bg-single

พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ | โลกกำลังเลี้ยวซ้าย หรือแค่เบื่อรัฐบาลเดิม?

21.11.2026

สัปดาห์ที่ผ่านมา ระหว่างการเรียนการสอนในห้องเรียนของผมที่ประเทศแคนาดา

นักศึกษาคนหนึ่งยกมือถามว่า “Is the world finally turning left?” หรือโลกกำลังกลับมาเลี้ยวซ้ายอีกครั้งแล้วใช่ไหม

คำถามนี้เกิดขึ้นเพียงหนึ่งวันหลังการเลือกตั้งกลางเทอมสหรัฐอเมริกา ซึ่งพรรคเดโมแครตทำผลงานได้ดีกว่าที่หลายฝ่ายคาดการณ์ไว้

ผมมีคำตอบอยู่ในใจแล้ว แต่เลือกที่จะโยนคำถามกลับไปให้นักศึกษาคนอื่นๆ ว่า “แล้วพวกคุณคิดอย่างไร?”

ห้องเรียนเริ่มถกเถียงกันอย่างออกรส บางคนเห็นด้วยว่ากระแสฝ่ายก้าวหน้ากำลังกลับมา พร้อมยกตัวอย่างความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในฮังการีและเซอร์เบีย

รวมถึงชัยชนะของผู้สมัครฝ่ายก้าวหน้าในการเลือกตั้งระดับเมืองและท้องถิ่น ทั้งในแคนาดาและยุโรป

ขณะที่อีกหลายคนแย้งว่า ในหลายประเทศฝ่ายขวากลับเป็นฝ่ายได้รับชัยชนะเสียด้วยซ้ำ

คำถามของนักศึกษาทำให้ผมนึกถึงบรรยากาศการเมืองโลกเมื่อไม่กี่ปีก่อน ซึ่งดูเหมือนทุกสายตากำลังจับจ้องไปที่การเติบโตของฝ่ายขวา

ตั้งแต่ชัยชนะของโดนัลด์ ทรัมป์ ในการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐ ปี 2024 การขยายอิทธิพลของพรรคฝ่ายขวาในยุโรป ไปจนถึงความนิยมของผู้นำอนุรักษนิยมและประชานิยมในลาตินอเมริกา

ในเวลานั้นหลายคนตั้งคำถามว่าโลกกำลังเข้าสู่ยุคใหม่ของการเมืองฝ่ายขวาหรือไม่

เวลาผ่านไปเพียงสองปี คำถามในห้องเรียนกลับเปลี่ยนเป็นโลกกำลังเลี้ยวซ้ายแล้วหรือยัง ทั้งที่หลายประเทศยังคงเดินไปในทิศทางเดิม

ความน่าสนใจของคำถามนี้อยู่ที่ช่วงเวลาที่เราเลือกใช้มองการเมือง

หากมองเฉพาะการเลือกตั้งไม่กี่ครั้งล่าสุด เราอาจเห็นภาพกระแสฝ่ายซ้ายกำลังกลับมา

แต่หากขยายกรอบเวลาออกไปเป็น 24-36 เดือน และพิจารณาการเลือกตั้งระดับชาติในหลายภูมิภาค ภาพที่ปรากฏอาจแตกต่างออกไปมาก

ผมจึงลองนำผลการเลือกตั้งเหล่านี้มาจัดวางในตารางสองแกน หรือ 2×2 Matrix โดยใช้ขั้วทางการเมืองก่อนเลือกตั้งเป็นแกนตั้ง และขั้วทางการเมืองหลังเลือกตั้งเป็นแกนนอน

เพื่อดูว่าประเทศใดเปลี่ยนจากขวาไปซ้าย จากซ้ายไปขวา หรือยังอยู่ในขั้วการเมืองเดิม

ตารางดังกล่าวแบ่งผลการเลือกตั้งออกเป็นสี่กลุ่ม ได้แก่ ซ้ายไปซ้าย ซ้ายไปขวา ขวาไปซ้าย และขวาไปขวา

