bg-single

ระบบ ‘โอตุนนู’ กับตำแหน่งเลขาฯ ยูเอ็น

21.11.2026

ต่างประเทศ

ความเคลื่อนไหวในองค์การระหว่างประเทศที่ทรงอิทธิพลอย่างสหประชาชาติ (ยูเอ็น) ในเวลานี้น่าสนใจจับตามองอย่างยิ่ง

หนึ่งนั้นเนื่องจากเหลือระยะเวลาเพียงไม่ถึง 7 สัปดาห์แล้วที่วาระการดำรงตำแหน่งของเลขาธิการสหประชาชาติคนปัจจุบันอย่างนายอันโตนิโอ กูแตร์เรส ต้องสิ้นสุดลงเมื่อครบวาระ 10 ปี

อีกหนึ่งก็คือ คณะมนตรีความมั่นคงแห่งยูเอ็น (ยูเอ็นเอสซี) จัดหยั่งเสียงลับๆ มาแล้ว 8 ครั้ง กระนั้นก็ยังไม่มีใครที่เข้าเค้าว่าจะดำรงตำแหน่งนี้แทนแต่อย่างใด

คนวงในยูเอ็นบอกว่า นับตั้งแต่ 30 กรกฎาคม ชาติที่เป็นสมาชิกคณะมนตรีความมั่นคง 15 ชาติ ประชุมร่วมกันมา 8 ครั้งแล้วเป็นการลับ เพื่อหาผู้เหมาะสมมาดำรงตำแหน่งสำคัญนี้สืบต่อไป

แน่นอน มีบ้างบางคนได้รับคะแนนสนับสนุนนำหน้าผู้อื่น แต่จนแล้วจนรอดก็ยังไม่มีใครได้รับการสนับสนุนเป็นฉันทมติแต่อย่างใด

แดเนียล ฟอร์ติ หัวหน้าฝ่ายกิจการยูเอ็นขององค์กรวิชาการพลเรือนอย่างอินเตอร์เนชั่นแนล ไครซิส กรุ๊ป บอกว่า การชะลอช้าเช่นนี้ไม่ใช่เรื่องปกติ เพราะเทียบกับการคัดเลือกที่ผ่านๆ มาแล้ว ถือว่าสิ่งที่เกิดขึ้นไม่เป็นไปตาม “มาตรฐานของยูเอ็น” เพราะที่ผ่านมาบรรดาสมาชิกคณะมนตรีความมั่นคงตัดสินใจกันค่อนข้างรวดเร็ว

ตัวอย่างเช่น กรณีของนายบัน คีมุน หรือแม้แต่กระทั่งตัวนายกูแตร์เรสเองก็ได้รับการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการในเดือนตุลาคมด้วยกันทั้งคู่ แม้ว่าจะเคยมีอยู่บ้างก่อนหน้านี้ที่ตำแหน่งเลขาฯ ยูเอ็นต่อรองกันยืดเยื้อไปจนถึงกลางเดือนธันวาคมถึงได้ดำรงตำแหน่ง

การประชุมครั้งล่าสุดเมื่อ 5 พฤศจิกายน ผลปรากฏว่า นางรีเบกกา กรินสแปน แห่งคอสตาริกา ซึ่งดำรงตำแหน่งเป็นหัวหน้าสำนักงานการค้าและพัฒนา ได้รับคะแนน “เห็นด้วย” 12 เสียง “ไม่เห็นด้วย” เพียง 3 เสียง

อันดับรองลงมาคือ ราฟาเอล กรอสซี ผู้อำนวยการองค์การปรมาณูระหว่างประเทศ (ไอเออีเอ) ได้รับคะแนน “เห็นด้วย” 9 เสียง ต่อด้วย แคโรลิน โรดริเกซ-เบอร์เคตต์ ทูตประจำยูเอ็นของกายอานา ได้รับ 8 คะแนนเสียง “เห็นด้วย”

คนสุดท้ายคือ ลานา นุสเซอิเบห์ ได้คะแนนเห็นด้วย 6 เสียง กับ “ไม่มีความเห็น” อีก 2 เสียง

