจะบอกล่วงหน้าได้ 2-3 วัน

และมีระบบโทรมาตร, เทเลมิเตอร์ และอีกหลายระบบที่บอกได้ 1 วัน 12 ชม. หรือ 3 ชม. แต่ 3 ชม. หลายแห่งพิสูจน์แล้วว่าอพยพทัน ลดความเสียหายไปได้พอสมควร ซึ่งเวลานี้ มูลนิธิฯ กำลังติดโทรมาตร อยู่ 510 สถานี บนยอดเขาทั่วประเทศ แต่ขณะเดียวกันถ้าเราไม่สามารถเตือนภัยขนาดเปิดโทรศัพท์ที่ปิดอยู่ให้ Alarm เพื่อให้เขาตื่นได้ ก็อาจจะไม่เพียงพอ“ ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์กล่าว และว่า ฉะนั้น แม้กระทั่งการเตือนภัยเอง ก็เกี่ยวข้องกับการสื่อสาร เป็นเรื่องวิศวกรรม สถาปัตยกรรม เป็นเรื่องนิติศาสตร์ สื่อสารมวลชน ทุกอย่างมารวมกันหมด

ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์กล่าวต่อว่า เมื่อวานตนได้ลงพื้นที่ ต.บางปลาม้า ต.องครักษ์ จ.สุพรรณบุรี น้ำยังคงท่วมอยู่ถึงคอ แต่ไม่มีข่าวแล้ว ผู้เปราะบางที่อยู่ในบ้านตอนนี้น่าสงสารมาก เราได้ส่งถุงยังชีพพระราชทานของมูลนิธิฯ ไปแล้ว 1,000 ถุง แต่เมื่อวานเพิ่มเติมอีก 100 ถุง รวมถึงสำหรับพระสงฆ์ด้วย

“สิ่งที่น่าสังเกตคือ เทียบกับปีที่แล้ว บางบาล อยุธยา กับสิงห์บุรี พี่น้องจังหวัดสุพรรณบุรีนี่ Resilience ปรับตัว บ้านยกพื้นสูงหมดแล้ว แต่มันไม่ได้ท่วมแค่ 1-2 สัปดาห์ เขาท่วมมา 2 เดือนกว่าแล้ว ท่านผู้ว่าฯ กับชาวบ้านบอกตรงกันว่าจะท่วมอย่างนี้ไปจนถึงหลังปีใหม่ แล้วหลังปีใหม่ก็จะกลายเป็นแล้งทันที

ซึ่งยังไม่รู้จะหาน้ำมาทำการเพาะปลูกได้อย่างไร ดังนั้น ปัญหาแต่ละแห่งต่างกัน หลายจังหวัดเก็บของ เกี่ยวข้าวไม่ทัน ทำบ่อปลาบ่อกุ้ง หมดไม่เหลืออะไรเลย“ ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์กล่าว

“แต่สุพรรณบุรีตอนนี้เห็นได้ชัดว่า เขารู้ล่วงหน้าหมด มีระบบเตือนภัยอย่างดี มีเขื่อนเล็กเขื่อนน้อย รู้เลยว่าถ้าน้ำเกิดเท่านี้จะท่วม รู้ล่วงหน้าหมด แล้วก็ท่วม แล้วก็อยู่กับน้ำท่วม เขาบอก สิ่งที่ต้องการคือ ‘แก้มลิง’ ที่ชะลอและเก็บน้ำไว้สำหรับช่วงแล้งให้ได้ แต่ละแห่งต่างกัน

Resilience ที่คณะวิศวกรรมศาสตร์ และสถาปัตยกรรมศาสตร์ ไปช่วยกันออกแบบบ้านให้พี่น้องภาคใต้ ว่าต้องมีมุมยังไง ความสูงแค่ไหน ก็ต่างกัน ประเด็นปัญหาและการฟื้นฟู ต่างกัน

เรื่องน้ำเราต้องเตรียมพร้อมอย่างต่อเนื่อง มีองค์ความรู้และบูรณาการ ซึ่งเป็นสิ่งที่จุฬาฯ มุ่งจุดประกายการเป็น ‘แพลตฟอร์มของการบูรณาการ’” ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ เน้นย้ำ

ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ กล่าวต่อว่า เบื้องหลังตัวเลขเหล่านี้ คือชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน ครอบครัวที่ต้องอพยพ ผู้สูงอายุ กลุ่มเปราะบาง เกษตรกรที่สูญเสียผลผลิต ธุรกิจที่ต้องหยุดชะงักเสียหายอย่างกรณีหาดใหญ่ และงบประมาณภาษีประชาชนที่ต้องนำมาช่วยเหลือเยียวยาผู้ประสบภัย

