ฟังความ 2 ด้าน เมื่อ ‘สภากทม.’ ปรับกติกา
หั่นโควต้ากรรมการวิสามัญฝั่งผู้ว่าฯ ประชาชนได้ประโยชน์อะไร?
เรียกได้ว่าทำเอาผู้ชม ต้องเกาหัวด้วยความงงงวย
กับความมารุมมาตุ้ม กลางห้องประชุมสภากรุงเทพมหานคร สมัยประชุมสามัญ สมัยที่ 4 (ครั้งที่ 4) ประจำปี 2569 เมื่อ 4 พฤศจิกายนที่ผ่านมา
จับความรุนแรงสั่นไหวได้หลายริกเตอร์ บรรดาสมาชิกสภา กทม. (ส.ก.) ตัวแทนพ่อแม่พี่น้องประชาชนจากหลายเขต ลุกขึ้นประท้วงหลายระลอก เมื่อฟากฝั่งพรรคประชาชน ซึ่งนำโดย ฉัตรชัย หมอดี เสนอร่างข้อบังคับการประชุมสภากรุงเทพมหานคร ฉบับที่… พ.ศ. … ขอแก้ไขเพิ่มเติม 4 ข้อ แต่มีสาระสำคัญอยู่ข้อหนึ่ง ซึ่งเป็นต้นเหตุความมาคุ
คือขอให้ แก้ไขข้อบังคับการประชุมฯ ข้อ 87 โดยปรับลดสัดส่วนกรรมการวิสามัญ ที่ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครมีสิทธิเสนอชื่อ
จากเดิมไม่เกินกึ่งหนึ่ง
เหลือไม่เกิน 1 ใน 4 ของจำนวนกรรมการทั้งคณะ
ในวันนั้น ภัทราภรณ์ เก่งรุ่งเรืองชัย ประธานสภากรุงเทพมหานคร ดำเนินการประชุม โดยมี ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร และทีมผู้บริหาร เข้าร่วมการประชุมโดยพร้อมเพรียง
ต่อไปนี้คือ เหตุผล และข้อกังวลใจ ที่ต้องรับฟังจากทุกฝ่ายถึงความจำเป็นในการตัดสินใจ
แฮปปี้มีไลฟ์สดแต่ขอค้าน ‘ปรับสัดส่วนดึงคนนอก’
‘ดูถูกมันสมอง ส.ก.’
วิรัช คงคาเขตร ส.ก.เขตบางกอกใหญ่ พรรคประชาธิปัตย์ คือหนึ่งในผู้ที่ลุกขึ้นค้านสุดเสียง
โดยมองว่า จะเป็นการเอานัยในสภาใหญ่ อย่างผู้แทนราษฎร ที่พรรครัฐบาลและฝ่ายค้านเอาเสียงส่วนใหญ่เป็นตัวตั้ง ซึ่งไม่เหมือนกับหลักการบริหารส่วนท้องถิ่น ที่มีฝ่ายบริหารและนิติบัญญัติ ใช้หลักการแบบ ‘บาลานซ์’
“นัยที่ท่านขอแก้มา มันเปรียบเสมือนว่าเรากำลังจะเอาสภา กทม. เดินหน้าเป็นสู่ฝ่ายบริหารหรือไงในขณะเดียวกันมันจะเป็นการเปิดโอกาสให้บุคคลภายนอก ซึ่งที่ผ่านมามีบุคคลภายนอกเข้ามามีส่วนร่วมในการพิจารณา ผมยอมรับได้ แต่ทีนี้การเพิ่มเติมบุคคลภายนอกเข้ามาอีก มันดูถูกมันสมองของ ส.ก. 50 คน
ชาวบ้านเลือกมาแล้ว เดี๋ยวโซเชียลด่าผม ไม่เป็นไร ไม่มีมันสมองหรือไงที่ต้องดึงคนภายนอกเข้ามาให้มันมาก ถ้าอย่างนั้นก็เสนอเลยสิ สัดส่วนคนภายนอก 80 คน ส.ก. 20 คน” วิรัชเปิดประเด็น
ก่อนยกประสบการณ์ทำงาน ส.ก.มาแล้วร่วม 20 ปี ยืนยันว่า รูปแบบที่ผ่านมาก็สามารถดำเนินงานกันมาได้
