ไทยเปลี่ยนโหมด…มุ่งพลังงานสะอาด
พัฒนาอุตฯ-ลงทุนระบบไฟฟ้า2แสนล้าน
ปัจจุบันประเทศไทยกำลังอยู่ในช่วงสำคัญของการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน (Energy Transition)
โดยมีทิศทางเพิ่มสัดส่วนการใช้พลังงานสะอาด และลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ควบคู่กับการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างความต้องการใช้ไฟฟ้าของประเทศ จากการขยายตัวของอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีใหม่ อาทิ ยานยนต์ไฟฟ้า (Electric Vehicle: EV) ศูนย์ข้อมูล (Data Center) และระบบรถไฟความเร็วสูง (High-Speed Train)
ทั้งหมดล้วนเป็นความต้องการใช้ไฟฟ้าใหม่ (New Demand) ที่จะเข้ามามีบทบาทต่อระบบพลังงานของประเทศมากขึ้นในอนาคต โดยเฉพาะการลงทุน Data Center และโครงสร้างพื้นฐานด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่ต้องการระบบไฟฟ้าที่มีความมั่นคงสูง รวมถึงสามารถเข้าถึงพลังงานสะอาดเพื่อรองรับความต้องการของนักลงทุน
การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวทำให้ประเทศไทยจำเป็นต้องเร่งพัฒนาระบบไฟฟ้าให้มีความมั่นคงและยืดหยุ่นมากขึ้น เพื่อรองรับทั้งการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนที่มีแนวโน้มสูงขึ้นตาม (ร่าง) แผน PDP2026 ที่ เอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน กล่าวไว้ในงาน Energy Symposium 2026 ว่าประเทศไทยกำลังมีการขยายตัวของการใช้พลังงานสะอาดจากเดิมร้อยละ 20 ไปสู่ร้อยละ 50 ภายใน 10 ปีข้างหน้านี้ ประกอบกับมีการเพิ่มขึ้นของความต้องการใช้ไฟฟ้าจากอุตสาหกรรมใหม่
สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) จึงเล็งเห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาโครงข่ายไฟฟ้าให้ทันสมัย (Grid Modernization) ของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ซึ่งจะเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญในการรองรับการเปลี่ยนผ่านพลังงานและการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศในระยะยาว
การยกระดับโครงข่ายไฟฟ้าดังกล่าวจำเป็นต้องอาศัยเทคโนโลยีสมัยใหม่ในการรักษาเสถียรภาพและเพิ่มความยืดหยุ่นของระบบไฟฟ้า อาทิ Static Synchronous Compensator (STATCOM) สำหรับควบคุมแรงดันไฟฟ้า Synchronous Condenser สำหรับเสริมเสถียรภาพและความมั่นคงของระบบไฟฟ้า เทคโนโลยี Grid Forming สำหรับสนับสนุนการควบคุมระบบไฟฟ้าที่มีพลังงานหมุนเวียนเพิ่มขึ้น และ Battery Energy Storage System (BESS) สำหรับกักเก็บและบริหารจัดการพลังงาน ซึ่งเทคโนโลยีเหล่านี้จะมีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาระบบไฟฟ้าในอนาคต และก่อให้เกิดความต้องการลงทุนด้านอุปกรณ์และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องเพิ่มขึ้น
มงคล เฮงโรจนโสภณ รองประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และประธานสถาบันพลังงานเพื่ออุตสาหกรรม ให้ความเห็นว่า การลงทุนเพื่อพัฒนาโครงข่ายไฟฟ้าในระยะต่อไป ไม่เพียงเป็นการเสริมสร้างความมั่นคงด้านพลังงาน แต่ยังเป็นโอกาสสำคัญในการพัฒนาฐานอุตสาหกรรมภายในประเทศ โดยเฉพาะการส่งเสริมการใช้สินค้า ชิ้นส่วน และอุปกรณ์ที่ผลิตในประเทศไทย (Local Content)