ฟังดูเรียบง่าย แต่เมื่อลองนำประเทศต่างๆ มาวางลงในแต่ละช่อง กลับพบว่าเรื่องราวการเมืองโลกไม่ได้เรียงตัวไปในทิศทางเดียวกันอย่างที่เราคุ้นเคยจากพาดหัวข่าว

บางประเทศเปลี่ยนขั้วการเมือง บางประเทศเลือกให้รัฐบาลเดิมอยู่ต่อ และบางประเทศเปลี่ยนผู้นำครั้งใหญ่โดยที่ขั้วทางอุดมการณ์แทบไม่เปลี่ยนเลย

ลองเริ่มจากประเทศที่ดูเหมือนจะสนับสนุนข้อสังเกตของนักศึกษาคนนั้นก่อน นั่นคือ ประเทศที่เปลี่ยนจากขวาไปซ้าย

1. ขวาไปซ้าย

: ฝ่ายก้าวหน้ากำลังกลับมาหรือไม่?

ในเดือนมิถุนายน 2025 เกาหลีใต้เลือกอี แจมยอง จากพรรคเดโมแครตสายเสรีนิยมขึ้นเป็นประธานาธิบดี หลังเผชิญวิกฤตการเมืองจากความพยายามประกาศกฎอัยการศึกของอดีตประธานาธิบดียุน ซอกยอล

ผลการเลือกตั้งครั้งนี้จึงมีนัยสำคัญทั้งในแง่การเปลี่ยนขั้วรัฐบาลและการเรียกร้องความรับผิดชอบจากผู้นำทางการเมือง

ในเดือนตุลาคมปีเดียวกัน ประเทศเซเชลส์ในทวีปแอฟริกาเลือกแพทริก แอร์มินี จากพรรค United Seychelles ซึ่งมีแนวทางกลางซ้าย กลับมาบริหารประเทศ หลังพ่ายแพ้ให้ฝ่ายตรงข้ามในการเลือกตั้งเมื่อห้าปีก่อน

เมื่อมาถึงปี 2026 เราเห็นความเปลี่ยนแปลงสำคัญอีกสองประเทศ

สวีเดนจัดการเลือกตั้งรัฐสภาในเดือนกันยายน กลุ่มพรรคฝ่ายค้านซึ่งนำโดยพรรคสังคมประชาธิปไตยได้ที่นั่งรวมกัน 176 จาก 349 ที่นั่ง มากกว่ากลุ่มพรรคฝ่ายขวาที่ได้ 173 ที่นั่ง

แม้กระบวนการจัดตั้งรัฐบาลยังไม่สิ้นสุด ณ เวลาที่เขียนบทความนี้ แต่ผลการเลือกตั้งก็สะท้อนความเปลี่ยนแปลงของดุลอำนาจในรัฐสภา

ส่วนสหรัฐอเมริกา พรรคเดโมแครตสามารถยึดเสียงข้างมากทั้งในสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาจากพรรครีพับลิกันได้ในการเลือกตั้งกลางเทอมเดือนพฤศจิกายน 2026

ความสำเร็จครั้งนี้ยังเกิดขึ้นในระดับมลรัฐและท้องถิ่น ซึ่งผู้สมัครเดโมแครตได้รับชัยชนะในหลายพื้นที่ที่เคยสนับสนุนทรัมป์

ทั้งสี่ประเทศทำให้ข้อเสนอเรื่องการฟื้นตัวของฝ่ายซ้ายมีน้ำหนักไม่น้อย

อย่างไรก็ตาม จำเป็นต้องแยกการเปลี่ยนรัฐบาลออกจากการเปลี่ยนดุลอำนาจในรัฐสภา เพราะสหรัฐยังคงมีประธานาธิบดีจากพรรครีพับลิกัน ขณะที่สวีเดนยังอยู่ระหว่างการเจรจาจัดตั้งรัฐบาล

