bg-single

ถ้าจะไม่ให้ทุนเทา ยึดประเทศ…

21.11.2026

กาแฟดำ | สุทธิชัย หยุ่น

หากเงิน “ทุนเทา” ยึดรัฐได้อย่างที่ผมวาดภาพให้เห็นเมื่อสัปดาห์ก่อน, นั่นย่อมหมายถึงการล่มสลายของความเป็นรัฐที่น่าตกใจมากกว่าที่จะจินตนาการได้

ถามว่าเรามีทางสกัดกั้นอิทธิพลพูดของขบวนการเทาเหล่านี้ได้หรือไม่

คำถามต่อมาคือประเทศไทยมีกฎหมายป้องกันเงินเทาเข้าสู่การเมืองหรือไม่?

ถ้ามีอยู่แล้ว เพียงพอหรือไม่? มีการบังคับใช้จริงจังหรือไม่?

คนที่มีหน้าที่บังคับใช้กฎหมายเหล่านี้มีภูมิคุ้มกันและจริงจังที่จะทำให้ศักดิ์สิทธิ์หรือไม่?

ประเทศไทยไม่ได้ขาดแคลนกฎหมายควบคุมเงินทางการเมือง

พ.ร.ป.ว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ.2560 และที่แก้ไขเพิ่มเติม กำหนดหลักเกณฑ์สำคัญไว้หลายประการ

ตัวอย่างเช่น

– มาตรา 65 กำหนดให้พรรคการเมืองเปิดเผยรายชื่อผู้บริจาคเงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใดตามเกณฑ์ที่ กกต.กำหนด ซึ่งต้องไม่น้อยกว่า 5,000 บาท

– มาตรา 66 กำหนดเพดานการบริจาคให้พรรคการเมืองไม่เกิน 10 ล้านบาทต่อคนต่อปี

– มาตรา 72 ห้ามพรรคการเมืองรับเงินหรือประโยชน์ที่รู้หรือควรจะรู้ว่ามาจากแหล่งที่ผิดกฎหมาย

– มาตรา 74 และ 75 กำหนดข้อห้ามเกี่ยวกับการรับบริจาคจากบุคคลหรือนิติบุคคลต่างชาติและแหล่งทุนที่มีลักษณะต้องห้ามตามกฎหมาย

วันที่ 4 กันยายน 2569 กกต.ยังออกคำชี้แจงเกี่ยวกับการบริจาคผ่านช่องทางออนไลน์และการโอนเงิน โดยย้ำว่าการบริจาคต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดเรื่องการเปิดเผยและข้อห้ามเกี่ยวกับแหล่งเงินที่ผิดกฎหมาย

นอกจากนี้ ป.ป.ช.เคยอธิบายถึงเหตุผลของการจำกัดเงินบริจาคทางการเมืองไว้อย่างชัดเจนว่า การให้เงินจำนวนมากแก่พรรคการเมืองอาจนำไปสู่การครอบงำหรือชี้นำให้พรรคใช้อำนาจกำหนดนโยบายเอื้อประโยชน์แก่ผู้บริจาค

ปัญหาจึงไม่ได้อยู่ที่ประเทศไทยไม่มีตัวบทกฎหมาย

แต่อยู่ที่ว่ากฎหมายเหล่านี้สามารถตรวจสอบเงินที่ซ่อนอยู่หลังบริษัทหลายชั้น หรือเงินที่ถูกแบ่งผ่านบุคคลหลายคนได้จริงหรือไม่

ถ้าผู้บริจาคตัวจริงไม่ปรากฏชื่อ แต่ใช้คนอื่นเป็นผู้บริจาคแทน การตรวจสอบรายชื่อผู้บริจาคตามเอกสารอาจไม่สามารถเปิดเผยเจ้าของเงินที่แท้จริงได้

ถ้าเงินไม่ได้เข้าพรรคโดยตรง แต่เข้าไปสนับสนุนกิจกรรมทางการเมืองผ่านเครือข่ายบุคคลหรือธุรกิจ การตรวจสอบก็ยิ่งซับซ้อนขึ้น

และถ้ามีการแลกเปลี่ยนผลประโยชน์โดยไม่ได้ทำเป็นสัญญาหรือเอกสาร การพิสูจน์ความสัมพันธ์ระหว่างเงินกับการใช้อำนาจรัฐก็ยิ่งยากขึ้นอีกชั้นหนึ่ง