ในเรื่องสัดส่วนในการที่มีการพิจารณางบประมาณ ก็เชื่อมั่นว่าข้าราชการส่วนมาก มีความเข้าใจในปัญหาและรวมถึงวิธีการงบประมาณ เหนือกว่า ส.ก. และอาจจะเหนือกว่าบุคคลภายนอกเสียอีก
“ผมเป็นสมาชิกสภา กทม. เป็นคณะกรรมการตามข้อบังคับ 3 คณะ ผมตั้งอนุกรรมการอีก 3 คณะ 50 คน เท่ากับมี 150 คณะ ทั้งกรรมการและอนุกรรมการ แล้วยังมีคณะกรรมการวิสามัญอีก ทุกวันนี้ท่านเคยไปถามไหมว่าข้าราชการ เช้า-ประชุมอนุกรรมการโยธา บ่าย-ประชุมการระบายน้ำ วันๆ หนึ่งข้าราชการ กทม. สำนักงานเขต หรือสำนักงานอื่นๆ ไม่ต้องทำอะไรกันแล้ว ประชุมกันอย่างเดียว ผู้อำนวยการเขต ถ้าไม่มานี่โดนซัด”
ส.ก.รุ่นใหญ่ย้ำว่า ต้องมองบริบทของการทำงานของ กทม. มันเป็นบริบทที่มีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ที่เหนือกว่า
“มันเป็นหลักการเสมอภาค ในการที่ทำให้องค์กรของเรามันเดินหน้าไปได้” นายวิรัชกล่าว
พร้อมยืนยันว่า เรื่องการถ่ายทอดสด ส่วนตัวแฮปปี้ไม่มีปัญหา ชอบเสียด้วยซ้ำ จะได้ Present Face แต่ไม่เจอข้อดีกับการที่จะแก้ไขข้อบังคับในครั้งนี้
นอกจากนี้ ยังแนะนำให้ถามความรู้สึกของข้าราชการ ให้เขาสะท้อนกลับมาบ้างว่าอึดอัดมากน้อยแค่ไหน การแก้ไขข้ออื่นก็เห็นด้วย แต่การแก้ไขของ ‘สัดส่วน’ ของฝ่ายบริหาร มันมีนัยอะไรสักอย่าง
หรือไม่?
“เอาเป็นว่า ส.ก.เป็นทั้งหมดเลยดีกว่าไหม ไม่ต้องเอาฝ่ายบริหาร ยกให้ผู้ว่าฯคนหนึ่ง เราจะเดินกันไปถึงจุดนั้นไหม? เราต้องมองให้ดีศึกษาให้ลึกจริงๆ ส.ก.นี้จะกลายเป็นผู้บริหารกันไปแล้ว ซึ่งมันไม่ใช่
เราไม่เหมือนสภาผู้แทนราษฎร เขามีฝ่ายค้าน มีรัฐบาล หักกันที่การยกมือว่ามากหรือน้อย เพราะฉะนั้น การแก้ไขข้อบังคับการประชุมในครั้งนี้ ผมยังมองไม่เห็นประโยชน์ใดๆ เลย” วิรัชทิ้งท้าย
หั่นโควต้า กก.วิสามัญฝั่งผู้ว่าฯ
หวั่นรวมศูนย์อำนาจไว้ฟากสภา
ด้าน วิพุธ ศรีวะอุไร ส.ก.เขตบางรัก แสดงจุดยืนไม่เห็นด้วยกับการแก้ไขข้อบังคับดังกล่าว
โดยเห็นว่าการลดสัดส่วนกรรมการฝ่ายบริหารอาจทำให้การทำงานร่วมกันขาดความ ‘ยืดหยุ่น’
วิพุธมองว่า ข้อบังคับเดิมที่กำหนดให้ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครมีสิทธิเสนอชื่อกรรมการได้ไม่เกินกึ่งหนึ่ง ไม่ได้หมายความว่าฝ่ายบริหารจะต้องเสนอชื่อให้ครบกึ่งหนึ่ง ในทุกๆ ครั้ง