เราจึงกำลังเห็นการขยับของอำนาจทางการเมืองไปทางซ้ายในบางประเทศ มากกว่าจะสรุปได้ว่าทุกรัฐบาลกำลังเปลี่ยนไปเป็นฝ่ายซ้าย

และเมื่อพลิกไปดูอีกช่องหนึ่งของตาราง ภาพก็กลับตาลปัตร

2. ซ้ายไปขวา

: กระแสอนุรักษนิยมก็ยังเดินหน้า

ในเดือนกุมภาพันธ์ 2025 เยอรมนีจัดการเลือกตั้งก่อนกำหนด ส่งผลให้กลุ่มพรรคอนุรักษนิยม CDU/CSU ภายใต้การนำของฟรีดริช เมิร์ซ กลับมาเป็นแกนนำรัฐบาล แทนรัฐบาลเดิมของโอลาฟ ชอลซ์ จากพรรคสังคมประชาธิปไตย แม้พรรค SPD จะยังเข้าร่วมรัฐบาลใหม่ในฐานะพรรคร่วมก็ตาม

ประเด็นเศรษฐกิจ การย้ายถิ่นฐาน และความมั่นคงมีบทบาทสำคัญต่อการเลือกตั้งครั้งนั้น และพรรคขวาจัด Alternative for Germany หรือ AfD ก็สามารถเพิ่มจำนวนที่นั่งในรัฐสภาได้อย่างมาก

ข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกไปยังลาตินอเมริกา เราพบความเปลี่ยนแปลงในทิศทางเดียวกัน

ชิลีเลือกโฮเซ อันโตนิโอ คาสต์ นักการเมืองฝ่ายอนุรักษนิยม เป็นประธานาธิบดีในเดือนธันวาคม 2025 หลังสี่ปีของรัฐบาลฝ่ายซ้ายภายใต้กาเบรียล บอริช ประเด็นอาชญากรรม ความมั่นคงชายแดน และค่าครองชีพกลายเป็นหัวข้อสำคัญในการแข่งขัน

ฮอนดูรัสเปลี่ยนจากรัฐบาลพรรค LIBRE ซึ่งมีแนวทางฝ่ายซ้าย ไปสู่พรรค National Party ฝ่ายอนุรักษนิยมในปีเดียวกัน

ส่วนโคลอมเบียในปี 2026 ก็เลือกอาเบลาร์โด เด ลา เอสปรีเอยา นักการเมืองฝ่ายขวา ขึ้นเป็นประธานาธิบดี แทนแนวทางของรัฐบาลฝ่ายซ้ายภายใต้กุสตาโว เปโตร

หากเราเลือกมองเฉพาะเยอรมนี ชิลี ฮอนดูรัส และโคลอมเบีย ก็อาจเขียนบทวิเคราะห์อีกชิ้นหนึ่งได้อย่างง่ายดายว่าโลกกำลังเลี้ยวขวา

ปัญหาจึงอาจไม่ได้อยู่ที่ข้อมูล แต่เป็นวิธีที่เราเลือกมองข้อมูลต่างหาก

ผลการเลือกตั้งในช่วงเวลาเดียวกันสามารถถูกนำมาอธิบายว่าฝ่ายซ้ายกำลังกลับมา หรือฝ่ายขวากำลังแข็งแกร่งขึ้นก็ได้ ขึ้นอยู่กับว่าผู้วิเคราะห์เลือกหยิบประเทศใดมาพิจารณา

3. ซ้ายไปซ้าย

: ทำไมรัฐบาลฝ่ายซ้ายบางประเทศ จึงอยู่รอด?