“เพื่อให้เม็ดเงินลงทุนด้านพลังงานสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ การจ้างงาน และการยกระดับเทคโนโลยีของผู้ประกอบการไทยควบคู่กันไป ภายใต้แนวทางขับเคลื่อน Reinvent Thailand ซึ่งมีโอกาสต่อยอดสู่การสร้างมูลค่าการลงทุนในประเทศประมาณ 200,000 ล้านบาท” มงคลระบุ
ส.อ.ท.ได้เข้าหารือกับผู้บริหาร การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) เมื่อวันที่ 29 ตุลาคมที่ผ่านมา เพื่อแลกเปลี่ยนแนวทางเชื่อมโยงแผนลงทุนด้านพลังงานกับการพัฒนาอุตสาหกรรมภายในประเทศ โดยเฉพาะการส่งเสริม Local Content ผ่านกลไก Made in Thailand (MiT) และการเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยเข้ามามีส่วนร่วมในห่วงโซ่อุปทานของโครงการลงทุนด้านพลังงานมากขึ้น สามารถนำมาต่อยอดสู่การพัฒนาศักยภาพผู้ผลิตไทย และการดึงดูดการลงทุนเพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีจากต่างประเทศได้อย่างเป็นรูปธรรม
โดยประเทศไทยมีฐานอุตสาหกรรมที่สามารถรองรับการลงทุนด้านระบบไฟฟ้าสมัยใหม่ได้ โดยเฉพาะกลุ่มอุตสาหกรรมไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ กลุ่มอุตสาหกรรมเครื่องจักรและระบบอัตโนมัติ และกลุ่มอุตสาหกรรมผู้ผลิตไฟฟ้า รวมถึงอุตสาหกรรมเกี่ยวเนื่อง ต่อยอดไปสู่การผลิตอุปกรณ์ระบบไฟฟ้า ระบบควบคุมและบริหารจัดการพลังงาน อิเล็กทรอนิกส์กำลัง (Power Electronics) ระบบกักเก็บพลังงาน และชิ้นส่วนเครื่องจักรกล ตลอดจนการให้บริการด้านวิศวกรรมและการบูรณาการระบบ เพื่อรองรับความต้องการลงทุนที่เพิ่มขึ้นในอนาคต
ขณะเดียวกัน การขยายตัวของ Data Center และ AI ยังเป็นโอกาสสำคัญในการสร้างความต้องการสินค้าและเทคโนโลยีใหม่ให้กับอุตสาหกรรมไทย ซึ่งสอดคล้องกับการขับเคลื่อนอุตสาหกรรม Smart Electronics ภายใต้ Reinvent Thailand ผ่าน 4 เสาหลัก ได้แก่
เสาที่ 1 ศูนย์ข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์ (Data Center & AI) ส่งเสริมการพัฒนาห่วงโซ่อุปทานด้านโครงสร้างพื้นฐานศูนย์ข้อมูล ทั้งอุปกรณ์ระบบไฟฟ้า ระบบสำรองไฟฟ้า ระบบระบายความร้อน และอุปกรณ์สนับสนุนการประมวลผลและจัดเก็บข้อมูล เพื่อเพิ่มโอกาสให้ผู้ผลิตไทยเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานของอุตสาหกรรม Data Center ที่กำลังเติบโต
เสาที่ 2 ระบบโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ (Smart Grid) พัฒนาอุตสาหกรรมอุปกรณ์และเทคโนโลยีด้านระบบไฟฟ้าอัจฉริยะ ระบบควบคุมและบริหารจัดการพลังงาน ระบบกักเก็บพลังงาน และอิเล็กทรอนิกส์กำลัง เพื่อรองรับทั้งการเพิ่มขึ้นของพลังงานหมุนเวียนและความต้องการไฟฟ้าที่มีคุณภาพสูงจาก Data Center และอุตสาหกรรมใหม่
เสาที่ 3 เครื่องใช้ไฟฟ้าอัจฉริยะและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม (Smart & Green Appliances) ต่อยอดการพัฒนาอุปกรณ์ไฟฟ้าประสิทธิภาพสูง ระบบควบคุมอัจฉริยะ และเทคโนโลยีประหยัดพลังงาน โดยเฉพาะระบบปรับอากาศและการจัดการความร้อน ซึ่งสามารถเชื่อมโยงกับความต้องการลดการใช้พลังงานของอาคารและศูนย์ข้อมูล รวมถึงตลาดเครื่องใช้ไฟฟ้าประสิทธิภาพสูงในอนาคต