แต่มันเป็นการเปิดโอกาสให้สภาสามารถพิจารณาองค์ประกอบในภาพรวม ของคณะกรรมการวิสามัญ ได้อย่างยืดหยุ่น ตามลักษณะของภารกิจ และความจำเป็นในแต่ละเรื่อง
“บางเรื่องเราอาจจะจำเป็นที่จะต้องการผู้แทนจากฝ่ายผู้บริหารเพียง 1-2 คน แต่บางเรื่องที่มันมีความซับซ้อนต้องอาศัยความรู้ ความสามารถ ประสบการณ์ จากข้าราชการหลายสำนัก หรือหลายหน่วยงาน หรือผู้เชี่ยวชาญจากหลายสาขา
ฉะนั้นผมคิดว่าการคงเพดานไว้ที่กึ่งหนึ่ง จึงไม่ได้เป็นการบังคับให้ฝ่ายบริหารจะต้องเข้ามาเติมเต็มให้ครบสัดส่วน แต่เป็นการรักษาทางเลือกในการทำงานร่วมกัน”
ส.ก.เขตบางรักชวนเพื่อนๆ ส.ก. มองการทำงานของคณะกรรมการวิสามัญ ไม่ใช่พื้นที่ของภาคการเมืองฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แต่เป็นกลไกที่สภาจะต้องรวบรวมคนที่มีความรู้ความสามารถและประสบการณ์เข้ามาช่วยแก้ไขปัญหา
จึงกังวลว่าการแก้ไขข้อบังคับในข้อนี้จะเป็นการ รวมศูนย์การบริหารจัดการอำนาจ ในการกำหนดองค์ประกอบของคณะกรรมการวิสามัญไว้ที่ฝ่ายสภามากยิ่งขึ้น
“ไม่กี่วันที่ผ่านมาเราเพิ่งเห็นข้อถกเถียงในสภาผู้แทนราษฎร เกี่ยวกับการปรับแนวทางการทำงานของคณะกรรมาธิการในสภา ซึ่งก็มีผู้วิพากษ์วิจารณ์ว่าอาจจะเป็นการ ‘รวมศูนย์’ การบริหารจัดการอำนาจและลดความคล่องตัวในการตรวจสอบฝ่ายบริหาร
2 เคสนี้กรณีแตกต่างกัน แต่ผมคิดว่ามันมีคำถามสำคัญร่วมกันว่า การเปลี่ยนแปลงกติกาภายในสภา ข้อบังคับประชุมสภา มันจะทำให้เราทำงานได้ดีขึ้นอย่างไร” นายวิพุธกล่าว
วิพุธยืนยันอีกด้วยว่า สภา กทม.ควรเป็นพื้นที่ที่คนมาทำงานร่วมกันได้ ไม่ใช่พื้นที่แค่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมาลดสัดส่วน
เข้าใจดีว่า ส.ก.มีหน้าที่ตรวจสอบและถ่วงดุลฝ่ายบริหาร Checks and Balances เป็นหน้าที่สำคัญ และเป็นหลักการที่ต้องรักษาไว้ แต่การตรวจสอบการทำงานร่วมกัน ต้องไม่ใช่เรื่องของความขัดแย้ง
“อย่าลืมว่าทุกครั้งที่คณะกรรมการวิสามัญศึกษา หรือเสนอแนวทางใดออกมา คนที่ต้องปฏิบัติหน้าที่คือหน่วยงานที่จะต้องนำข้อเสนอเหล่านั้นไปทำงานจริงๆ เพราะฉะนั้นคนทำงานก็คือ คนของ กทม.เอง การที่จะมีผู้แทนจากฝ่ายบริหารและผู้ปฏิบัติงานจริง มามีส่วนร่วมกันตั้งแต่ต้น มันเป็นประโยชน์ต่อการทำงานและพิจารณาข้อเท็จจริง และจะช่วยให้ข้อเสนอของคณะกรรมการวิสามัญของเราถูกนำไปปฏิบัติงานได้จริงมากยิ่งขึ้น” วิพุธหยิบยกเหตุผล
