bg-single

ภัยขยะจีน มลพิษไทย ! | สุรชาติ บำรุงสุข

18.11.2026

วันนี้สังคมไทยกำลังปั่นป่วนอย่างมาก เราจะดื่มน้ำได้ไหม เราจะรับประทานผักที่ซื้อจากตลาดได้ไหม หรืออาจกล่าวได้ว่า สังคมไทยเผชิญปัญหาความมั่นคงในแบบที่เราคิดไม่ถึง เพราะเป็นปัญหาภัยคุกคามจากจีนในรูปแบบใหม่คือ การก่อมลพิษของจีนจากปัญหา “ขยะพิษ” และ “สารปนเปื้อน” ทั้งสารหนูและโลหะหนัก

แน่นอนว่าสำหรับนักความมั่นคงแล้ว ภัยคุกคามจากสารพิษไม่ใช่เรื่องใหม่ในบริบทของปัญหาความมั่นคง เพราะเรื่องนี้แต่เดิมจัดอยู่ในส่วนของ “อาวุธที่มีอำนาจการทำลายล้างสูง” (WMD) ซึ่งในยุคปัจจุบัน ได้นำเอาเรื่องของ “สารพิษ” เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของปัญหานี้ด้วย

ปัญหาความมั่นคงรูปแบบใหม่

สำหรับปัญหาสารพิษจากเมียนมาร์ไม่ใช่เพิ่งเริ่มในปีปัจจุบัน แต่เริ่มมีปัญหามาระยะหนึ่งแล้ว เพียงแต่ไม่มีใครสนใจว่า หากปัญหาการขุดค้น “แร่หายาก” ที่ต้องใช้สารเคมีบางตัวเป็นตัวช่วย การขุดค้นแร่ดังกล่าวจะไม่ได้มีผลกระทบอยู่กับเพียงพื้นที่ของการขุดเท่านั้น หากแต่ยังไหลลงสู่แม่น้ำที่เชื่อมต่อเข้ามายังแม่น้ำที่อยู่ในพื้นที่ของประเทศไทย รวมทั้งในกรณีของแม่น้ำโขง ที่มีการขุดแร่ในลาว และในลำน้ำโขงเอง ปัญหาเช่นนี้กำลังสะท้อนให้เห็นถึง “ความมั่นคงใหม่” ในมิติต่างๆ

อย่างไรก็ตาม พื้นที่การขุดนี้อยู่ในเขตรัฐฉานก็ตาม แต่กลุ่มชาติพันธุ์ที่ควบคุมพื้นของการค้นหาแร่ดังกล่าวคือ กลุ่ม “ว้า” และกลุ่มธุรกิจที่เข้ามาประกอบการนี้คือ “กลุ่มธุรกิจจีน” และเป็นที่รู้กันว่า กลุ่มเหล่านี้ไม่สนใจในเรื่องของสิ่งแวดล้อมอย่างแน่นอน จึงส่งผลอย่างมากกับคุณภาพของแม่น้ำทั้งในเมียนมาร์และในไทย จนต้องถือว่า เรากำลังเห็นปัญหา “ความมั่นคงของน้ำ” (Water Security) ที่แม่น้ำกำลังถูกทำลาย จนไม่สามารถใช้น้ำได้ในชีวิตประจำวัน เพราะมีทั้งสารหนูและโลหะหนัก

ผลที่ตามมาอย่างชัดเจนคือ สารพิษจากการขุดค้นแร่หายากจากกลุ่มธุรกิจจีนนั้น เริ่มทะลักลงสู่ลำน้ำทางภาคเหนือของไทยคือ แม่น้ำสาย แม่น้ำกก และยังสะท้อนให้เห็นถึงปัญหา “ความมั่นคงด้านสิ่งแวดล้อม” (Environmental Security) ที่กำลังขยายตัวและส่งผลกระทบกับชีวิตของคนในสังคมไทยอย่างรุนแรง และกลายเป็นปัญหา “ความมั่นคงของมนุษย์” (Human Security) ที่ชัดเจน เพราะปัญหาสิ่งแวดล้อมในครั้งนี้ กระทบกับชีวิตความเป็นอยู่ของคนไทยอย่างมาก

ปัญหาในลักษณะเดียวกัน ยังเห็นได้จากการทำเหมืองแร่หายากในลาว ซึ่งมีผลกระทบอย่างมากต่อคุณภาพของแม่น้ำโขง ไม่ต่างกับผลกระทบที่เกิดในกรณีของแม่น้ำกก แม่น้ำสาย

นอกจากนี้ เรายังเห็นถึงการทิ้งขยะที่เป็นสารพิษของกลุ่มทุนจีนในกรณีของจังหวัดปราจีนบุรี โดยการอาศัยช่องทาง EEC ในการเข้ามาสร้างปัญหาสิ่งแวดล้อมอย่างไม่รับผิดชอบ และผลของการตกค้างของ “ขยะพิษ” จะส่งผลทั้งต่อชีวิตและการทำเกษตรกรรมในพื้นที่แถบนี้ ซึ่งไม่ชัดเจนว่า ใครจะเข้ามารับผิดชอบจริงๆ

การสร้างผลกระทบจากปัญหา “ความมั่นคงด้านสิ่งแวดล้อม” จากสารพิษของการทำเหมืองของชาวจีนเช่นนี้ จะส่งผลอีกด้านต่อเกษตรกรไทยในอนาคต ไม่ว่าจะเป็นการผลิตข้าว ผัก ผลไม้ ซึ่งจะทำให้เกิดผลใน 2 ด้าน คือ ปัญหา “ความมั่นคงด้านอาหาร” (Food Security) เพราะการเกษตรของคนไทยจะถูกทำลายจากเหมืองจีน หรือประมงไทยในแม่น้ำโขงก็ไม่ต่างกัน

