เทศมองไทย
โจชัว เคอร์แลนต์ซิค ผู้เชี่ยวชาญกิจการเอเชียระดับมือเก๋า เขียนบทความถึงการเปลี่ยนแปลงในเชิงนโยบายของประธานาธิบดีโดนัลด์ เจ. ทรัมป์ กับบรรดาประเทศในภูมิภาคอาเซียนรวมทั้งไทยไว้หลายแง่มุม น่าสนใจเลยทีเดียว
เขาเริ่มด้วยการบอกว่า การเดินทางตระเวนเอเชียในระหว่าง 16 พฤศจิกายนไปจนถึงวันที่ 19 พฤศจิกายนนี้ ซึ่งรวมถึงการร่วมประชุมสุดยอดนัดพิเศษ กับผู้นำของชาติอาเซียน ก่อนที่จะเดินทางต่อไปยังเซินเจิ้น เพื่อการประชุมร่วมกับผู้นำกลุ่มประเทศความร่วมมือทางเศรษฐกิจแห่งเอเชีย-แปซิฟิก หรือเอเปค ซึ่งรวมถึงโอกาสที่จะได้พบหารือกับผู้นำอย่าง สี จิ้นผิง และ วลาดิมีร์ ปูติน แต่ยืนยันไว้พร้อมกันด้วยว่า ไม่ว่าจะที่อาเซียนหรือเอเปค ก็ยากที่ทรัมป์จะได้รับการต้อนรับอย่างอบอุ่น
ผู้เขียนชี้ว่า นโยบายต่อเอเชียของทรัมป์ ไม่เป็นที่ชื่นชอบของบรรดาชาติในเอเชียอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะเรื่องกำแพงภาษีการค้าที่เรียกเก็บไม่เว้นจากคู่ค้าและพันธมิตร ชนิดที่การแสดงออกอย่างกราดเกรี้ยวต้อนรับการมาเยือนของ มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศ กับ พีต เฮกเซธ ในปีนี้
ถือเป็นอุทาหรณ์ได้เป็นอย่างดี
ผู้เขียนระบุว่า แม้ฝ่ายต้อนรับจะไม่ยินดีแต่ผู้มาเยือนก็ยังวางแผนการใหญ่โตไว้พร้อมแล้ว
อาทิ การโน้มน้าวให้ชาติในภูมิภาคเข้าร่วมในองค์กรพันธมิตรใหม่ที่เรียกว่า “แพกซ์ ซิลิกา” (Pax Silica) การรวมกลุ่มประเทศเพื่อความร่วมมือและการควบคุมการส่งออก รวมถึงการลงทุนในด้านสำคัญๆ อย่างเช่น ชิพประมวลผล, เอไอ, สินแร่หายาก และดาต้าเซ็นเตอร์ เป็นอาทิ
เคอร์แลนต์ซิคบอกว่า ถึงแม้จะไม่ระบุไว้อย่างชัดเจน แต่เห็นได้ว่า นี่เป็นหนึ่งในแนวทางของทรัมป์ ที่ต้องการสกัดกั้นจีนไม่ให้ได้รับชิพทันสมัยใหม่ล่าสุดหรือสามารถพัฒนาเอไอจนก้าวหน้าที่สุดในโลกได้
ในเวลาเดียวกัน ก็พยายามโน้มน้าว เกลี้ยกล่อมให้ชาติอาเซียนจัดซื้อเอไอทั้งชุดจากสหรัฐอเมริกา โดยอาจมีการประกาศความตกลงทางการค้าใหม่กับประเทศอย่างเวียดนาม รวมทั้งกระทั่งประเทศไทยของเราด้วยเช่นกัน
ผู้เขียนชี้ว่า สิ่งที่ทรัมป์อยากได้จากจีนคือ คำสัญญาสักสองสามอย่าง อาทิ การจัดทำ “ฮอตไลน์” ว่าด้วยเอไอขึ้นเพื่อป้องกันการเข้าใจผิด ซึ่งทั้งสองประเทศตกลงกันแล้วว่าจะจัดทำขึ้น
นอกจากนั้นก็ยังมีความเป็นไปได้ว่าการหารือ 3 ฝ่าย ทรัมป์-สี-ปูติน อาจรวมถึงประเด็นอื่นๆ อาทิ สงครามอิหร่าน, ยูเครน และอื่นๆ
