นับเวลาถอยหลังเข้าเทศกาลปีใหม่ 2570 เมื่อหักจำนวนวันหยุดช่วง 2 เดือนสุดท้ายของปี 2569 จะเหลือแค่เดือนเศษ จึงมีคำถามถึงความชัดเจน “แพคเกจของขวัญปีใหม่ 2570” ที่รัฐบาลอนุทินเตรียมมอบให้ประชาชนและผู้ประกอบการ เพื่อช่วยผ่อนคลายความวิตก “ปัญหาปากท้อง-เงินเฟ้อพุ่ง” บนวิกฤตปัญหาต่างๆ ที่กำลังเผชิญ ตั้งแต่ผลกระทบสะสมจากสงครามตะวันออกยืดเยื้อ ส่งผลต่อราคาน้ำมัน วัตถุดิบ และต้นทุนเพิ่มต่อเนื่อง นานวันส่งผลต่อกำลังใช้จ่าย รายได้ธุรกิจ หนี้ท่วม นโยบาย ประธานาธิบดีทรัมป์ หลังเลือกตั้งกลางเทอมสหรัฐ อีกความวิตกคือ ไม่รู้ว่าในอนาคตผลกระทบจากการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) และภัยไซเบอร์ที่กำลังโจมตีระบบธุรกิจและการใช้ชีวิตของโลก จะย้อนกลับมาก่อความรุนแรงต่อเศรษฐกิจไทยอีกเท่าไหร่!!
วันนี้ได้รับมุมมองและข้อเสนอจากภาคธุรกิจต่อรัฐบาล ถึง “ของขวัญปีใหม่ 2570” ที่จะตอบโจทย์ “ที่สุด” ของความต้องการภาคประชาชน และช่วยพยุงผู้ประกอบการ
⦁แก้ต้นทุนพลังงาน-เพิ่มกำลังซื้อ
นายพจน์ อร่ามวัฒนานนท์ ประธานกรรมการหอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย ให้ความเห็นว่า “สิ่งที่ภาคเอกชนอยากเห็นคือ การปรับต้นทุนพลังงานอย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะค่าไฟฟ้าและราคาน้ำมัน ซึ่งส่งผลกระทบต่อประชาชนและผู้ประกอบการในทุกภาคส่วน ทั้งคนค้าขาย เกษตรกร ภาคการผลิตด้วย ซึ่งเป็นมาตั้งแต่ต้นปี 2569 ซึ่งตอนนี้หลังจากการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐมีแนวโน้มของราคาพลังงานที่ลดลง หากรัฐบาลสามารถใช้โอกาสนี้ในการทบทวนและบริหารจัดการต้นทุนพลังงานให้เหมาะสม จะช่วยเพิ่มกำลังซื้อของประชาชน ลดต้นทุนการผลิตและขนส่งของภาคธุรกิจ โดยเฉพาะ SMEs และช่วยรักษาการจ้างงาน ซึ่งจะเป็นแรงส่งสำคัญต่อเศรษฐกิจในปี 2570
ในปี 2570 สิ่งที่รัฐบาลควรทบทวนและเพิ่มเติมคือ รัฐบาลควรเปลี่ยนจากการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า ไปสู่การป้องกันและบริหารความเสี่ยงเชิงรุก โดยเฉพาะการเร่งจัดตั้งหรือบูรณาการหน่วยงานป้องกัน รับมือ แก้ไขภัยพิบัติให้มีเอกภาพ ทั้งระบบเตือนภัย การบริหารจัดการน้ำ และการฟื้นฟูเศรษฐกิจ เพื่อลดความสูญเสียที่เกิดขึ้นซ้ำทุกปี ซึ่งจริงๆ ต้องรวมไปถึงภัยอื่นๆ ด้วย ทั้ง cyber security/scammer และอื่นๆ ขณะเดียวกัน ควรทบทวนกฎระเบียบที่เป็นอุปสรรคต่อการประกอบธุรกิจ ลดขั้นตอนและต้นทุนที่ไม่จำเป็น พร้อมยกระดับการรับมือภัยไซเบอร์และความผันผวนจากเศรษฐกิจโลก เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้ภาคธุรกิจกล้าลงทุนและรักษาการจ้างงาน”
