ปัญหาท้าทาย ของการ ‘ไม่ลงมือทำอะไรเลย’ | ปราปต์ บุนปาน

ของดีมีอยู่ | ปราปต์ บุนปาน

ความเปลี่ยนแปลงเชิงปริมาณและคุณภาพที่สะท้อนผ่านผลการเลือกตั้ง “บอร์ดประกันสังคม” เมื่อวันที่ 11 ตุลาคมที่ผ่านมา สะท้อนให้เห็นถึง “ความรู้สึกที่ต้องการจะเปลี่ยนแปลง” ของบรรดาคนทำงานจำนวนมหาศาลในภาคเอกชน (โดยเฉพาะในภาคส่วนแรงงาน/ลูกจ้าง หรือผู้ประกอบการขนาดกลาง-ขนาดย่อย)

คำถามน่าสนใจมีอยู่ว่า ถ้าเราเป็น “คณะผู้ครองอำนาจรัฐไทย” ณ ปัจจุบัน ที่กระวนกระวายหวาดกลัวกับกระแสความเปลี่ยนแปลงทำนองนี้ เราจะรับมือกับสถานการณ์ดังกล่าวอย่างไร?

แน่นอนว่า การล้ม “เลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม” ย่อมไม่ใช่วิธีการรับมือกับปัญหาที่ชาญฉลาด และคงไม่มีผู้มีอำนาจรายใด “คิดตื้น” เช่นนั้น

แต่อาจเป็นไปได้มากกว่า ที่บรรดา “ผู้มีอำนาจ” จะรับมือกับกระแสความเปลี่ยนแปลงระลอกนี้ด้วยกระบวนท่า “ไม่ลงมือทำอะไรเลย”

“การไม่ลงมือทำอะไรเลย” ที่เอ่ยไปข้างต้น มิได้หมายความถึงเพียงแค่การไม่ล้ม-ไม่ขวางการเลือกตั้งประกันสังคม

ทว่า ยังหมายถึง “การไม่ทำอะไรอย่างอื่นๆ” ที่จะเป็นปัจจัยกระตุ้นเร้าเพิ่มเติมให้กระแสความเปลี่ยนแปลงลักษณะนี้โหมหนักขึ้นเร็วขึ้น

เป็นต้นว่า การไม่ต้องออกแรงทำให้สภาพเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศก้าวหน้าพัฒนาขึ้นหรือหลุดพ้นจากอาการซึมยาว และการไม่ต้องไปตั้งเป้าหมายสูงส่งว่าจะนำพาประเทศไทยให้หลุดพ้นจาก “กับดักรายได้ปานกลาง” อะไรทำนองนั้น

เพราะถ้าคนมีอำนาจในบ้านเมืองนี้ตัดสินใจลงมือทำทั้งสองเรื่องดังกล่าวอย่างมุ่งมั่นจริงจัง แล้วดันทำได้สำเร็จลุล่วง นั่นก็จะยิ่งก่อให้เกิด “พลังทางสังคม-การเมืองใหม่ๆ” ที่ต้องการ “ความเปลี่ยนแปลงใหญ่ๆ” แบบเดียวกับที่เพิ่งสะท้อนผ่านผลการเลือกตั้งประกันสังคมนั่นแหละ

ในทางตรงกันข้าม “คณะผู้ครองอำนาจรัฐที่อยากขัดฝืนความเปลี่ยนแปลง” อาจจะต้องพยายามยื้อยุดให้คนส่วนใหญ่ของประเทศใช้ชีวิตภายใต้ “ระบบอุปถัมภ์กินเมือง” ต่อไปอย่างยาวนานที่สุดเท่าที่จะนานได้

พวกเขาจะต้องทำให้พี่น้องประชาชนในภาคเกษตรมีเป้าหมายสูงสุดในการยังชีพ เป็นการเฝ้ารอคอยมาตรการอุดหนุน (subsidize) จากภาครัฐอย่างไม่รู้จบ

ขณะเดียวกัน ก็ต้องพยายามปลอบประโลมพี่น้องประชาชนที่หาเช้ากินค่ำจำนวนมากด้วยแนวนโยบาย “คนละครึ่งพลัสพลัสพลัสพลัส” ไปเรื่อยๆ

แล้วถ้ามีส่วนไหนที่รัฐเอื้อมมือไปให้ “ความช่วยเหลือระยะสั้น” แก่ราษฎรของตนไม่ได้ ก็คงต้องปล่อยให้ “บ้านใหญ่” ตามท้องถิ่นต่างๆ เข้ามาสืบสานภารกิจเลี้ยงดูปูเสื่อผู้คนกันต่อ

สังคมไทยอาจมี “อะไรที่ดูใหม่” ผุดขึ้นมาบ้าง เช่น หากอุตสาหกรรมใหม่ๆ อันไหนที่ดูทันสมัยอินเทรนด์ แต่จ้างงาน (และเพิ่มทักษะความสามารถให้) คนไทยได้ไม่เยอะนัก นั่นก็เป็นกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ “น่าลงทุน” เพราะมันมิได้นำไปสู่การขยับเขยื้อนสถานะและการเปลี่ยนแปลงความคิดโลกทัศน์ของมวลชนจำนวนมาก

พูดง่ายๆ ได้ว่า “การไม่ลงมือทำอะไรเลย” เพื่อจะหยุดยั้ง-ชะลอความเปลี่ยนแปลงของประเทศ ก็คือการไม่ยอมแตะต้องหรือปรับปรุง “ปัญหาเชิงโครงสร้าง” ต่างๆ นั่นเอง

ท้ายที่สุด ท่ามกลางสภาวะ “การไม่ลงมือทำอะไรเลย” ดังกล่าว บรรดา “ชนชั้นนำ/ผู้ปกครอง” ก็ย่อมมี “เวลาว่าง” มากพอ ที่จะเปิดโอกาสให้พวกเขาสามารถทำ “กิจกรรมนันทนาการต่างๆ” ตามใจชอบไปได้เรื่อยเปื่อย เสมือนว่านั่นคือ “งานหลัก-งานประจำ” ของตน

โดยที่ประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศต่างเฝ้ามองด้วยความงุนงงไม่เข้าใจว่า บรรดาคนมีอำนาจจะลงมือทำเรื่อง (ไม่ค่อยเป็นสาระ) พวกนั้นไปทำไม?

ข้อควรระวัง ก็คือ มันอาจมีสักวันหนึ่ง ที่ “การไม่ลงมือทำอะไรเลย” และ “การทำกิจกรรมนันทนาการรื่นเริงไปอย่างเรื่อยเปื่อย” จะไปสะกิด “ต่อมโกรธ” ของมวลชนปริมาณมหาศาลขึ้นมา

หากวันนั้นมาถึง เราๆ ท่านๆ ก็ย่อมไม่สามารถหลีกเลี่ยงความเปลี่ยนแปลงไปได้พ้นอยู่ดี