ก่อนจะฝากเพื่อนสมาชิก แค่ประเด็นข้อนี้ คืออยากให้ช่วย ‘พิจารณาให้รอบคอบ’ โดยยึดถือผลประโยชน์ของประชาชนเป็นสำคัญ
“ผมสงสัยว่า การที่เราแก้ข้อบังคับข้อนี้ ประชาชนได้ประโยชน์อะไร? จากการที่เราไปลดชื่อหรือลดสัดส่วนของฝั่งผู้ว่าฯ จากกึ่งหนึ่งไปเหลือ 1 ใน 4 แก้ปัญหาประชาชนได้เร็วขึ้นหรือไม่ ข้อเสนอของกรรมการวิสามัญที่ศึกษาออกมาสามารถปฏิบัติได้จริงได้มากยิ่งขึ้นหรือไม่ ผมอยากจะให้พื้นที่ตรงนี้ ไม่ใช่แค่เรื่องของส่วนใด เป็นพื้นที่ในการ ‘ทำงาน’ สร้างผลลัพธ์ให้กับประชาชน” ส.ก.คนทำงานทิ้งท้ายด้วยการฝากให้ช่วยกันคิด
ว่าถ้าหลักเกณฑ์เดิมมันไม่ยืดหยุ่น ไม่เหมาะสม อาจจะปรับมาเหลือ 1 ใน 3 สุดแล้วแต่
ขอเพียงเปิดโอกาสให้เกิดการทำงานร่วมกันอย่างเหมาะสม
ลุกโต้ ไม่ใช่เรื่องส่วนตัว
ไม่เกี่ยวพรรค
ด้าน ฉัตรชัย หมอดี ส.ก.เขตบางนา ในฐานะผู้เสนอร่างแก้ไขข้อบังคับการประชุมสภากรุงเทพมหานคร
ลุกขึ้นขอชี้แจงหลังจากที่ ส.ก.วิพุธแสดงความไม่เห็นด้วย โดยยืนยันว่า ไม่ได้มองเรื่องนี้เป็นเรื่องส่วนตัว แต่มองว่าเป็นประเด็นเกี่ยวกับอำนาจและบทบาทของสภา
“ผมไม่เคยมองเป็นเรื่องส่วนตัว ผมมองเป็นเรื่องของสภา
ธรรมเนียมปฏิบัติที่ผ่านมา ผมไม่รู้ว่าเป็นอย่างไร การตั้งวิสามัญผมมองว่าควรเป็นอำนาจของสภาที่จะตรวจสอบฝ่ายบริหาร และผมไม่เห็นความจำเป็นที่ทางฝ่ายบริหารจะต้องนั่งเกินกึ่งหนึ่ง”
ฉัตรชัยระบุด้วยว่า ถ้าหากทางฝ่ายบริหารจำเป็นที่จะต้องมีคณะกรรมการเพิ่มขึ้น ก็สามารถแจ้งสภาได้ เชื่อว่าไม่น่าจะติดขัดกับจำนวนที่ทางฝ่ายบริหารเสนอมา
อดีตประธานสภา กทม. ย้ำ ‘เป็นกลาง’
ดูความสามัคคี ต้อง ‘ไม่มีสังกัดพรรค’
ไม่จบเพียงเท่านั้น
วิรัตน์ มีนชัยนันท์ ส.ก.เขตมีนบุรี จากกลุ่ม ‘เพื่อไทย Life ลงตัว’ ขอร่วมแจมอภิปราย โดยต้องการให้ประธานสภาพิจารณาข้อบังคับและเอกสารประกอบญัตติที่ ส.ก.ฉัตรชัยเป็นผู้เสนอ
พร้อมตั้งข้อสังเกตว่า ข้อความที่เสนอแก้ไขเป็นข้อ 87 วรรค 1 ซึ่งเกี่ยวข้องกับการแต่งตั้งคณะกรรมการวิสามัญทั่วไป ไม่ใช่คณะกรรมการวิสามัญพิจารณางบประมาณรายจ่ายประจำปี ขณะที่วรรค 2 ซึ่งกำหนดให้ผู้ว่าฯมีสิทธิแต่งตั้งตัวแทนฝ่ายบริหารได้ไม่เกิน 1 ใน 4 ไม่ได้อยู่ในส่วนที่เสนอแก้ไข
จึงต้องการให้ชัดเจนว่า ญัตตินี้มุ่งแก้ไขเฉพาะวรรค 1 หรือรวมถึงวรรค 2 ด้วย?