⦁มาตรการต้อง‘ตรงกลุ่ม-เร็ว-ไม่เป็นภาระ’
นายธนากร เกษตรสุวรรณ ประธานสภาผู้ส่งสินค้าทางเรือแห่งประเทศไทย (สรท.) แนะนำว่า “ปี 2570 เศรษฐกิจไทยยังต้องรับมือกับความเสี่ยงหลายด้าน ทั้งความขัดแย้งระหว่างประเทศ ความผันผวนของนโยบายประเทศมหาอำนาจ ภัยธรรมชาติต้นทุนพลังงานและโลจิสติกส์ ตลอดจนภัยไซเบอร์และปัญหาเชิงโครงสร้างที่สะสมมาหลายปี ภาครัฐจึงควรใช้มาตรการปีใหม่เพื่อช่วยให้ประชาชนมีกำลังซื้อ ธุรกิจมีสภาพคล่อง และแรงงานยังมีงานทำ โดยให้ความสำคัญกับมาตรการที่ตรงกลุ่มและแก้คอขวดของเศรษฐกิจ มากกว่าการใช้งบประมาณกับมาตรการระยะสั้นที่กระตุ้นการใช้จ่ายได้เพียงชั่วคราว “ของขวัญปีใหม่” ควรช่วยให้ประชาชนและธุรกิจรับมือกับภาระที่กำลังเผชิญได้จริง โดยเน้นมาตรการที่ตรงกลุ่ม เห็นผลเร็ว และไม่สร้างภาระงบประมาณระยะยาวเกินจำเป็น
ของขวัญสำหรับประชาชน ควรช่วยครัวเรือนรายได้น้อยและกลุ่มเปราะบางที่ได้รับผลกระทบจากค่าครองชีพ โดยใช้ความช่วยเหลือแบบเจาะจงและมีระยะเวลาชัดเจน เช่น ลดภาระค่าเดินทางหรือค่าใช้จ่ายจำเป็นในช่วงที่ราคาพลังงานและสินค้าอุปโภคบริโภคผันผวน เหตุผลคือกำลังซื้อของครัวเรือนเป็นแรงพยุงเศรษฐกิจในประเทศ หากช่วยได้ตรงกลุ่ม เงินจะกลับไปหมุนเวียนในร้านค้าและธุรกิจท้องถิ่นได้เร็ว
ของขวัญสำหรับภาคธุรกิจ โดยเฉพาะ SMEs และผู้ส่งออก ของขวัญที่มีผลมากกว่าการลดภาษีชั่วคราว คือการคืนเงินและลดต้นทุนที่ธุรกิจจ่ายไปแล้ว รัฐบาลควรเร่งคืนภาษีมูลค่าเพิ่มและเงินค้างจ่ายของรัฐ ลดขั้นตอนการผ่านพิธีการศุลกากร และช่วยให้ผู้ประกอบการเข้าถึงสินเชื่อหมุนเวียนในอัตราที่เหมาะสม ควรพิจารณามาตรการค้ำประกันสินเชื่อสำหรับธุรกิจที่ยังมีคำสั่งซื้อและมีศักยภาพ แต่ขาดสภาพคล่องจากรอบการชำระเงินที่ยาวขึ้น
อีกด้านหนึ่ง รัฐควรช่วยลดต้นทุนโลจิสติกส์และพลังงาน โดยเฉพาะธุรกิจขนาดเล็กที่มีอำนาจต่อรองต่ำ พร้อมสนับสนุนเครื่องมือบริหารความเสี่ยง เช่น ประกันการส่งออก การป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน และการให้คำปรึกษาเรื่องกฎระเบียบ มาตรฐาน และภาษีของตลาดคู่ค้า ส่วนธุรกิจที่ต้องการปรับระบบดิจิทัล ควรมีโครงการช่วยยกระดับความปลอดภัยไซเบอร์และระบบสำรองข้อมูล เพราะเหตุโจมตีเพียงครั้งเดียวอาจทำให้หยุดผลิตหรือส่งมอบสินค้าไม่ได้