ข้อมูลของ OECD ในรายงาน Anti-Corruption and Integrity Outlook 2026 บอกว่าประเทศไทยทำได้ 40% ของเกณฑ์ด้านกฎระเบียบเกี่ยวกับการเงินทางการเมือง และ 57% ของเกณฑ์ด้านการปฏิบัติจริง

ตัวเลขนี้เป็นการประเมินตามกรอบตัวชี้วัดของ OECD ไม่ใช่คะแนนประสิทธิภาพการปราบทุนเทาโดยตรง

แต่สะท้อนว่าการพัฒนากลไกความโปร่งใส “ยังมีช่องว่างให้ปรับปรุง”

ภาษาชาวบ้านคือยังไม่ได้มาตรฐานอันควรจะมี!

ประเด็นสำคัญจึงอยู่ที่การทำให้กฎหมายสามารถตรวจสอบผู้ให้เงินตัวจริงได้ ไม่ใช่ตรวจสอบเพียงชื่อที่ปรากฏในบัญชี

มีคำถามต่อมาว่าเมื่อทุนเทาเข้าถึงการเมือง ผลเสียจะตกกับประชาชนอย่างไร?

ภาพที่น่ากลัวอย่างยิ่งคือหากเครือข่ายทุนเทามีอิทธิพลต่อการตัดสินใจของรัฐบาลได้จริง ผลกระทบจะไม่ได้จำกัดอยู่ที่การทุจริตของนักการเมือง แต่จะลามไปถึงชีวิตประจำวันของประชาชน

ข้อแรกที่เห็นชัดเลยคือกฎหมายอาจไม่เท่าเทียมกัน ผู้ประกอบการสุจริตต้องเสียภาษี ทำบัญชี ขอใบอนุญาต และปฏิบัติตามข้อกำหนดทุกอย่าง แต่ธุรกิจที่มีเครือข่ายคุ้มครองอาจหลีกเลี่ยงการตรวจสอบ หรือได้รับการปฏิบัติที่แตกต่างกัน

เมื่อกฎหมายไม่เท่าเทียม ความเชื่อมั่นของประชาชนต่อรัฐก็จะลดลง

ผลกระทบที่ตามมาคืองบประมาณรัฐอาจกลายเป็นเครื่องมือสร้างผลประโยชน์ให้คนบางกลุ่ม

งบประมาณแผ่นดินมาจากภาษีของประชาชน

แต่ถ้าการกำหนดโครงการหรือการจัดซื้อจัดจ้างถูกชี้นำด้วยผลประโยชน์ของเครือข่ายทุนบางกลุ่ม เงินภาษีที่ควรใช้สร้างโรงเรียน โรงพยาบาล ระบบขนส่ง และสาธารณูปโภค ก็อาจกลายเป็นช่องทางสร้างผลกำไรให้คนบางกลุ่ม

ความเสียหายจึงไม่ได้มีแค่เงินที่ถูกโกง แต่รวมถึงโอกาสในการพัฒนาประเทศที่สูญเสียไปด้วยอย่างชัดเจน

ที่สำคัญไม่น้อยไปกว่านั้นคือผลกระทบต่อ SME ที่จะถูกทิ้งไว้ข้างหลัง

นี่เป็นเรื่องที่เชื่อมโยงกับคำเตือนของผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยโดยตรง

หากเงินทุนในประเทศถูกจัดสรรอย่างบิดเบือน ธุรกิจที่มีประสิทธิภาพแต่ไม่มีเส้นสายอาจเข้าถึงสินเชื่อได้ยาก ขณะที่กลุ่มทุนที่มีเครือข่ายและมีแหล่งเงินทุนที่ไม่โปร่งใสสามารถขยายธุรกิจได้รวดเร็ว

ในที่สุด เศรษฐกิจไทยก็จะมีการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม และผลิตภาพโดยรวมจะไม่สามารถเติบโตได้เต็มศักยภาพ

ผลกระทบที่น่ากลัวที่สุดคือประชาชนอาจหมดศรัทธาต่อประชาธิปไตย

นี่คือความเสียหายที่ลึกที่สุด

ประชาชนไปเลือกตั้งด้วยความหวังว่าจะได้รัฐบาลที่ทำงานเพื่อส่วนรวม

แต่ถ้าประชาชนเริ่มเชื่อว่าผลการตัดสินใจของรัฐบาลไม่ได้ขึ้นอยู่กับเสียงของประชาชน แต่อยู่ที่ผลประโยชน์ของกลุ่มทุนที่มองไม่เห็น ความเชื่อมั่นต่อระบบการเมืองก็จะถูกกัดกร่อน