ท่านอดีตผู้ว่าฯ นครปฐม ได้ทำโมเดล ร่วมกับ ศูนย์กันก่อนท่วมอย่างเป็นวิทยาศาสตร์ไปแล้ว ว่า ถ้าน้ำท่วมนครปฐม GDP จะลดเท่าไหร่ แล้วถ้าไม่ท่วม จะเพิ่มขึ้นไปเท่าไหร่? อาจจะลองทำโมเดลกับสุพรรณบุรีเพื่อดูว่า การเตือนภัยที่ต่างกัน การเแจ้งเตือน การชะลอน้ำและฟื้นฟูที่ต่างกัน เราจะทำอย่างไร” ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์เผย

ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์กล่าวว่า ‘การเตรียมพร้อมก่อนที่ภัยจะมาถึง’ เป็นสิ่งสำคัญ การช่วยเหลือเมื่อมีภัย ก็เป็นสิ่งสำคัญ มูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก ได้ทำงานช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัยมากว่า 30 ปี ในช่วง 7 ปีหลังนี้ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ก็ได้มีนพระโยบายให้ตั้ง ‘โทรมาตร’ (Telemetry Station Measure) สถานีวัดปริมาณน้ำฝนบนเขา

“ทรงมีรับสั่งให้ผมลงไปคุยกับหน่วยราชการดู ตอนนั้นเชิญมา 11 แห่ง กสทช.บอกว่า พร้อมจะร่วมกับภาคเอกชน ที่จะติดโทรมาตร แต่เข้าไปไม่ได้เพราะเป็นเขตป่า อธิบดีกรมป่าไม้นั่งอยู่ข้างๆ ‘อ้าว ตามมาตรานี้ ผมอนุญาตให้เข้าไปได้เลย

ในที่สุด พอทุกคนมาร่วมกันแล้ว ก็สามารถเข้าไปทำได้หมด ก็เป็นเรื่องนิติศาสตร์เหมือนกัน แต่ละกรม มี พ.ร.บ.ของแต่ะกรม ฉะนั้นทำอย่างไรให้ทุกกรม ทุกหน่วยงาน และภาคเอกชนได้เข้ามาร่วมกันทำได้“ ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์  กล่าว

ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ กล่าวต่อว่า สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ ทรงให้ตั้งเครือข่ายเตือนภัยพิบัติชุมชนเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) 19 แห่งทั่วประเทศ และเครือข่ายจัดการภัยพิบัติชุมชนเพื่อนพึ่งภาฯ อีก 28 แห่งขึ้น แต่ด้วยเป็นเอกชน เราเตือนภัยได้แค่ 19 แห่ง เตือนภัยนอกชุมชนไม่ได้ ตอนนี้จึงทำงานกับคณะวิศวฯ และ กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ว่าเราขอส่งการเตือนภัย ให้ได้ไหม ทั้งหมดที่ทำมาอยู่ภายใต้คอนเซ็ปต์ ชุมชนเข้มแข็ง และเครือข่ายชุมชนช่วยเหลือซึ่งกันและกัน

“เราเอาผู้แทนหลายชุมชนมาแลกเปลี่ยนกัน ที่จุฬาฯ ชุมชนทรงวาด ทำยังไงให้อยู่กับน้ำได้ แต่ละชุมชนทำยังไง ไม่เหมือนกัน แค่ปีนี้กรุงเทพฯ นครนายก ปราจีนบุรี ฉะเชิงเทรา สุพรรณบุรี ก็ไม่เหมือนกันทั้งที่เป็นภาคกลางเหมือนกัน เราต้องร่วมมือกันเพื่อดูแล การเตือนภัยก็ต้องปรับปรุงและพัฒนา ต้องทำการเตือนภัยล่วงหน้า” ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ชี้

ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ กล่าวต่อว่า เมื่อเราได้เรียนรู้แล้วว่า การเตรียมพร้อมสำคัญอย่างไร มาดูกันว่า ต่างประเทศเขาทำอะไรบ้าง ?