ข้อดีของมาตรการลักษณะนี้คือ ช่วยรักษาสภาพคล่องและการจ้างงาน ลดโอกาสที่ธุรกิจที่ยังมีศักยภาพต้องปิดกิจการ และช่วยให้ผู้ประกอบการปรับตัวต่อความเสี่ยงได้จริง การช่วยธุรกิจให้เดินหน้าผลิตและส่งออกต่อได้ยังส่งผลต่อรายได้ของแรงงานและกำลังซื้อของครัวเรือนด้วย
ปี 2570 ความเสี่ยงไม่ได้มีเพียงเศรษฐกิจชะลอตัว แต่รวมถึงสงครามและความขัดแย้งที่กระทบเส้นทางขนส่ง ภัยธรรมชาติที่รบกวนการผลิตและโครงสร้างพื้นฐาน มาตรการของประเทศมหาอำนาจที่เปลี่ยนแปลงได้เร็ว รวมถึงภัยไซเบอร์ที่อาจหยุดระบบการเงิน การขนส่ง หรือห่วงโซ่อุปทาน รัฐบาลจึงควรเปลี่ยนจากการแก้ปัญหาเป็นครั้งๆ ไปสู่การเตรียมระบบรับมือที่ทำงานได้จริง
สิ่งที่ควรทบทวนหรือยกเลิก ได้แก่ ทบทวนมาตรการอุดหนุนแบบหว่านที่ใช้งบประมาณสูง แต่ไม่ช่วยกลุ่มเป้าหมายหรือไม่เพิ่มผลิตภาพ หากมาตรการใดไม่บรรลุผลตามตัวชี้วัด ควรปรับหรือยุติ แล้วนำงบประมาณไปช่วยครัวเรือนและธุรกิจที่ได้รับผลกระทบโดยตรง อีกเรื่องคือ ลดการออกมาตรการเฉพาะหน้าโดยไม่มีหลักเกณฑ์และกำหนดเวลาชัดเจน รวมถึงการเปลี่ยนกฎหรือเงื่อนไขบ่อย เพราะทำให้ธุรกิจประเมินต้นทุนและวางแผนลงทุนไม่ได้ อีกเรื่องคือยกเลิกขั้นตอนอนุญาต การรายงาน และการตรวจเอกสารที่ซ้ำซ้อนระหว่างหน่วยงาน โดยเฉพาะเรื่องการค้า ศุลกากร การขนส่ง และการนำเข้า-ส่งออก อีกทั้งควรประเมินมาตรการควบคุมราคาหรือการกำหนดต้นทุนที่อาจช่วยเฉพาะหน้าแต่สร้างภาระต่อผู้ผลิต ผู้ขนส่ง หรือทำให้เกิดการบิดเบือนของตลาดในระยะยาว
สิ่งที่ควรเพิ่มเติมคือ จัดทำแผนบริหารความเสี่ยงทางการค้าระดับประเทศ มีข้อมูลเตือนภัยและแผนสำรองเมื่อเส้นทางเดินเรือหรือแหล่งวัตถุดิบสำคัญสะดุด พร้อมช่วยธุรกิจกระจายตลาด คู่ค้าและแหล่งนำเข้า อีกทั้งลงทุนในระบบขนส่งและโลจิสติกส์ที่เชื่อมต่อกันได้จริง ทั้งท่าเรือ ถนน รถไฟ ด่านชายแดน และระบบศุลกากรดิจิทัล เพื่อลดเวลาขนส่งและต้นทุนให้ผู้ประกอบการ รวมถึงเตรียมระบบรับมือภัยธรรมชาติสำหรับนิคมอุตสาหกรรม ท่าเรือ คลังสินค้า และเส้นทางขนส่งสำคัญ รวมถึงระบบประกันหรือกองทุนช่วยฟื้นฟูธุรกิจที่ได้รับความเสียหาย และควรวางมาตรฐานและแผนตอบสนองเหตุไซเบอร์ร่วมกันระหว่างรัฐกับเอกชน