การเลือกตั้งอาจยังเกิดขึ้นตามกำหนด แต่ความหมายของการเลือกตั้งอาจถูกตั้งคำถามมากขึ้นเรื่อยๆ

นี่คือเหตุผลที่การป้องกัน State Capture ไม่ใช่เพียงเรื่องการเงิน แต่เป็นเรื่องการรักษาความหมายของประชาธิปไตยด้วย

ถ้าจะตรวจสอบว่าทุนเทากำลังขยายอิทธิพลทางการเมืองหรือไม่ เราไม่ควรเริ่มจากการกล่าวหานักการเมืองคนใดคนหนึ่ง แต่ควรเริ่มจากการตรวจสอบรูปแบบความสัมพันธ์และธุรกรรมที่ผิดปกติ

บททดสอบรัฐบาลคือ :
กล้าตรวจสอบคนใกล้ตัวหรือไม่?

ปัญหานี้จะกลับมาที่รัฐบาลและผู้มีอำนาจทางการเมือง การประกาศนโยบายปราบทุนเทาเป็นเรื่องหนึ่ง แต่การลงมือทำจริงเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

รัฐบาลอาจออกมาตรการควบคุมการฝากถอนเงินสด อาจสั่งตรวจสอบบัญชีม้า อาจปราบเว็บพนัน และอาจประกาศสงครามกับแก๊งสแกมเมอร์ได้

แต่ทั้งหมดนี้ยังไม่ใช่คำตอบของปัญหา หากไม่สามารถตรวจสอบได้ว่าใครเป็นเจ้าของเงิน ใครเป็นผู้ได้รับประโยชน์ และใครเป็นผู้ให้ความคุ้มครองแก่เครือข่ายเหล่านั้น

ประเด็นคือไม่ใช่รัฐบาลสามารถจับคนได้กี่คน หรือยึดทรัพย์ได้กี่พันล้านบาท

แต่คือรัฐบาลยอมให้มีการตรวจสอบเครือข่ายที่อาจเชื่อมโยงกับผู้มีอำนาจทางการเมืองของตัวเองหรือไม่

หากการตรวจสอบไปได้เฉพาะฝ่ายตรงข้าม แต่ไม่สามารถแตะต้องคนใกล้ชิดฝ่ายตัวเอง ความน่าเชื่อถือของการปราบทุนเทาก็จะถูกตั้งคำถามทันที

อีกด้านหนึ่ง รัฐบาลต้องไม่ใช้ข้อกล่าวหาเรื่องทุนเทาเป็นเครื่องมือกำจัดคู่แข่งทางการเมืองด้วย ทุกกรณีต้องมีหลักฐาน กระบวนการยุติธรรมต้องเป็นอิสระ และผู้ถูกกล่าวหาต้องได้รับสิทธิในการต่อสู้คดี

เพราะการปราบทุนเทาโดยปราศจากหลักนิติรัฐ อาจกลายเป็นการสร้างอำนาจที่ไม่มีใครตรวจสอบได้ขึ้นมาแทน

บททดสอบสุดท้ายที่สำคัญที่สุดคือประเทศไทยจะเป็นของประชาชน หรือเป็นของคนที่มีเงินซื้ออำนาจ?

ตัวเลขทุนเทา 13% ของ GDP ที่ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยเปิดเผย เป็นสัญญาณที่ควรทำให้สังคมไทยหันมาสำรวจปัญหาอย่างจริงจัง

แต่ก็ไม่อาจจะสรุปทันทีว่าเงินทั้งหมดเป็นเงินอาชญากรรม หรือมีนักการเมืองคนใดคนหนึ่งเกี่ยวข้อง

สิ่งที่ต้องทำคือเปิดเผยข้อมูลให้มากขึ้น ตรวจสอบที่มาของตัวเลข และติดตามว่าเงินเหล่านี้กำลังไหลผ่านช่องทางใดบ้าง

ขณะเดียวกัน เราต้องยอมรับความจริงทางการเมืองประการหนึ่งว่า เงินจำนวนมหาศาลที่มีแหล่งที่มาไม่โปร่งใสย่อมมีแรงจูงใจที่จะปกป้องผลประโยชน์ของตัวเอง และการสร้างอิทธิพลต่ออำนาจรัฐเป็นหนึ่งในความเสี่ยงที่ต้องป้องกัน