“ฝากท่านประธานว่าเอาประเด็นไหน แต่ผมเองก็สนับสนุนท่านวิพุธ ศรีวะอุไร เพราะเวลาเราต้องตั้งคณะกรรมการวิสามัญขึ้นมา หลายๆ ครั้งที่ไม่เกี่ยวกับเรื่องการเงิน เราก็อยากได้คำตอบจากฝ่ายบริหาร มันจะไม่เปลืองเวลาในที่ประชุม เพราะถ้าเราซักถามกันแต่ละคนที่มีความสงสัย ก็ตอบคำถามกันไป-มา ไม่จบ
บางครั้งผู้ปฏิบัติหน้าที่จริงๆ ไม่ใช่ระดับสูง ฝ่ายบริหารอาจจะไม่รู้เรื่องลงลึกถึงรายละเอียด ผู้อำนวยการสำนัก ผู้อำนวยการกองอาจจะตอบไม่ได้ ก็จะมีตัวแทน ในผู้ปฏิบัติจริงๆ มานั่งเป็นคณะกรรมการวิสามัญด้วย เราจะได้ซักถามเรื่องข้อเท็จจริงได้” วิรัตน์แจงเหตุผล
ก่อนจะกล่าวต่อไปว่า การตั้งคณะกรรมการวิสามัญเพื่อศึกษาประเด็นต่างๆ เป็นสิทธิของสมาชิกในการตั้งข้อสงสัย และจากประสบการณ์เป็น ส.ก.มาหลายสมัย เห็นว่า คกก.วิสามัญที่ตั้งขึ้นแต่ละครั้งล้วนมีประโยชน์ต่อประชาชน เพราะช่วยให้ ส.ก.ได้รับทราบในรายละเอียด
“ผมกล้ายืนยันว่าสมาชิกของเราไม่รู้ระเบียบทั้งหมด ผมว่ามีประโยชน์สำหรับการทำหน้าที่ของพวกเรา บางครั้งผมเองก็ได้รับความรู้จากคณะกรรมการวิสามัญที่ตั้งขึ้นมา จากทางข้าราชการประจำ ที่ท่านถือปฏิบัติในเรื่องของกฎหมายต่างๆ ข้อบังคับต่างๆ ให้ความรู้กับเรา บางครั้งเราก็เข้าใจผิด ก็ไปรู้ในคณะกรรมการวิสามัญทุกครั้ง”
“ผมว่ามีประโยชน์ ยังไม่เห็นสมควรว่าตั้งน้อยไปเพราะอะไร 1 ใน 4 25% จะเพียงพอหรือไม่ สำหรับการที่เราเสียเวลาเสียงบประมาณในการประชุมหลายๆ ครั้ง วิสามัญไม่ใช่ประชุมฟรี ค่าเบี้ยประชุมก็หลายเงิน ประชุมไป ประชุมมา สุดท้ายคนที่จะชี้แจงเราก็ต้องรอเวลา บางครั้งไม่ได้เป็นคณะกรรมการ เราก็ต้องไปเชิญข้าราชการของ กทม.บางท่านที่ไม่ได้รับในการแต่งตั้งเข้ามา” วิรัตน์เน้นย้ำว่า ยังไม่เห็นด้วยกับการลดสัดส่วนกรรมการฝ่ายบริหารเหลือ 1 ใน 4
“ถ้าเราปิดกั้นไปทั้งหมด ผมว่ามันไม่ได้ประโยชน์อะไรสำหรับการดำเนินงาน ฝากท่านประธาน ฝากเพื่อนสมาชิกในการพิจารณา กฎระเบียบนี้ใช้มานานมาก และเราไม่เคยมีปัญหาในการที่เราให้โอกาสผู้บริหารแต่งตั้งเข้ามาเยอะ ก็เป็นโอกาสที่ดีสำหรับพวกเราที่จะได้สอบถาม และบางครั้งผู้บริหารไม่ได้ตั้งเข้ามาครึ่งหนึ่ง น้อยมากที่เราจะเห็นเหตุการณ์ที่ฝ่ายบริหารใช้สิทธิข้อนี้”