‘เนเธอร์แลนด์’ มีโครงการ Room for the River ที่ปรับพื้นที่ริมแม่น้ำ ขยายทางน้ำ รองรับน้ำหลาก แทนที่จะพึ่งแนวกั้นน้ำหรือเขื่อนเพียงอย่างเดียว

‘ญี่ปุ่น’ มีอุโมงค์ระบายน้ำใต้ดินขนาดใหญ่ ในเขตโตเกียว ที่ช่วยรับน้ำจากแม่น้ำและระบายไปยังแม่น้ำสายอื่น ลดความเสี่ยงน้ำท่วมในพื้นที่เมือง

“เมื่อ 2 สัปดาห์ที่ผ่านมา ญี่ปุ่นเจอฝนหนักมาก โตเกียวตกทุกวันเป็นเวลา 2 สัปดาห์ น้ำไม่ท่วมเพราะอุโมงค์ใต้ดินที่เขาทำเอาไว้ อันนี้เป็น Mega Investment ที่รัฐบาลเขาลงทุนไว้ ไม่ต้องเสียเงินเยียวยาความเสียหาย ไม่ต้องเยียวยาจิตใจ และทรัพย์สินของประชาชน” ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์กล่าว และว่า

‘ประเทศจีน’ พัฒนาแนวคิด Sponge City หรือเมืองฟองน้ำ ออกแบบให้เมืองมีพื้นที่ซึมน้ำได้ กักน้ำได้ ใช้พื้นที่สีเขียวช่วยจัดการน้ำฝนที่ลงมาแล้วค่อยๆ ซึมลงไป

‘สิงคโปร์’ เขาไปเอาผู้เชี่ยวชาญจากฟินแลนด์ อเมริกา จากทุกแห่งมาประชุมร่วมกัน ว่าทำอย่างไรให้ สิงคโปร์น้ำไม่ขังบนถนนเกินครึ่งชั่วโมง แล้วเขาก็ทำสำเร็จ ทำคล้ายๆ ญี่ปุ่น คือ ขุดอุโมงค์ใต้ถนน

“เขาระบายน้ำออกได้ ไม่เกินครึ่งชั่วโมง ฝนตกหนักกว่าประเทศไทย เขาก็ระบายออกไปได้หมด ทั้ง 4 ประเทศมีวิธีที่ต่างกัน แต่สิ่งที่เหมือนกันคือ ไม่ได้รอให้เกิดน้ำท่วมก่อนแล้วค่อยแก้ปัญหา แต่เขาปรับระบบและพื้นที่ให้พร้อมตั้งแต่ต้น

นี่คือบทเรียนที่ไทยควรนำมาใช้ โดยมองการจัดการน้ำอย่างครบวงจร อย่างบูรณาการตั้งแต่ การเก็บกัก การหน่วง ระบายน้ำ สำรองน้ำสำหรับฤดูแล้ง เช่น แก้มลิง เขื่อนขนาดเล็ก ประตูน้ำ ไปจนถึงระบบข้อมูลเตือนภัย การเตรียมความพร้อมประชาชนและความพร้อมด้านการใช้งานอุปกรณ์

เราไม่อาจควบคุมธรรมชาติได้ แต่เราสามารถเพิ่มความสามารถในการรับมือ เพื่อลดความเสียหาย และเพิ่มการฟื้นตัวได้ จะทำอย่างไรให้เปลี่ยนความเสี่ยง จาก Water Risk ไปสู่ Water Economy ได้

ผมอยากชวนมอง ‘น้ำ’ ให้กว้างกว่าการเป็นภัยพิบัติ หากเราบริหารจัดการได้ดี เกษตรกรจะวางแผนการผลิตได้มั่นคงขึ้น ภาคอุตสาหกรรมลดความเสี่ยงจากการหยุกชะงักจากการผลิต และเมืองสามารถพัฒนาพื้นที่สีเขียวและพื้นที่ริมน้ำให้เกิดประโยชน์กับประชาชน ขณะเดียวกันพื้นที่อ่างเก็บน้ำและเขื่อน ก็ยังต่อยอดสร้างโอกาสให้กับพื้นที่

ตัวอย่างที่น่าสนใจคือ ‘เขื่อนสามผา‘ ของจีน ถึงจะมีปัญหาในช่วงต้น แต่มีบทบาทในการบริหารจัดการน้ำ การบรรเทาน้ำหลาก การผลิตไฟฟ้า สนับสนุนการเดินเรือ และขณะเดียวกันยังพัฒนา อ่างเก็บน้ำและเขื่อน เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญ สร้างกิจกรรมทางเศรษฐกิจได้ การลงทุนด้านน้ำ จึงไม่ควรมองว่าเป็นเพียงต้นทุนป้องกันความเสียหาย แต่เพื่อสร้างความมั่นคง และสร้างขีดความสามารถของประเทศ