เสาที่ 4 ระบบนิเวศอุตสาหกรรมชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Parts Ecosystem) ส่งเสริมการพัฒนาชิ้นส่วนและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่เกี่ยวข้องกับระบบไฟฟ้า ระบบควบคุม อุปกรณ์สื่อสาร และ Power Electronics เพื่อยกระดับผู้ผลิตไทยให้สามารถเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานของอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูง และรองรับความต้องการจากทั้งตลาดในประเทศและต่างประเทศ
การเชื่อมโยงทั้ง 4 เสาหลักดังกล่าว จะช่วยให้การลงทุน Data Center ไม่ได้สร้างประโยชน์เพียงด้านการให้บริการข้อมูลและการใช้ไฟฟ้าเท่านั้น แต่ยังสามารถเป็นกลไกสร้างความต้องการสินค้าและอุปกรณ์จากอุตสาหกรรมไทย ตั้งแต่ระบบไฟฟ้าและโครงสร้างพื้นฐาน ไปจนถึงอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์และเทคโนโลยีประสิทธิภาพสูง ซึ่งจะช่วยยกระดับศักยภาพการผลิตภายในประเทศและสร้างโอกาสให้ผู้ประกอบการ SMEs เข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้น
อย่างไรก็ตาม เทคโนโลยีบางประเภท โดยเฉพาะอุปกรณ์ควบคุมระบบไฟฟ้าขั้นสูงและชิ้นส่วนสำคัญของระบบ STATCOM, Synchronous Condenser, Grid Forming และ BESS ยังเป็นโอกาสที่ประเทศไทยจำเป็นต้องพัฒนาขีดความสามารถเพิ่มเติม ทั้งด้านการออกแบบ การผลิต การทดสอบและรับรองมาตรฐาน รวมถึงการถ่ายทอดองค์ความรู้จากผู้ผลิตเทคโนโลยีชั้นนำในต่างประเทศ เพื่อให้ผู้ประกอบการไทยสามารถเพิ่มสัดส่วนการผลิตภายในประเทศและก้าวเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานที่มีมูลค่าสูงขึ้น
“การเปลี่ยนผ่านพลังงานของประเทศไม่ควรเป็นเพียงการลงทุนจัดหาอุปกรณ์และเทคโนโลยีจากต่างประเทศ แต่ควรเป็นโอกาสในการพัฒนาศักยภาพอุตสาหกรรมไทย” มงคลระบุ
ทั้งนี้ เพื่อขยายผลจากแนวทางดังกล่าว ส.อ.ท.เตรียมใช้โอกาสการเข้าพบองค์การส่งเสริมการค้าต่างประเทศของญี่ปุ่น (Japan External Trade Organization: JETRO) ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ในช่วงปลายเดือนพฤศจิกายน 2569 เพื่อหารือแนวทางดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ โดยเฉพาะผู้ผลิตเทคโนโลยีด้านระบบไฟฟ้า โครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ อิเล็กทรอนิกส์กำลัง ระบบกักเก็บพลังงาน และอุปกรณ์สนับสนุนโครงสร้างพื้นฐาน Data Center ให้เข้ามาพิจารณาการลงทุนหรือร่วมทุนกับผู้ประกอบการไทย พร้อมส่งเสริมการถ่ายทอดเทคโนโลยีและการพัฒนาฐานการผลิตภายในประเทศ
ส.อ.ท.มุ่งผลักดันให้การลงทุนด้าน Grid Modernization และการเติบโตของ New Demand เป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อน Reinvent Thailand โดยเชื่อมโยงนโยบายพลังงานเข้ากับการพัฒนาอุตสาหกรรมและการส่งเสริมการลงทุน เพื่อให้ประเทศไทยไม่เพียงเป็นผู้ใช้พลังงานและเทคโนโลยีสมัยใหม่ แต่สามารถพัฒนาไปสู่การเป็นฐานการผลิตอุปกรณ์และเทคโนโลยีด้านพลังงานและอิเล็กทรอนิกส์สำหรับตลาดในประเทศและภูมิภาค
สร้างโอกาสทางเศรษฐกิจและยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมไทยอย่างยั่งยืน