แต่การได้คะแนนเสียงเป็นอันดับหนึ่ง ไม่ได้หมายความว่าจะชนะได้ตำแหน่งนี้ไป

คำถามที่ชี้ขาดในเรื่องนี้ก็คือ คะแนนเสียง “ไม่เห็นด้วย” ที่ได้รับนั้นมีที่มาจากประเทศที่เป็นสมาชิกถาวรของยูเอ็นเอสซีอยู่บ้างหรือไม่

เพราะประเทศอย่างจีน, ฝรั่งเศส, รัสเซีย, สหราชอาณาจักร และสหรัฐอเมริกามีสิทธิ์ “วีโต้” ที่สามารถออกเสียงสกัดผู้สมัครรายหนึ่งรายใดก็ได้ ตามมาตรา 97 ของกฎบัตรสหประชาชาติ

สมาชิกสมัชชาสหประชาชาติ 193 ประเทศเป็นผู้แต่งตั้งเลขาฯ ยูเอ็น “ตามข้อเสนอของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ” ในทางปฏิบัติ คนที่จะตัดสินชี้ขาดในเรื่องนี้หนีไม่พ้น “ยูเอ็นเอสซี”

นั่นหมายความว่าผู้สมัครที่ได้รับชัยชนะจำเป็นจะต้องได้เสียงสนับสนุนอย่างน้อย 9 เสียง โดยไม่มีชาติใดวีโต้เลยแม้แต่ชาติเดียว

เพื่อให้ได้รับรู้ถึงข้อเท็จจริงเรื่องนี้ คณะมนตรีฯ ใช้การหยั่งเสียงอย่างไม่เป็นทางการเพื่อบ่งชี้ว่าใครคือผู้ชนะ โดยแยกบัตรลงคะแนนออกเป็น “เห็นด้วย” “ไม่เห็นด้วย” และ “ไม่มีความเห็น”

และถึงแม้จะไม่มีการประกาศผลคะแนนอย่างเป็นทางการ แต่ผลลัพธ์ก็จะรั่วไหลออกมาให้ได้รับรู้กันภายในไม่กี่นาที

ระบบที่ว่านี้ถูกคิดค้นขึ้นในปี 1981 เพื่อแก้ปัญหาการเลือกตั้งครั้งที่ได้ชื่อว่าเลวร้ายที่สุดในประวัติศาสตร์ของยูเอ็น

เมื่อเลขาธิการเคิร์ท วัลด์ไฮม์ แห่งออสเตรีย พยายามจะดำรงตำแหน่งเป็นสมัยที่สาม ในขณะที่ซาลิม อาเหม็ด ซาลิม ชาวแทนซาเนีย ได้รับเสียงสนับสนุนจากชาติแอฟริกาทั้งหมด ในขณะที่จีนวีโต้วัลด์ไฮม์ครั้งแล้วครั้งเล่า ส่วนสหรัฐอเมริกาก็สกัดซาลิมเต็มกำลังเช่นกัน

คณะมนตรีความมั่นคงต้องลงมติกันถึง 16 ครั้ง กินเวลานานหลายสัปดาห์ โดยที่ไม่มีการชี้ขาดใดๆ ออกมา

ต่อมาในเดือนธันวาคมปีนั้น โอลารา โอตุนนู ผู้แทนถาวรของยูกันดาก้าว ขึ้นดำรงตำแหน่งประธานยูเอ็นเอสซี เขาพยายามโน้มน้าวเกลี้ยกล่อมให้ผู้สมัครทั้งสองถอนตัวออกจากการแข่งขัน พร้อมกันนั้นก็ปรับระบบการหยั่งเสียง เพื่อหาใครสักคน ใครก็ได้ที่บรรดามหาอำนาจไม่วีโต้

ภายในไม่กี่วัน ยูเอ็นเอสซีก็มีมติเลือก ฮาเวียร์ เปเรซ เดอ เควลยาร์ ตัวแทนของเปูขึ้นเป็นเลขาธิการสหประชาชาติคนใหม่

วิธีการดังกล่าวเป็นที่รู้จักกันไปทั่วในชื่อ “สูตรของโอตุนนู”

