ซีรีส์ว่าด้วยบทบาทสภาวิชาชีพสื่อมวลชนตามร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพสื่อ พ.ศ. … กับการนำเสนอข่าวเข้าลักษณะดราม่า เดินทางมาถึงตอนจบ
จากข้อกังวลของ 69 นักวิชาชีพและนักวิชาการด้านนิเทศศาสตร์ที่เป็นห่วงว่าร่างกฎหมายซึ่งผ่านความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรีแล้วกำลังถูกบรรจุเข้าสู่ระเบียบวาระการประชุมสภาผู้แทนราษฎร จะส่งผลกระทบต่อสิทธิเสรีภาพในการรายงานข่าวสารของสื่อมวลชน รวมถึงสิทธิเสรีภาพในการเข้าถึงข่าวสารของประชาชน
ประเด็นนี้เป็นเรื่องของความเห็นต่างซึ่งสามารถถกแถลงแลกเปลี่ยนกันได้ภายใต้บรรยากาศประชาธิปไตยและกัลยาณมิตร
แต่อีกประเด็นหนึ่งที่น่าคิดไม่น้อยเช่นกัน คือกลไกและกระบวนการดูแลกันเองของสื่อมวลชนรวมไปถึงสื่อโซเชียลโดยสภาวิชาชีพสื่อมวลชนที่จะเกิดขึ้นใหม่จะมีประสิทธิภาพมากน้อยเพียงไร
ผลการตัดสินข้อร้องเรียนที่มีต่อสื่อจะเกิดสภาพบังคับนำไปสู่การยอมรับ เคารพและปฏิบัติจริง มากน้อยแค่ไหน
เงื่อนไขของความเป็นไปได้อยู่ที่ความเข้มแข็งของสภาวิชาชีพ จะยืนหยัดในอุดมการณ์ ยึดถือความจริงเป็นหลัก ผลประโยชน์สาธารณะยิ่งกว่าผลประโยชน์แห่งวิชาชีพ ตรงไปตรงมา เปิดเผยโปร่งใส ตรวจสอบได้ ถูกเป็นถูก ผิดเป็นผิด ได้หรือไม่
ภายใต้ร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมจริยธรรมฯ ซึ่งกำหนดหน้าที่และอำนาจของสภาวิชาชีพที่ไว้ทั้งสิ้น 10 ข้อดังนี้
1 รับจดแจ้งองค์กรวิชาชีพสื่อมวลชน ไม่มีอำนาจควบคุมการประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนโดยการออกใบอนุญาต
2 ส่งเสริมการคุ้มครองเสรีภาพในการเสนอข่าวสาร หรือการแสดงความคิดเห็นของผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนที่ปฏิบัติตามจริยธรรมสื่อมวลชน
3 ติดตามดูแลการทำหน้าที่ของผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชน องค์กรสื่อมวลชน องค์กรวิชาชีพและองค์กรวิชาชีพสื่อมวลชนให้เป็นไปตามจริยธรรมสื่อมวลชน
4 ส่งเสริมการรวมกลุ่มและกำกับดูแลกันเองขององค์กรสื่อมวลชน องค์กรวิชาชีพและองค์กรวิชาชีพสื่อมวลชน และส่งเสริมให้องค์กรสื่อมวลชนจัดให้มีกลไกการกำกับดูแลจริยธรรมสื่อมวลชนภายในองค์กร
5 สนับสนุนองค์กรวิชาชีพสื่อมวลชนในการเสริมสร้างจริยธรรมสื่อและยกระดับมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน
6 ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการตรวจสอบสื่อมวลชนและการรอบรู้เรื่องสื่อ
7 เป็นตัวแทนของผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนและองค์กรสื่อมวลชนของประเทศไทย
8 ให้ความช่วยเหลือผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนและองค์กรในการถูกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรม หรือถูกดำเนินคดีเพราะเหตุปฏิบัติหน้าที่โดยชอบ
9 ให้คำปรึกษาและข้อเสนอแนะแก่หน่วยงานหรือบุคคลใดเกี่ยวกับการพัฒนาและแก้ไขปัญหาการปฏิบัติหน้าที่ของผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชน
10 หน้าที่อื่นตามที่กฎหมายกำหนด
ในส่วนของคณะกรรมการสภาวิชาชีพมีหน้าที่และอำนาจ รวม 9 ประการ ที่สำคัญคือ พิจารณาเรื่องร้องเรียนกรณีที่มีการละเมิดเสรีภาพของผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนหรือองค์กรสื่อมวลชนและพิจารณามาตรการในการแก้ไขหรือเยียวยา คณะกรรมการจริยธรรมสามารถดำเนินการกับสื่อมวลชนที่กระทำผิดจริยธรรมได้ โดยไม่ต้องได้รับการร้องเรียนจากผู้ได้รับความเสียหายก่อน
ค รับ หน้าที่และอำนาจทั้งของสภาวิชาชีพสื่อมวลชนและคณะกรรมการตามที่ระบุไว้นี้ ในภาคปฏิบัติจริงจะเกิดประสิทธิภาพมากน้อยแค่ไหน น่าเป็นประเด็นที่ทั้งผู้เห็นด้วยและเห็นต่างในการมีกลไกกำกับดูแลกันเอง พูดคุยหาทางออกร่วมกัน
เพื่อให้ได้ข้อยุติก่อนร่างกฎหมายเข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาต่อไป
ไม่ว่าการประชุมพิจารณาร่างกฎหมายนี้จะทันสมัยประชุมสามัญที่จะเปิดวันที่ 22 พฤษภาคม 2565 เป็นต้นไป ภายใน 120 วัน หรือยืดเยื้อต่อไปจนกระทั่งรัฐสภาครบวาระเดือนมีนาคม 2566 หรือเกิดอุบัติเหตุทางการเมืองยุบสภาเสียก่อนจนทำให้ร่างกฎหมายตกไปก็ตาม
บทสรุปที่ได้จากการพูดคุย ปรึกษาหารือในกลุ่มวิชาชีพ ก็จะเป็นประโยชน์ต่อไปในอนาคต หากร่างกฎหมายถูกนำขึ้นมาพิจารณาอีกครั้ง
ย้อนอ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง
- ดราม่าข่าวแตงโม-กม.สื่อ ช่วยได้? (1)
- ดราม่าข่าวแตงโม-กม.สื่อช่วยได้? (2)
- ข่าวดราม่า กม.สื่อช่วยได้? (3)
- ข่าวดราม่า-สภาวิชาชีพสื่อฯ (4)