เมื่อวิรัตน์ อดีตประธานสภา กทม.กล่าวจบ
ที่ประชุมมีมติเห็นชอบวาระแรก ด้วยคะแนน 23 ต่อ 20 งดออกเสียง 3 เสียง จากนั้นประธานสภา กทม.ขอให้ที่ประชุมพิจารณาสามวาระรวด ผลการลงมติเห็นชอบและไม่เห็นชอบเท่ากันที่ 23 ต่อ 23 เสียง
ประธานสภาจึงใช้อำนาจตามข้อบังคับข้อ 79 ‘ลงมติเห็นชอบเพื่อชี้ขาด’
วิรัตน์จึงทักท้วงการดำเนินการอย่างรวดเร็วว่า ส่วนตัวเคารพการตัดสินใจ แต่ด้วยท่านประธานสภาเป็นประธานในที่ประชุม การที่ท่านร่วมโหวตในครั้งแรก ต้องพิจารณาตัดสินใจให้ดี เพราะท่านโหวต 2 ครั้ง
เพราะว่าการแก้ไขข้อบังคับการประชุมมันเป็นผลบังคับสมาชิกสภาทั้ง 50 คนจริงๆ แต่ว่าในฐานะที่ท่านเป็นประธานสภาและรองสภาทั้ง 2 ท่าน ในเหตุผลต่างๆ การลงมติบางครั้ง ก็เห็นว่าประธานสภาสามารถลงมติได้ ถ้าเป็นเรื่องที่สำคัญ เช่นเรื่องงบประมาณรายจ่ายประจำปี ซึ่งไม่มีผลเสียผลได้กับการลงมติ แต่ว่าอันนี้เป็นการ ‘แก้ไขข้อบังคับการประชุม’
“เพราะท่านประธานเป็นประธานที่ประชุม ก็ต้องดูความสมานสามัคคีของสมาชิกและที่ประชุมด้วย เพราะเราไม่มีฝ่ายค้าน เราไม่เหมือนสภาอื่น เราทำงานร่วมกัน เพราะฉะนั้นความแตกต่างในเรื่องของความคิดนั้น เป็นไปได้ แต่ท่านต้อง วางตัวเป็นกลาง และท่านรองประธานทั้ง 2 ท่านด้วย ในฐานะที่อยู่บนบัลลังก์ บางครั้งการตัดสินใจลงมติในบางกรณีก็ต้องดูความเหมาะสม”
วิรัตน์เสนอ หลังยกมือช้า ไม่ทันเบรกการลงมติชี้ขาด
“อยากจะฝากท่านประธาน เพราะว่าท่านทำหน้าที่เป็นประธานสภากรุงเทพมหานคร ‘วางตัวเป็นกลางในเรื่องการทำงาน’ ไม่มีสังกัดพรรคแล้วถ้าท่านนั่งอยู่บนบัลลังก์ เพื่อควบคุมการประชุมอย่างเดียว ในอำนาจหน้าที่” ส.ก.วิรัตน์เน้นย้ำทิ้งท้าย
คือความเคลื่อนไหวล่าสุดในสภากรุงเทพ มหานคร ที่ต้องร่วมกันติดตามต่อ ว่าการตัดสินใจ ‘ปรับกติกา’ ในครั้งนี้ จะส่งผลกับประชาชนหรือไม่อย่างไร