สองช่องแรกเป็นประเทศที่เกิดความเปลี่ยนแปลงทางอุดมการณ์ แต่ผลการเลือกตั้งอีกสองกลุ่มช่วยให้เราเข้าใจว่าทำไมบางรัฐบาลจึงยังได้รับความไว้วางใจจากประชาชน

เริ่มจากประเทศที่ฝ่ายซ้ายยังรักษาอำนาจไว้ได้

แคนาดาเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจเป็นพิเศษ เพราะก่อนการเลือกตั้งในเดือนเมษายน 2025 พรรค Liberal ประสบปัญหาคะแนนนิยมตกต่ำอย่างต่อเนื่อง หลังบริหารประเทศภายใต้จัสติน ทรูโด มาเกือบสิบปี

สถานการณ์เปลี่ยนแปลงเมื่อมาร์ก คาร์นีย์ ขึ้นมาเป็นผู้นำพรรค ประกอบกับความตึงเครียดทางการค้ากับสหรัฐอเมริกา และคำพูดของประธานาธิบดีทรัมป์เกี่ยวกับอธิปไตยของแคนาดา ทำให้การเลือกตั้งครั้งนั้นมีประเด็นเรื่องความมั่นคงทางเศรษฐกิจและอนาคตของประเทศเข้ามาเกี่ยวข้องอย่างชัดเจน

ในที่สุด พรรค Liberal สามารถรักษาอำนาจไว้ได้ โดยได้รับ 169 ที่นั่งในการเลือกตั้งปี 2025 ก่อนที่องค์ประกอบของรัฐสภาจะเปลี่ยนแปลงไปในเวลาต่อมา

ออสเตรเลียก็เป็นตัวอย่างที่ชัดเจน พรรค Labor ของนายกรัฐมนตรีแอนโทนี อัลบานีส ชนะการเลือกตั้งเดือนพฤษภาคม 2025 และเพิ่มจำนวนที่นั่งในสภาผู้แทนราษฎรจาก 77 เป็น 94 ที่นั่ง

นอร์เวย์ยังคงมีรัฐบาลที่นำโดยพรรคแรงงานหลังการเลือกตั้งเดือนกันยายน 2025 ขณะที่บราซิลในเดือนตุลาคม 2026 เลือกประธานาธิบดีลูอิซ อินาซิโอ ลูลา ดา ซิลวา กลับมาดำรงตำแหน่งอีกครั้ง ด้วยคะแนนเสียงประมาณร้อยละ 51.8 ในการเลือกตั้งรอบสอง

ทั้งสี่ประเทศยืนยันว่า ฝ่ายซ้ายไม่ได้กำลังพ่ายแพ้ทุกแห่ง และการเป็นรัฐบาลเดิมก็ไม่ได้หมายความว่าจะต้องแพ้เลือกตั้งเสมอไป

อย่างน้อยที่สุด รัฐบาลเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าผู้ดำรงอำนาจยังสามารถต่ออายุความไว้วางใจทางการเมืองได้ ภายใต้เงื่อนไขและบริบทที่แตกต่างกัน

4. ขวาไปขวา

: ฝ่ายอนุรักษนิยมก็รักษาอำนาจได้เช่นกัน

ช่องสุดท้ายของตารางยิ่งทำให้ภาพการเมืองโลกซับซ้อนขึ้น

ญี่ปุ่นภายใต้การนำของซานาเอะ ทาคาอิจิ จัดการเลือกตั้งสภาผู้แทนราษฎรในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 และพรรคเสรีประชาธิปไตย หรือ LDP ได้รับชัยชนะอย่างถล่มทลายถึง 315 จาก 465 ที่นั่ง

โปรตุเกสภายใต้รัฐบาลกลางขวาของลูอิช มอนเตเนโกร ชนะการเลือกตั้งใหม่ในเดือนพฤษภาคม 2025 โดยเพิ่มจำนวนที่นั่งจาก 80 เป็น 91 ที่นั่ง แม้จะยังไม่ได้เสียงข้างมากเด็ดขาด