โดยมีช่องทางแจ้งเหตุและทีมช่วยเหลือที่เข้าถึงได้รวดเร็ว โดยเฉพาะสำหรับ SMEs ที่ไม่มีบุคลากรด้านความปลอดภัยไซเบอร์เป็นของตนเอง รวมถึงพัฒนาทักษะแรงงานและสนับสนุนการรักษาการจ้างงานในช่วงที่คำสั่งซื้อลดลง เช่น การฝึกอบรมระหว่างทำงาน เพื่อให้ธุรกิจไม่จำเป็นต้องเลิกจ้างแรงงานที่มีทักษะ และพร้อมกลับมาขยายการผลิตเมื่อสถานการณ์ดีขึ้น และกำหนดเจ้าภาพและผู้ประสานงานในภาครัฐให้ชัดเจนเมื่อเกิดวิกฤต เพื่อให้ธุรกิจทราบว่าจะติดต่อหน่วยงานใดและได้รับคำตอบภายในเวลาเท่าใด
หัวใจสำคัญคือ รัฐบาลควรทำให้ธุรกิจคาดการณ์ได้ ช่วยให้ประชาชนและผู้ประกอบการเข้าถึงความช่วยเหลือได้เร็ว และเตรียมระบบสำรองก่อนเกิดวิกฤต ไม่ใช่รอให้เกิดความเสียหายแล้วจึงค่อยออกมาตรการ หากทำได้จะช่วยรักษางาน รายได้ และความต่อเนื่องของการส่งออก ซึ่งเป็นฐานสำคัญของเศรษฐกิจไทย”
⦁ลดวิกฤต‘โตกระจุก ดับกระจาย’
นายณพพงศ์ ธีระวร ประธานสมาพันธ์เอสเอ็มอีไทย เสนอว่า “คาดหวังอย่างยิ่งว่ารัฐบาลจะข้อเสนอของเอสเอ็มอีไปพิจารณาเป็นนโยบายเร่งด่วน เพื่อพยุงกำลังซื้อ รักษาการจ้างงาน และเป็นเครื่องยนต์สำคัญในการดันอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจ (จีดีพี) ให้ขยายตัวได้มากกว่า 2.5% ในปี 2570 ผ่านการตอบคำถามสำคัญ 2 ประเด็น ดังนี้
สำหรับ “ของขวัญปีใหม่” มอบให้ประชาชนและธุรกิจ MSME นั้น ปี 2569 รัฐบาลได้มุ่งเน้นการสนับสนุนการลงทุนจากต่างประเทศผ่าน BOI รวมถึงความร่วมมือกับภาคเอกชนขนาดใหญ่เพื่อเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันใน 7 กลุ่มอุตสาหกรรมเป้าหมาย ซึ่งเป็นการทุ่มเททรัพยากรของประเทศไปในทิศทางดังกล่าวแล้ว ปีใหม่ 2570 สิ่งที่สมาพันธ์เอสเอ็มอีไทยอยากเห็นเป็นของขวัญให้กับผู้ประกอบการ MSME คิดเป็น 99.5% ของผู้ประกอบการทั้งประเทศ คือการกระตุ้นการบริโภคภายในประเทศ ได้แก่ 1.การสร้างระบบ “ต่อท่อ” เม็ดเงินจากทุนใหญ่สู่ MSME: รัฐบาลควรมีกลไกที่เป็นรูปธรรมและเป็นระบบในการเชื่อมโยงการลงทุนของบริษัทข้ามชาติและเอกชนรายใหญ่ ลงมาสู่ผู้ประกอบการรายย่อยและเอสเอ็มอีในท้องถิ่น 2.