45 ปีต่อมา โอตุนนู กลายเป็นผู้สมัครชิงตำแหน่งนี้กับเขาด้วย ต้องผ่านการประเมินตามระบบที่เขาเป็นผู้สร้างขึ้นเอง

กระบวนการเลือกตั้งมีการปรับเปลี่ยน ในปี 1991 ยูเอ็นเอสซีเลือกใช้บัตรสี แทนชาติสมาชิก โดยบัตรสีแดง แทน 5 ชาติสมาชิกถาวร สีขาว 10 ใบแทนสมาชิกสมทบของยูเอ็นเอสซี

ส่วนบัตร “ไม่มีความเห็น” นั่นเพิ่งมีการเพิ่มเติมเข้าไปในภายหลัง

แต่การหยั่งเสียงในปีนี้ ซึ่งทำกันขึ้นเมื่อ 16 ตุลาคมที่ผ่านมา แสดงให้เห็นว่า ไม่มีผู้สมัครคนไหนได้รับการสนับสนุนจากสมาชิกถาวรของยูเอ็นเอสซีครบถ้วนทั้ง 5 ประเทศ กรินสแปน, กรอสซี่ และ โรดริเกซ-เบอร์เกตต์ ต่างก็ได้รับคะแนน “ไม่เห็นด้วย” จากบัตรสีแดงคนละ 2 ใบเท่าๆ กัน

สถานการณ์แสดงให้เห็นว่า ยูเอ็นเอสซีตกอยู่ในสภาพแตกแยกมากกว่าครั้งไหนในรอบหลายทศวรรษ

รัสเซียกับชาติตะวันตกยังคงขัดแย้งกันเรื่องยูเครน

ในขณะที่วอชิงตัน ตัดทอนเงินสนับสนุนยูเอ็นมานานปีต่อเนื่องกัน และอยากได้ผู้นำยูเอ็นคนใหม่ที่จะควบคุมค่าใช้จ่ายและมุ่งเน้นแต่เรื่องสันติกาพและความมั่นคงเท่านั้น

แม้จะมีเสียงเรียกร้องจากบรรดารัฐบาลชาติต่างๆ รวมทั้งภาคประชาสังคม ให้กระบวนการเลือกเลขาฯยูเอ็นมีความโปร่งใสมากขึ้น

แดเนียล ฟอร์ติ เชื่อว่า ทั้งหมดยังคงขึ้นอยู่กับคณะมนตรีความมั่นคง เพราะมีแต่ชาติสมาชิกถาวรของยูเอ็นเอสซีเท่านั้นที่ยังมีสิทธิวีโต้อยู่ในเวลานี้

แต่เขาเชื่อว่า ผลการหยั่งเสียงเพียงครั้งหรือสองครั้งไม่น่าจะมีนัยสำคัญมากมาย หรือจะหมายความว่า การเลือกตั้งจะติดขัดนิ่งตายอีกครั้ง เพราะเชื่อว่าบรรดามหาอำนาจก็กำลังเจรจาต่อรองและแลกเปลี่ยนทัศนะกันอยู่ตลอดเวลา แม้แต่ในตอนนี้

และเช่นกันการไม่มีเสียงคัดค้านจากสมาชิกถาวร (บัตรแดง) ก็ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นผู้ชนะเสมอไป

ในอดีตก็เคยมีตัวอย่างให้เห็น อย่างกรณีของ โคฟี อันนัน ถูกสกัดจากฝรั่งเศสซ้ำแล้วซ้ำอีก จนสามารถ “ต่อรอง” กับทางการฝรั่งเศสได้สำเร็จ

กรินสแปน ใช้เวลาเดือนเศษที่ผ่านมา ล็อบบี้บรรดาสมาชิกยูเอ็นเอสซี โดยเฉพาะชาติสมาชิกถาวรทั้งห้า

แต่นั่นก็ไม่ได้เป็นการการันตีว่าเธอจะเป็นผู้ชนะแต่อย่างใด เพราะยังคงมีการเจรจาและต่อรองกันสดๆ มาจนถึงขณะนี้

