วิกฤตแม่สาย การประปาต้องหยุดผลิตหลายครั้ง หลังพบน้ำแม่สายขุ่นเกินมาตรฐาน นักวิชาการจี้รัฐหาแหล่งน้ำสำรองใหม่ เหตุแม่โขงก็มีเจอสารหนู ลั่นเหมือนหนีเสือปะจระเข้
เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 ผู้สื่อข่าวรายงาน กรณีแม่น้ำสายซึ่งไหลมาจากรัฐฉานเป็นชายแดนไทย-เมียนมา ด้าน อ.แม่สาย จ.เชียงราย ตรวจพบสารโลหะหนักโดยเฉพาะสารหนูเกินมาตรฐานอย่างต่อเนื่อง และช่วงหลังเกิดภาวะขุ่นข้นอย่างหนักจนทำให้การประปาส่วนภูมิภาคสาขาแม่สาย ถึงขั้นหยุดผลิตน้ำประปาชั่วคราวตั้งแต่เวลา 17.30 น.วันที่ 5 พ.ย.17.30 น.วันที่ 6 พ.ย.2569 เพราะน้ำสายตรงบริเวณจุดสูบมีความข้นกว่า 14,000 NTU เกินมาตรฐานการผลิตน้ำประปาที่ 6,000 NTU ถือเป็นความท้าทายในการแก้ไขปัญหาของรัฐไทย
เนื่องจากการแก้ไขปัญหาเหมืองแร่ที่อยู่ต้นแม่น้ำในรัฐฉานไม่มีวี่แววที่จะเกิดขึ้น ทำให้ประชาชนจำนวน 14 หมู่บ้าน 2 ตำบลใน อ.แม่สาย ตกอยู่ในความเสี่ยง ได้แก่หมู่ 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10 ต.เวียงพางคำ และหมู่ 2, 3, 7, 8, 10 ต.แม่สาย โดยเฉพาะการหยุดการผลิตน้ำประปาดังกล่าวไม่ได้เกิดขึ้นเป็นครั้งแรกแต่เคยเกิดขึ้อเมื่อปลายเดือน พ.ค.2568 เพราะเกิดภาวะแม่น้ำสายขุ่นเกินไป ทั้งนี้ แม่น้ำสายเริ่มพบความขุ่นตั้งแต่ปลายปี 2566 หลังปรากฏมีกิจการเหมืองแร่จำนวนมากในเขต จ.ท่าขี้เหล็ก และเขตอิทธิพลของว้าในรัฐฉานบริเวณต้นแม่น้ำสายและแม่น้ำกกซึ่งต่างไหลผ่านประเทศไทย
ดร.สืบสกุล กิจนุกร นักวิชาการสาขาวิชาการพัฒนาระหว่างประเทศ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง เปิดเผยว่าปัจจุบันมีประชาชนใช้น้ำประปาจากแหล่งน้ำดิบแม่น้ำสายและแม่น้ำรวกจำนวน 23,455 ครัวเรือน จาก 6 ตำบลคือ ต.แม่สาย ต.เวียงพางคำ ต.แม่สายมิตรภาพ ต.เกาะช้าง ต.โป่งผา และ ต.ห้วยไคร้ อ.แม่สาย การลดกำลังการผลิตและยุติการผลิตน้ำประปาหลายครั้งทำให้การประปาส่วนภูมิภาคได้หันไปหาแหล่งน้ำดินจากแม่น้ำโขงแทน ซึ่งเกิดคำถามว่าเป็นการหนีเสือปะจระเข้หรือไม่เพราะแม่น้ำโขงเองก็พบมีสารหนูปนเปื้อนทั้งในน้ำและตะกอนดินเช่นเดียวกัน ขณะที่การก่อสร้างอ่างเก็บน้ำแม่คำเพื่อใช้แหล่งน้ำดิบใหม่จากแม่น้ำคำ อ.แม่จัน ก็ยังไม่มีความแน่นอนและต้องใช้อีกนานปัจจุบันโครงการยังไม่ผ่านการศึกษาผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อม (EIA)
ด้าน นายวรายุทธ ค่อมบุญ นายอำเภอแม่สาย เปิดเผยว่าปัจจุบันแม่น้ำสายมีความขุ่น 2,337 NTU และมีค่าสารหนู 0.04 มิลลิกรับต่อลิตร ซึ่งถือว่าอยู่ในเกณฑ์ที่สามารถผลิตน้ำประปาได้ในอัตราการสูบน้ำ 360 ลูกบาศก์เมตร่ต่อชั่วโมง
นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการ จ.เชียงราย สั่งการให้สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) จ.เชียงราย ประสานกับศูนย์ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย เขต 15 เชียงราย สนับสนุนรถผลิตน้ำดื่มจำนวน 1 คันรถบรรทุกน้ำและเจ้าหน้าที่ประจำรถลงพื้นที่ให้บริการประชาชนใน ต.แม่สาย และ ต.เวียงพางคำ ตั้งแต่เวลา 13.00 น. วันที่ 12 พ.ย.2569 เป็นต้นไป ซึ่งรถมีกำลังผลิตน้ำดื่มได้ชั่วโมงละ 1,000 ลิตร หรือประมาณ 6,000 ลิตรต่อวัน เปิดให้ประชาชนรับน้ำดื่มฟรีโดยไม่มีค่าใช้จ่าย ณ ที่ว่าการอำเภอแม่สาย ตั้งแต่เวลา 09.00-15.00 น. จนกว่าสถานการณ์จะคลี่คลาย