เอกวาดอร์เลือกดาเนียล โนโบอา ประธานาธิบดีแนวทางกลางขวา กลับเข้ามาดำรงตำแหน่งอีกครั้งในปี 2025 เช่นเดียวกับจาเมกาที่พรรค Jamaica Labour Party สามารถรักษาอำนาจไว้ได้เป็นสมัยที่สามติดต่อกัน

เราจึงมีทั้งรัฐบาลฝ่ายซ้ายที่แพ้และชนะเลือกตั้ง รัฐบาลฝ่ายขวาที่แพ้และชนะเลือกตั้งเช่นกัน

ถึงตรงนี้ หากย้อนกลับไปยังคำถามในห้องเรียน เราอาจเริ่มสงสัยแล้วว่าการมองโลกผ่านแกนซ้ายและขวาเพียงอย่างเดียวนั้นเพียงพอหรือไม่

เพราะยังมีการเลือกตั้งอีกสองประเทศที่น่าสนใจเป็นพิเศษ และเป็นสองประเทศที่นักศึกษาของผมยกขึ้นมาถกเถียงกันในวันนั้น

ฮังการีและเซอร์เบีย : เปลี่ยนรัฐบาลโดยไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนอุดมการณ์

เดือนเมษายน 2026 ฮังการีเกิดความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองครั้งสำคัญ เมื่อพรรค Tisza ภายใต้การนำของปีเตอร์ ม็อดยอร์ ชนะการเลือกตั้งถึง 141 จาก 199 ที่นั่ง ยุติการครองอำนาจ 16 ปีของวิกเตอร์ ออร์บาน

หากดูเพียงข่าวการพ่ายแพ้ของออร์บาน บางคนอาจตีความว่านี่คือชัยชนะของฝ่ายซ้ายเหนือฝ่ายขวาชาตินิยม

ทว่า พรรค Tisza เองก็มีแนวทางกลางขวา และผู้นำพรรคเคยเป็นสมาชิกของ Fidesz มาก่อน ความแตกต่างที่สำคัญในการเลือกตั้งครั้งนี้อยู่ที่ประเด็นการบริหารประเทศ คอร์รัปชั่น บริการสาธารณะ และความสัมพันธ์กับสหภาพยุโรป

ฮังการีจึงเป็นการเปลี่ยนรัฐบาลครั้งใหญ่โดยที่ขั้วอุดมการณ์หลักยังคงอยู่ทางขวา

ส่วนเซอร์เบียในเดือนตุลาคม 2026 ขบวนการที่นำโดยนักศึกษา หรือ Student List ชนะการเลือกตั้งรัฐสภา 140 จาก 250 ที่นั่ง เหนือพรรค Serbian Progressive Party ของอเล็กซานดาร์ วูชิช ซึ่งครองอำนาจมายาวนาน

ขบวนการนี้เติบโตขึ้นจากการประท้วงต่อเนื่อง หลังเหตุหลังคาสถานีรถไฟถล่มในเมืองโนวีซาดเมื่อปี 2024 ซึ่งคร่าชีวิตประชาชน 16 คน และจุดกระแสเรียกร้องให้ตรวจสอบคอร์รัปชั่นและความรับผิดชอบของรัฐบาล

ความน่าสนใจคือ Student List ไม่ได้เป็นพรรคฝ่ายซ้ายในความหมายดั้งเดิม หากรวมผู้สนับสนุนจากหลากหลายแนวคิด ตั้งแต่เสรีนิยมไปจนถึงอนุรักษนิยม โดยมีข้อเรียกร้องร่วมกันเรื่องหลักนิติธรรม ความโปร่งใส และการบริหารประเทศ

ทั้งฮังการีและเซอร์เบียจึงทำให้เราเห็นว่า การเมืองบางครั้งไม่ได้เปลี่ยนเพราะผู้มีสิทธิเลือกตั้งย้ายจากอุดมการณ์หนึ่งไปสู่อีกอุดมการณ์หนึ่ง