แต่ในความเป็นจริงแล้ว ไม่ว่าจะคาดหวังแค่ไหน แต่สิ่งที่ทำเนียบขาวจะได้รับไปจากการเยือนครั้งนี้น่าจะน้อยมาก แถมยังอาจถูกตอบโต้กลับเข้าให้อีกต่างหาก
ตัวอย่างเช่น กรณีของเอ็นวิเดีย ที่ทรัมป์เคยแสดงความไม่พอใจต่อการที่มีการกำกับดูแลเรื่องเอไออย่างเข้มงวด
หรือการที่ประเทศอย่างมาเลเซีย กลายเป็นแหล่งสำคัญของการจัดตั้งดาต้าเซ็นเตอร์ หรือคลาวด์คอมพิวติ้ง เพื่อเอื้อประโยชน์สำหรับบริษัทธุรกิจของจีน
ที่น่าสนใจคือ มีชาติอาเซียน 5 ชาติ เข้าร่วมใน “องค์การความร่วมมือด้านปัญญาประดิษฐ์โลก” (World Artificial Intelligence Cooperation Organization) ที่มีจีนเป็นแกนนำ จัดตั้งองค์กรพหุภาคีขึ้นใหม่โดยทางการจีน ทำหน้าที่เพื่อส่งเสริมความร่วมมือทางด้านปัญญาประดิษฐ์ เป็นเหมือนทางเลือกอีกทางจากแนวคิดของสหรัฐอเมริกาอย่างชัดเจน
ส่วนเรื่องการจัดซื้อผลิตภัณฑ์เอไอจากสหรัฐอเมริกาทั้งชุดนั้น ยิ่งเป็นเรื่องยาก เพราะเห็นได้ชัดว่า รูปแบบที่เปิดกว้างของจีนนั้นนอกจากจะถูกกว่าแล้ว ยังกลายเป็นที่ดึงดูดใจสำหรับลูกค้าทั้งในเอเชียและในที่ต่างๆ ทั่วโลก
แม้แต่บริษัทอเมริกันเอง บางบริษัทยังหันมาเลือกใช้ของจีนด้วยซ้ำไป ตัวอย่างเช่น บริษัท แอร์ บีเอ็นบี เป็นต้น
เคอร์แลนต์ซิคชี้ว่า สาเหตุสำคัญอย่างหนึ่งที่ทำให้สหรัฐอเมริกาไม่ได้ประโยชน์อย่างเต็มที่จากการเยือนครั้งนี้
เป็นเพราะถึงแม้จะมีโอกาสพบหารือ ทรัมป์-สี-ปูติน กันได้ในที่สุด แต่หลังจากนั้น ทรัมป์ก็ต้องไปเผชิญกับข้อจำกัดสำคัญอย่างสภาคองเกรส ซึ่งพรรคเดโมแครตคุมอยู่ทั้งสองสภาในเวลานี้ และเดโมแครตเองก็ไม่ชอบการทำงานร่วมกับผู้นำอย่างปูติน และสี จิ้นผิง เอามากๆ อีกด้วย
กรณีความตกลงทางการค้ากับประเทศอย่างไทยและเวียดนาม ถึงแม้จะมีการประกาศออกมาอย่างเป็นทางการ ก็น่าจะเป็นเพียงแค่กรอบปฏิบัติเท่านั้น
เหตุผลสำคัญคือ ชาติอาเซียนมีเหตุผลน้อยมากที่จะยังคงไว้ใจทำเนียบขาวของทรัมป์ต่อไปหลังจากที่ได้เผชิญหน้ามาตลอดทั้งปีที่ผ่านมา
ตัวอย่างก็มีให้เห็น ความตกลงทางการค้าที่สหรัฐอเมริกาทำกับมาเลเซียเมื่อปีที่แล้ว จนป่านนี้ยังไม่เกิดขึ้นในทางปฏิบัติเลยแม้แต่นิดเดียว
ไม่มีใครคิดว่า ไทย หรืออินโดนีเซีย หรือเวียดนาม จะมีอะไรดีกว่ามากมายนัก
ทรัมป์ คาดหวังอะไรต่อมิอะไรจากเอเชียไว้ใหญ่โตทีเดียว แต่เห็นทีจะได้รับจริงๆ น้อยมากแน่นอน