ฟอร์ติบอกว่า การหยั่งเสียงรอบที่เก้า ซึ่งคาดกันว่าจะมีการนำเอาบัตรแดงกลับมาใช้อีกครั้ง ถูกเลื่อนออกไปอีก หลังจากสมาชิกเรียกร้องขอเวลาให้มากขึ้นกว่าเดิม

ในส่วนของผู้สมัครก็มีการเปลี่ยนแปลง อาทิ มิเชลล์ บาร์เชเลต อดีตประธานาธิบดีชิลี ถอนตัวออกจากการแข่งขัน

ในขณะที่ แมคกี้ ซอลล์ อดีตประธานาธิบดีเซเนกัล ก็ถอนตัวออกไปเช่นกันเมื่อ 17 ตุลาคมที่ผ่านมา หนึ่งวันหลังจากมีการหยั่งเสียงโดยใช้ “บัตรแดง” โดยอ้างว่า ผลการหยั่งเสียงชี้ไปในทิศทางที่จะให้ผู้สมัครจากละตินอเมริกา เป็นผู้ชนะ

ส่วน นุสเซอิเบห์ สมัครเข้าร่วมแมื่ 21 ตุลาคม จนทำให้การหยั่งเสียงต้องล่าช้าออกไปนานราวหนึ่งสัปดาห์

เช่นเดียวกับ เฟริดุน ชิเนียลืโอกลู เลขาธิการองค์การความร่วมมือและความมั่นคงแห่งยุโรป ปรากฏตัวเป็นครั้งแรกในการโหวตรอบที่แปด ทำให้ยังมีเสียงเล่าลือกันว่า อาจจะยังมีผู้สมัครอีกหลายคนที่จะสมัครในช่วงท้ายๆ

ภายนอกยูเอ็นเอสซี บรรดาสมาชิกยูเอ็นชาติอื่นๆ ก็มีวาระเป็นของตนเองเช่นกัน อย่างเช่นการชี้ว่า ครั้งนี้หากให้เป็นไปตามรูปแบบการหมุนเวียนประธานกันอย่างไม่เป็นทางการ ก็ควรเป็นวาระที่ตัวแทนจากละตินอเมริกาจะขึ้นนั่งตำแหน่งสูงสุดนี้

ในขณะที่อีกฝ่ายหนึ่งซึ่งมีไม่น้อยเช่นกัน ต้องการให้ยูเอ็นหาผู้นำสตรีให้ได้ในคราวนี้ หลังจากอยู่ภายใต้การนำของผู้ชายมานานร่วม 80 ปีเข้าไปแล้ว



เนื้อหาที่ได้รับการโปรโมต

สะเทือนทั่วโลก…เมื่อระบบไมโครซอฟต์ล่ม
ระบบ ‘โอตุนนู’ กับตำแหน่งเลขาฯ ยูเอ็น
‘ทรัมป์’ กับอาเซียนใน ‘ยุคเอไอ’
พลีชีพเพื่อ ส.ว. งัดข้ออำนาจศาล (จบ) อำนาจตัดสินชี้ขาดของ กกต. เหนือกว่าอำนาจศาลฎีกาหรือไม่?
รัฐบาล (สง) สารหนู
สมรภูมิ เวทีอินเตอร์ ‘ฮุน มาเนต’ แผนสูงใช้โลกกดดันไทยไทย ตอบโต้กัมพูชาไม่ยั้งเจรจา ดีกว่าสงคราม!
ฤๅจำต้อง ‘คอเวอนเมนต์รีฟอม’ อีกสักครา (4) : ‘กรมาภิบาล’ vs. ‘คณะกรรมการภิบาล’? |
ซัดเต็มเหนี่ยว ‘ซิตี้ e : HEV RS’ 5 ประตู ขับสุดเนียน ‘พวงมาลัย-ช่วงล่าง’ เนี้ยบ
สร้อยนกหรือมะพร้าวน้อย ไม้ล้มลุกที่คนไทยควรเหลียวมอง
แมนยู – พอช รถไฟขบวนที่ทั้งคู่ต่างรอคอย
มาม่าโป๊ะแตกทะเลรวม
ดราม่าลงนวม ‘นาบิล-บรรจง’ เทสต์ระบบกำปั้นล่าเหรียญโอลิมปิก