ประชาชนอาจยังมีความเชื่อทางการเมืองใกล้เคียงเดิม เพียงไม่ต้องการให้คนกลุ่มเดิมบริหารประเทศอีกต่อไป

การเปลี่ยนรัฐบาลจึงไม่เท่ากับการเปลี่ยนขั้วทางอุดมการณ์ และการไม่เปลี่ยนขั้วทางอุดมการณ์ก็ไม่ได้หมายความว่ารัฐบาลเดิมจะอยู่รอด

นี่คือจุดที่ตารางสี่ช่องของเราเริ่มให้คำตอบที่น่าสนใจ

หรือสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นคือ Anti-incumbency?

เมื่อนำผลการเลือกตั้งทั้งหมดมาพิจารณาร่วมกัน ผมคิดว่าเรายังมีหลักฐานไม่เพียงพอที่จะประกาศว่าโลกกำลังเลี้ยวซ้าย หรือเลี้ยวขวาอย่างเป็นระบบ

สิ่งที่น่าจับตามากกว่า คือแรงต่อต้านรัฐบาลเดิม หรือ Anti-incumbency ซึ่งปรากฏในหลายประเทศโดยไม่จำกัดว่าใครเป็นฝ่ายซ้ายหรือฝ่ายขวา

ในทางรัฐศาสตร์ Anti-incumbency หมายถึงปรากฏการณ์ที่ผู้ดำรงตำแหน่งหรือพรรคที่ครองอำนาจเผชิญแรงต้านจากผู้มีสิทธิ์เลือกตั้ง จนทำให้ฝ่ายตรงข้ามได้รับประโยชน์จากความไม่พอใจต่อผลงานของรัฐบาล ความไม่พอใจดังกล่าวอาจมาจากหลายสาเหตุ

ประการแรก คือเศรษฐกิจ แม้อัตราเงินเฟ้อในหลายประเทศจะเริ่มลดลง แต่ราคาสินค้าและค่าครองชีพที่เพิ่มขึ้นสะสมในช่วงหลายปีที่ผ่านมาไม่ได้ลดลงตาม ขณะที่ราคาที่อยู่อาศัย ค่าเช่า และความไม่มั่นคงในการทำงานยังเป็นปัญหาสำหรับคนจำนวนมาก

รัฐบาลอาจรายงานว่าตัวเลขเศรษฐกิจกำลังฟื้นตัว แต่ประชาชนตัดสินผลงานรัฐบาลจากเงินที่เหลืออยู่ในกระเป๋าเมื่อสิ้นเดือน

ประการที่สอง คือความไว้วางใจทางการเมือง ตั้งแต่การใช้อำนาจในเกาหลีใต้ ปัญหาคอร์รัปชั่นในฮังการีและเซอร์เบีย ไปจนถึงข้อถกเถียงเรื่องการใช้อำนาจบริหารในสหรัฐอเมริกา

ปัญหาเหล่านี้ไม่ได้แบ่งแยกตามอุดมการณ์ซ้ายหรือขวาอย่างชัดเจน

ประการที่สาม คือความคาดหวังของประชาชนต่อการเปลี่ยนแปลง รัฐบาลที่เข้ามาพร้อมคำมั่นสัญญาจะปฏิรูปประเทศ ย่อมต้องเผชิญกับคำถามในที่สุดว่าการปฏิรูปนั้นได้สร้างผลลัพธ์จริงมากน้อยเพียงใด

อย่างไรก็ตาม เราควรระมัดระวังที่จะสรุปว่า Anti-incumbency เป็นกฎใหม่ที่ครอบคลุมการเลือกตั้งทุกแห่ง เพราะตัวอย่างของแคนาดา ออสเตรเลีย บราซิล ญี่ปุ่น และโปรตุเกส ก็ชี้ให้เห็นว่ารัฐบาลเดิมยังสามารถรักษาอำนาจได้