การเติมสภาพคล่องและเม็ดเงินหมุนเวียนสู่เศรษฐกิจฐานราก โดยด้านสินเชื่อ ควรเพิ่มเข้าถึงแหล่งทุนและสินเชื่อดอกเบี้ยผ่อนปรนสำหรับคนตัวเล็ก มีกลไกความยืดหยุ่นระหว่างธุรกิจ (Credit Term & GP): กำหนดมาตรการหรือขอความร่วมมือให้เอกชนรายใหญ่ผ่อนผันระยะเวลาการจ่ายเงิน (Credit Term) ให้สั้นลง และกำกับดูแลค่าธรรมเนียม (GP) จากแพลตฟอร์ม E-Commerce ยักษ์ใหญ่ให้อยู่ในระดับที่เป็นธรรม เน้นทำให้เป็นมาตรฐานและทำให้ได้จริง เรื่องการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐควรเร่งรัดการเบิกจ่ายเม็ดเงินจากการจ้างงานและการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐที่คู่สัญญากับ MSME ให้รวดเร็วยิ่งขึ้น
การอัดฉีดและกระจายสภาพคล่องลงสู่ฐานรากจะช่วยเพิ่มความยืดหยุ่น เสริมความแข็งแกร่งให้กระดูกสันหลังของเศรษฐกิจไทย ไม่ให้เกิดภาวะ “โตกระจุก ดับกระจาย” และไม่ใช่การเจริญเติบโตแบบ K-Shape พร้อมช่วยรักษาอัตราการจ้างงานในท้องถิ่น และกระตุ้นกำลังซื้อในระบบเศรษฐกิจได้อย่างทันท่วงที
สิ่งที่รัฐบาลควรยกเลิก/ทบทวน และเพิ่มเติมในปี 2570 เพื่อฝ่าฟันปัจจัยเสี่ยงนั้น ท่ามกลางปัจจัยเสี่ยงรอบด้านที่ยืดเยื้อสะสมมา 2-3 ปี ไม่ว่าจะเป็นสงครามการเมืองระหว่างประเทศ ภัยธรรมชาติ ความผันผวนของนโยบายประเทศมหาอำนาจ และภัยคุกคามทางไซเบอร์ที่รุนแรงขึ้น
ซึ่งสิ่งที่ควรทบทวนและยกเลิก ได้แก่ ทบทวนกฎระเบียบและแนวปฏิบัติที่เป็นอุปสรรค (Guillotine Laws) โดยยกเลิกขั้นตอนการขออนุญาตที่ซ้ำซ้อน ค่าธรรมเนียมซ้ำซ้อน และกฎหมายเก่าที่ไม่ทันต่อการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี อีกทั้งทบทวนมาตรการภาษีและภาระต้นทุน: ทบทวนภาระภาษีและต้นทุนพลังงาน/การขนส่งที่เป็นอุปสรรคต่อการฟื้นตัวของรายย่อย
ขณะที่สิ่งที่ควรเพิ่มเติมคือ ระบบคุ้มครองและเกราะป้องกันภัยไซเบอร์ (Cybersecurity for MSME): สนับสนุนเทคโนโลยี ความรู้ และเครื่องมือป้องกันภัยไซเบอร์ให้แก่ MSME เพื่อรับมือกับภัยคุกคามดิจิทัลที่รุนแรงขึ้น อีกทั้งเร่งมาตรการรับมือภัยธรรมชาติและวิกฤตความขัดแย้งภูมิรัฐศาสตร์: จัดตั้งกองทุนหรือกลไกช่วยเหลือฉุกเฉินเฉพาะหน้าเมื่อเกิดภัยพิบัติหรือผลกระทบจากสงครามการค้า/ความขัดแย้งระหว่างประเทศ ไปพร้อมกับการยกระดับ MSME สู่ Green & Digital Economy: อุดหนุนและส่งเสริมเทคโนโลยีสะอาดและการปรับตัวสู่ยุคดิจิทัลอย่างจริงจัง”
บิ๊กธุรกิจย้ำว่า หากรัฐบาลนำข้อเสนอเหล่านี้ไปขับเคลื่อนอย่างเป็นรูปธรรม ผ่านแพคเกจของขวัญรับปีใหม่ 2570 จะเป็นกุญแจสำคัญในการสร้างความหวัง พยุงกำลังซื้อ และนำพาเศรษฐกิจไทยก้าวข้ามขีดจำกัดไปสู่การเติบโตที่มั่นคงยั่งยืนต่อไป