เราคงต้องเปลี่ยนองค์ความรู้ ให้เป็นความพร้อมของประเทศ การรับมือกับการเปลี่ยนแปลง ต้องมีข้อมูลที่ถูกต้อง เข้าใจความเสี่ยงได้ละเอียดกว่านี้

ผมยินดีอย่างยิ่งที่ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาฯ ได้ร่วมกับ สถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (MIT) และศูนย์ป้องกันก่อนท่วม ได้พัฒนา ‘ระบบข้อมูลภูมิอากาศสุดขั้วความละเอียดสูง (ซีดอส) : Climate Extreme Downscaling System (CEDos)’ ที่นำข้อมูลสภาพภูมิอากาศระดับโลก มาจำลองความเสี่ยงในระดับพื้นที่ให้ละเอียดขึ้น เพื่อให้เข้าใจว่าความเสี่ยงในอนาคตมีลักษณะใด เพื่อป้องกัน ลดความเสียหายและพร้อมรับมือ” ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ กล่าว

ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ เผยว่า การศึกษาครั้งนี้ เริ่มที่ ‘กรุงเทพมหานคร’ ซึ่งเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจ มีประชากรหนาแน่น และโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญของประเทศ ข้อมูลที่ได้มานี้จะช่วยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง นำไปประกอบการวางแผน ทั้งประเมินความพร้อมระบบระบายน้ำ การจัดลำดับพื้นที่ที่ควรเตรียมรับมือ การรู้ว่าในอาจตกหนักที่ไหนเป็นจุดเริ่มต้น แต่การรู้ว่าพื้นที่นั้นมีใครอยู่ และต้องช่วยเหลือใครก่อน คือหัวใจของ ‘การบริหารความเสี่ยง’

“ผมหวังว่า งานวิจัยของศูนย์กันท่วม ของจุฬาฯ จะมุ่งสนับสนุนหน่วยงานภาครัฐ ทั้งการเตรียมแผนความพร้อม การระบายน้ำ การจัดพื้นที่รับมือ และการวางแผนช่วยเหลือประชาชน

ขณะเดียวกัน การปรับตัวไม่ได้เป็นหน้าที่ของภาครัฐแต่เพียงฝ่ายเดียว ภาคธุรกิจเองก็ต้องมีความเข้าใจ ปรับตัว เพื่อให้ได้รับผลกระทบน้อยที่สุด

ขณะเดียวกันภาคประชาชน และชุมชนก็สำคัญมาก ท่านเป็นผู้อยู่ใกล้พื้นที่ มีบทบาทสำคัญไม่แพ้กัน ในการรวมพลังของชุมชนรับมือภัยน้ำ และการเตรียมอพยพ สื่อสาร” ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ ระบุ

ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ กล่าวต่อว่า เรื่องราวจากทั้ง 3 ภาคส่วนในเวทีวันนี้ จะช่วยให้เราเห็นว่า การรับมือน้ำต้องอาศัยทั้งข้อมูลที่ดี การวางแผนที่เหมาะสม และความร่วมมือของผู้เกี่ยวข้องในพื้นที่
ซึ่งการเตรียมความพร้อมนั้น ประชาชนก็คงต้องรู้ว่า จะเตรียมบ้าน เตรียมคน และอพยพอย่างไร โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ผู้ป่วยคิดเตียง เด็ก ว่าจะดูแลใครอย่างไร ซึ่งตนมองว่าจุฬาฯ มีความสามารถจากหลายศาสตร์ มาร่วมสนับสนุนรับมือภัยน้ำ

“เราคงเอาชนะธรรมชาติไม่ได้ แต่ทำให้เราเข้าใจธรรมชาติที่กำลังเปลี่ยนแปลง ว่าส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลง ก็เกิดจากพวกเรา เมื่อเข้าใจ ก็จะสามารถอยู่ร่วมกับธรรมชาติได้อย่างปลอดภัย

เราต้องรู้ก่อน เพื่อมองเห็นความเสี่ยง เราต้องเตรียมก่อน เพื่อป้องกันและลดความสูญเสีย และเราต้องสื่อสารก่อน เพื่อให้ประชาชนตัดสินใจได้ทันท่วงที

ผมหวังว่าเวทีวันนี้ จะเป็นจุดเริ่มต้นของความร่วมมือ ที่จะให้วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิทยาศาสตร์กายภาพ สังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ งานวิจัย และทุกภาคส่วน ได้นำองค์ความรู้ไปใช้ประโยชน์อย่างแท้จริง เพราะ ‘น้ำ’ คือเรื่องที่ทุกภาคส่วนต้องร่วมกัน” ศ.(พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ กล่าวทิ้งท้าย