ภาพแรกหลังบูรณะ
หอไตรกลางน้ำ
วัดพัทธสีมา นครศรีธรรมราช
บูรณะปฏิสังขรณ์จนกลับมางดงาม และมั่นคงยิ่งขึ้นแล้ว สำหรับ หอไตรกลางน้ำ แห่งวัดพัทธสีมา ตำบลท่าซอม อำเภอหัวไทร จังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งสำนักศิลปากรที่ 12 นครศรีธรรมราช ดำเนินการจนแล้วเสร็จไปหมาดๆ
หอไตรดังกล่าวสร้างขึ้นสมัยพระอธิการหนู (ท่านขรัวหนู) อดีตเจ้าอาวาส (พ.ศ.2381-2428) ตรงกับสมัยรัชกาลที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ด้วยศิลปะท้องถิ่นภาคใต้ รูปแบบสถาปัตยกรรมเป็นเรือนไม้เครื่องสับชั้นเดียว ใต้ถุนสูง ภายในตัวเรือนทางวัดใช้เก็บรักษาโบราณวัตถุต่างๆ อาทิ พระพุทธรูปทรงเครื่องปางห้ามสมุทร โลหะผสมศิลปะอยุธยา และเครื่องปั้นดินเผา เป็นต้น
สำหรับวัดพัทธสีมาเป็นโบราณสถานสมัยอยุธยา ได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดเขตที่ดินโบราณสถานในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 118 ตอนพิเศษ 127ง. หน้า 10 วันที่ 21 ธันวาคม 2544 เนื้อที่ 2 งาน 2 ตารางวา
เป็นวัดราษฎร์ในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ถือเป็นศูนย์รวมจิตใจและความศรัทธาของพุทธศาสนิกชนในชุมชนท่าซอม
ภัทรพงษ์ เก่าเงิน ผู้อำนวยการสำนักศิลปากรที่ 12 นครศรีธรรมราช เปิดเผยว่า ภายในวัดพัทธสีมา มีโบราณสถานราว 2-3 หลัง สำหรับโครงการอนุรักษ์และพัฒนาโบราณสถานหอไตรกลางน้ำในครั้งนี้ เริ่มต้นมาตั้งแต่ พ.ศ.2568 ก่อนหน้านี้มีการปฏิสังขรณ์กุฏิอดีตเจ้าอาวาสซึ่งตั้งอยู่ใกล้กัน ก่อนบูรณะหอไตรที่ทรุดโทรมลงไปตามกาลเวลา โดยมีการเปลี่ยนวัสดุที่ชำรุด ส่วนใหญ่คือกระเบื้องมุงหลังคา และไม้ระแนงในโครงสร้างหลังคาเช่นกัน เนื่องจากเป็นส่วนประกอบที่ต้องโดนแดด โดนน้ำ โดนฝน และทานทนกับแดดร้อนแรง จึงบิด ร้าว แตก งอ
ส่วนไม้ฝา ไม้พื้น และเสา ส่วนใหญ่ยังคงใช้ของเดิม
ในส่วนของงบประมาณ ใช้ ‘งบอุดหนุน’ อธิบายให้เข้าใจอย่างง่ายคือ กรมศิลปากรออกเงินส่วนหนึ่ง วัดออกอีกส่วนหนึ่งมาสมทบ โดยการตั้งเงื่อนไขไว้ว่า กรมศิลปากร ออกเงิน 75% วัดออกเงิน 25%
“เป็นงบประมาณที่ออกร่วมกันทั้ง 2 ฝ่าย ซึ่งงบตรงนี้ส่วนใหญ่กรมศิลป์จะพิจารณาให้ความสำคัญ เพราะถ้าโบราณสถานใดก็ตามที่เจ้าของออกเงินร่วมสนับสนุนการบูรณะ นั่นเป็นการแสดงเจตนารมณ์ว่า เขาต้องการแน่ๆ และเห็นความสำคัญ เมื่อบูรณะเสร็จไปจะดูแลเป็นอย่างดี เพราะเป็นส่วนหนึ่งของ (การอนุรักษ์) งานชิ้นนั้น” ผู้อำนวยการสำนักศิลปากรที่ 12 นครศรีธรรมราช อธิบายหลักการและเหตุผล
โดยเม็ดเงินที่ใช้ไปในการบูรณะปฏิสังขรณ์หอไตรกลางน้ำ คิดเป็นเลขกลมราว 4 ล้านบาท เป็นเงินจากกระเป๋ากรมศิลปากร 3 ล้าน และเงินวัดควักสมทบ 1 ล้าน
ไม่เพียงปฏิสังขรณ์หอไตรกลางน้ำ หากแต่เปิดภูมิทัศน์โดยรอบให้โล่งกว้างเพื่อหนุนเสริมหอไตรให้โดดเด่น อีกทั้งทางวัดได้มีพื้นที่ประกอบศาสนกิจเพิ่มเติมอีกด้วย
ข้อมูลจาก รายงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น ฉบับสมบูรณ์ ‘โครงการศึกษาทุนทางวัฒนธรรมของวัดและชุมชนพัทธสีมา ตำบลท่าซอม อำเภอหัวไทร จังหวัดนครศรีธรรมราช’ โดย ประสพ จันทร์ทองเดช และคณะ เมื่อสิงหาคม 2548 ระบุว่า วัดพัทธสีมา ถือกำเนิดภายใต้บริบทการเป็นศูนย์กลางการค้าขาย และยังสามารถรักษาความเป็นศูนย์กลางของท้องถิ่นได้อย่างต่อเนื่อง ย้อนกลับไปราว 100 ปีที่ผ่านมา ยังคงเป็นที่รู้จักของคนใกล้-ไกล ที่เข้าร่วมกิจกรรมทางศาสนา
เจ้าอาวาสที่ได้รับการกล่าวขานมาถึงปัจจุบันคือ ‘พ่อท่านชูเฒ่า’ (พ.ศ.2428-2470) ซึ่งมีบารมีสูงมาก โดยเฉพาะต่อกลุ่มคนจีนในตลาดปากพนัง ได้ให้ความนับถืออย่างมาก
โบราณวัตถุสถานในวัด อาทิ
-พระอุโบสถ ก่ออิฐถือปูน สร้างใหม่เมื่อ พ.ศ.2497 สำเร็จเมื่อ พ.ศ.2499 เดิมเป็นอาคารไม้ ทรงโถงหันหน้าไปทางทิศตะวันออก
-พระวิหาร เดิมเป็นอาคารไม้ ทรงโถง ไม่มีฝาผนัง ต่อมารื้อทำใหม่เป็นอาคารก่ออิฐ ถือปูน ภายในประดิษฐานพระพุทธรูปปูนปั้น ปางมารวิชัย ศิลปะอยุธยา
-ศาลาบาตร อาคารไม้ทรงไทย ก่อสร้างด้วยเทคนิคช่างพื้นเมืองภาคใต้ โดยใช้ลิ่มไม้แทนตะปู หลังคามุงกระเบื้องดินเผา หน้าบันจำหลักรูปหนุมาน และลายกระหนกก้านแย่งเป็นส่วนประกอบ
ภาพจากสำนักศิลปากรที่ 12 นครศรีธรรมราช