งานวิจัยชื่อ The Global Incumbency Advantage ซึ่งเผยแพร่โดย National Bureau of Economic Research ในเดือนมีนาคม 2026 ศึกษาการเลือกตั้งระดับชาติย้อนหลังตั้งแต่ปี 1945 พบว่าโดยเฉลี่ยแล้ว ผู้ชนะการเลือกตั้งยังได้รับความได้เปรียบจากการดำรงอำนาจ แม้ความได้เปรียบดังกล่าวจะแตกต่างกันอย่างมากในแต่ละประเทศและระบบการเมือง

หากจะพิสูจน์ว่าโลกกำลังเผชิญกับกระแสต่อต้านรัฐบาลเดิมที่รุนแรงขึ้นจริง เราจึงต้องเปรียบเทียบสัดส่วนรัฐบาลที่พ่ายแพ้ในช่วงปี 2025-2026 กับค่าเฉลี่ยในอดีต ไม่ใช่เลือกพิจารณาเฉพาะประเทศที่รัฐบาลแพ้เลือกตั้ง

ถึงกระนั้น การเปรียบเทียบทั้งสี่ช่องก็ทำให้เห็นข้อสังเกตสำคัญว่า ผลการเลือกตั้งที่ดูเหมือนจะเป็นชัยชนะของอุดมการณ์หนึ่ง อาจมีแรงขับเคลื่อนจากความไม่พอใจต่อผู้ครองอำนาจอยู่เบื้องหลังด้วย

บทเรียนสำหรับการเมืองไทย

สําหรับประเทศไทย ผมคิดว่ามีบทเรียนอย่างน้อยสองเรื่องจากปรากฏการณ์นี้

เรื่องแรก คือ เราต้องแยกให้ออกระหว่างคะแนนเสียงที่ประชาชนมอบให้เพราะเห็นด้วยกับนโยบาย กับคะแนนเสียงที่มอบให้เพราะไม่ต้องการรัฐบาลเดิม

สองอย่างนี้อาจเกิดขึ้นพร้อมกัน แต่มีความหมายทางการเมืองต่างกันมาก

พรรคการเมืองอาจชนะเลือกตั้งจากความต้องการเปลี่ยนแปลงของประชาชน ทว่า การรักษาความนิยมหลังจากนั้นต้องอาศัยความสามารถในการบริหารประเทศ และการทำให้นโยบายที่หาเสียงไว้เกิดผลในชีวิตจริง

เรื่องที่สอง คือ ความได้เปรียบทางอุดมการณ์ไม่ได้รับประกันความสำเร็จในระยะยาว ฝ่ายก้าวหน้าอาจได้รับความสนับสนุนจากความต้องการปฏิรูปโครงสร้างอำนาจ

ขณะที่ฝ่ายอนุรักษนิยมอาจได้รับความเชื่อมั่นจากความมั่นคงและความต่อเนื่องในการบริหาร

แต่ทั้งสองฝ่ายต่างต้องเผชิญกับการประเมินผลงานจากประชาชนเมื่อเวลาผ่านไป

แน่นอนว่า การเมืองไทยยังมีความซับซ้อนจากข้อจำกัดเชิงสถาบัน การยุบพรรค การตัดสิทธิ์ทางการเมือง และความสัมพันธ์ระหว่างผลการเลือกตั้งกับการจัดตั้งรัฐบาล ซึ่งไม่สามารถอธิบายด้วยกรอบ Anti-incumbency เพียงอย่างเดียว

อย่างไรก็ตาม เรื่องความคาดหวังของประชาชนต่อผลลัพธ์จากการเมืองเป็นคำถามที่ทุกพรรคต้องให้ความสำคัญ

หากการเลือกตั้งเป็นวันที่ประชาชนมอบความไว้วางใจให้พรรคการเมือง การบริหารประเทศก็คือช่วงเวลาที่พรรคการเมืองต้องพิสูจน์ว่าตนสมควรได้รับความไว้วางใจนั้นต่อไปหรือไม่

ผมย้อนกลับไปนึกถึงคำถามของนักศึกษาในห้องเรียนที่แคนาดาอีกครั้ง

“Is the world finally turning left?”