ถ้าทุนเทาสามารถซื้อความคุ้มครองจากเจ้าหน้าที่ได้ มันก็จะไม่กลัวการบังคับใช้กฎหมาย

ถ้าทุนเทาสามารถซื้ออิทธิพลต่อนักการเมืองได้ มันก็อาจไม่กลัวการเปลี่ยนรัฐบาล

และถ้าทุนเทาสามารถมีอิทธิพลต่อการออกกฎหมายและการกำหนดนโยบายได้ มันก็อาจไม่จำเป็นต้องหลบกฎหมายอีกต่อไป เพราะกติกาบางอย่างอาจถูกทำให้เอื้อต่อผลประโยชน์ของตัวเอง

นี่คือความแตกต่างระหว่างการมีเงินผิดกฎหมายอยู่ในประเทศ กับการมีเงินผิดกฎหมายที่สามารถกำหนดทิศทางของประเทศได้

ประเทศที่มีอาชญากรรมทางการเงินยังสามารถปราบปรามและฟื้นฟูระบบได้ แต่ประเทศที่ปล่อยให้เครือข่ายเงินผิดกฎหมายเข้าไปครอบงำกลไกการเมืองและการบังคับใช้กฎหมาย จะเผชิญปัญหาที่ซับซ้อนกว่ามาก

เพราะคนที่มีหน้าที่แก้ปัญหาอาจกลายเป็นส่วนหนึ่งของปัญหาเสียเอง

คำถามที่ต้องช่วยกันหาคำตอบให้ได้คือ

1. เงินเทาที่มีการประเมินว่ามีขนาด 13% ของ GDP อยู่ในธุรกิจและเครือข่ายใดบ้าง?

2. มีหลักฐานหรือไม่ว่าเงินจากกิจกรรมผิดกฎหมายถูกนำไปสนับสนุนเครือข่ายทางการเมืองหรือสร้างอิทธิพลต่อการตัดสินใจของรัฐ?

3. รัฐบาลและองค์กรตรวจสอบพร้อมหรือไม่ที่จะเปิดเผยและตรวจสอบเส้นทางเงิน โดยไม่เลือกปฏิบัติ แม้เส้นทางนั้นจะนำไปถึงบุคคลที่มีอำนาจทางการเมือง?

เพราะในที่สุดแล้ว การต่อสู้กับทุนเทาไม่ใช่แค่การต่อสู้เพื่อความสะอาดของระบบการเงิน

แต่เป็นการต่อสู้เพื่อรักษาหลักการพื้นฐานของประชาธิปไตยว่า อำนาจสูงสุดในการกำหนดอนาคตของประเทศต้องเป็นของประชาชน ไม่ใช่ของกลุ่มทุนที่มีเงินมากพอจะซื้ออำนาจได้!



เนื้อหาที่ได้รับการโปรโมต

ถ้าจะไม่ให้ทุนเทา ยึดประเทศ…
สะเทือนทั่วโลก…เมื่อระบบไมโครซอฟต์ล่ม
ระบบ ‘โอตุนนู’ กับตำแหน่งเลขาฯ ยูเอ็น
‘ทรัมป์’ กับอาเซียนใน ‘ยุคเอไอ’
พลีชีพเพื่อ ส.ว. งัดข้ออำนาจศาล (จบ) อำนาจตัดสินชี้ขาดของ กกต. เหนือกว่าอำนาจศาลฎีกาหรือไม่?
รัฐบาล (สง) สารหนู
สมรภูมิ เวทีอินเตอร์ ‘ฮุน มาเนต’ แผนสูงใช้โลกกดดันไทยไทย ตอบโต้กัมพูชาไม่ยั้งเจรจา ดีกว่าสงคราม!
ฤๅจำต้อง ‘คอเวอนเมนต์รีฟอม’ อีกสักครา (4) : ‘กรมาภิบาล’ vs. ‘คณะกรรมการภิบาล’? |
ซัดเต็มเหนี่ยว ‘ซิตี้ e : HEV RS’ 5 ประตู ขับสุดเนียน ‘พวงมาลัย-ช่วงล่าง’ เนี้ยบ
แมนยู – พอช รถไฟขบวนที่ทั้งคู่ต่างรอคอย
มาม่าโป๊ะแตกทะเลรวม
ดราม่าลงนวม ‘นาบิล-บรรจง’ เทสต์ระบบกำปั้นล่าเหรียญโอลิมปิก