หากต้องตอบคำถามนี้หลังจากพิจารณาผลการเลือกตั้งทั้งสี่ช่อง ผมคงตอบว่า ยังไม่ใช่ โลกไม่ได้กำลังเลี้ยวซ้ายพร้อมกัน และก็ไม่ได้กำลังเลี้ยวขวาพร้อมกันเช่นกัน

สิ่งที่เราเห็นในหลายประเทศคือ ประชาชนกำลังตั้งคำถามกับรัฐบาลเดิมมากขึ้น

และพร้อมจะมองหาทางเลือกอื่นเมื่อไม่พอใจกับผลลัพธ์ของผู้ที่อยู่ในอำนาจ ไม่ว่าทางเลือกนั้นจะอยู่ทางซ้าย ทางขวา หรืออยู่ในขั้วการเมืองเดิมก็ตาม

Anti-incumbency จึงอาจเป็นคำอธิบายที่ช่วยให้เข้าใจการเลือกตั้งหลายประเทศในช่วงสองปีที่ผ่านมาได้ดีกว่าการมองว่าโลกกำลังเปลี่ยนขั้วทางอุดมการณ์เพียงอย่างเดียว แม้จะยังไม่ใช่ข้อสรุปที่ใช้ได้กับทุกประเทศ

บางทีคำถามสำคัญของการเมืองโลกในเวลานี้ อาจไม่ใช่ว่าประชาชนกำลังเลี้ยวซ้ายหรือเลี้ยวขวา หากเป็นว่า ทำไมประชาชนจำนวนมากจึงไม่อยากเดินต่อไปกับรัฐบาลเดิม



เนื้อหาที่ได้รับการโปรโมต

พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ | โลกกำลังเลี้ยวซ้าย หรือแค่เบื่อรัฐบาลเดิม?
ห้องเรียนเปลี่ยนไปเมื่อเอไอเข้ามา แล้วมนุษย์อยู่ตรงไหนในยุคเอไอครองโลก
ย้อนคดี ‘แอร์มีนา” เป๋าช้าง’ ซุกผง ออสซี่ปิดคดี พ้นผิด-ถูกลวงจ้างหิ้ว ไทยรับไม้ต่อ-ลุยแก๊งยา
เส้นทางสู่อัยการสูงสุดคนที่ 21 ของลูกไม้ใต้ต้น ‘โกวิท ศรีไพโรจน์’ ปณิธานจาก ‘อิฐทุกก้อน หินทุกเม็ด’
ช่างร้ายเหลือ ไร้ความปรานี ‘เจนเซน หวง’ สายลับจีนและสหรัฐอเมริกา
ถ้าจะไม่ให้ทุนเทา ยึดประเทศ…
สะเทือนทั่วโลก…เมื่อระบบไมโครซอฟต์ล่ม
ระบบ ‘โอตุนนู’ กับตำแหน่งเลขาฯ ยูเอ็น
‘ทรัมป์’ กับอาเซียนใน ‘ยุคเอไอ’
พลีชีพเพื่อ ส.ว. งัดข้ออำนาจศาล (จบ) อำนาจตัดสินชี้ขาดของ กกต. เหนือกว่าอำนาจศาลฎีกาหรือไม่?
รัฐบาล (สง) สารหนู
สมรภูมิ เวทีอินเตอร์ ‘ฮุน มาเนต’ แผนสูงใช้โลกกดดันไทยไทย ตอบโต้กัมพูชาไม่ยั้งเจรจา ดีกว่าสงคราม!