ในอีกด้าน พืช ผัก ผลไม้ที่อาจติดสารพิษ จะทำให้การส่งออกของสินค้าเกษตรไทย อาจจะประสบปัญหาในอนาคต ซึ่งจะทำให้เกิดปัญหา “ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ” (Economic Security) เพราะรายได้ของประเทศ และของเกษตรกรไทยอาจลดลงจากการทำเหมือนแบบไม่รับผิดชอบของจีน

การแก้ปัญหา

การแก้ปัญหาวิกฤตขนาดใหญ่ของประเทศเช่นนี้ คงต้องมีชุดความคิดที่ชัดเจนในการแก้ปัญหาอุบัติภัย หรือแนวคิดเรื่อง “การบรรเทาสาธารณภัย” (Disaster Relief) ที่คงจะต้องมีทั้งผู้รับผิดชอบและองค์กรในระดับชาติอย่างเป็นจริง และจะต้องไม่คิดแก้ปัญหาแบบระบบราชการ คือ การใส่ชื่อบุคคลและหน่วยงานที่รับผิดชอบตามแบบระบบ “ราชการไทย” โดยไม่ได้คาดหวังให้เกิดผลในทางปฏิบัติ

หรือหากรัฐบาลมีแนวคิดที่จะให้ส่วนงานของ กอ. รมน. คือ ศปป. 4 เข้ามาช่วยในการจัดการปัญหาสารพิษเช่นที่ปราจีนบุรี ก็คงต้องมีความชัดเจนว่า จะให้ทหารทำอะไร และในการแก้ปัญหานี้ รัฐบาลจะสนับสนุนอะไรให้แก่ฝ่ายทหารได้บ้าง และฝ่ายทหารเองก็ต้องชัดเจนว่า ทหารจะทำอะไรได้ในกรณีนี้ รวมทั้งความพร้อมในเชิงอุปกรณ์ และเครื่องมือที่จำเป็น

ในอึกด้าน ต้นทางของปัญหาสารพิษในแม่น้ำโขง แม่น้ำสาย แม่น้ำกก ล้วนมาจากจากการทำเหมืองแบบไม่รับผิดชอบของกลุ่มทุนจีน ซึ่งดูเหมือนรัฐบาลไทยมีท่าที 2 แบบคือ “เกรงใจ” พี่ใหญ่ และ “ไม่กล้า” ที่จะเปิดการเจรจาโดยตรงกับจีน เพราะกลัวจีนจะไม่พอใจ

อย่างไรก็ตาม ปัญหานี้มาจากการกระทำของกลุ่มทุนจีน การเจรจากับเมียนมาร์ หรือแม้แต่กับกลุ่มว้า ไม่มีทางประสบความสำเร็จได้เลย เพราะต้นทางของปัญหาคือจีน ไม่ต่างจากปัญหาสแกมเมอร์ ที่ก็เป็นการกระทำของกลุ่มอาชญากรจีน ดังนั้น จึงไม่ใช่เรื่องง่ายที่ไทยจะเข้าไปจัดการกับต้นทางของปัญหานี้ทั้งในเมียนมาร์ และในลาว หรือในอีกด้าน ก็ยังไม่เห็นการจัดการกับปัญหาขยะพิษในบ้านอย่างจริงจัง

อนาคตที่ยากลำบาก

ท้ายนี้ เรามักจะมองในทางภูมิรัฐศาสตร์ว่า ไทยและเพื่อนบ้านในภูมิภาคเป็น “หลังบ้านจีน” แต่ในความจริง ไทยวันนี้คือ “ถังขยะจีน” … วันนี้จีนทำความสะอาดบ้าน ด้วยการเอา “อุตสาหกรรมสกปรก” ออกจากประเทศเขา แต่กลับให้อุตสาหกรรมเหล่านั้น มาสร้างปัญหาในไทย และเชื่อว่า รัฐบาลไทยคงไม่กล้าเรียกร้องหาความรับผิดชอบจากจีน จนเสมือนว่า สยามวันนี้คือ “เขตทิ้งขยะ” ของจีนไปแล้ว

ปัญหาสิ่งแวดล้อมเช่นนี้ จะอยู่กับเราไปอีกนานอย่างยากที่จะแก้ไขได้ด้วย นายกฯ และรัฐบาลไทยอาจต้องมีความกล้าในการจัดการกับปัญหามากกว่านี้ โดยเฉพาะถึงเวลาที่ต้องยกเลิกกฎหมายที่เปิดให้ “ขยะจีน” มาทิ้งในไทยแบบเสรี และแบบไม่รับผิดชอบ

ถ้าจีนจะแก้ปัญหาด้วยการตั้ง “ห้องแลบจีน” ในมหาวิทยาลัยในภาคเหนือไทย เพื่อเป็นการแก้ปัญหาแล้ว ก็คงตอบได้ว่า เรากำลังเห็นการทำ “สวนผักชีจีน” ที่เป็นเพียงการสร้างภาพ และไม่ได้ช่วยแก้ปัญหาอย่างจริงจัง เว้นแต่เอาไว้โฆษณาภาพลักษณ์ของจีนในสังคมไทย แต่จะไม่ช่วยแก้ปัญหา “ขยะพิษจีน” แน่นอน !



เนื้อหาที่ได้รับการโปรโมต

ภัยขยะจีน มลพิษไทย ! | สุรชาติ บำรุงสุข
“สุริยะ” รับนโยบาย “ยศชนัน” ทันที สั่งทุกกรมของก.เกษตรฯ ที่เกี่ยวข้องกับการรับมือปัญหาน้ำกก-น้ำสาย ลุยตรวจโลหะหนัก -การปนเปื้อน พร้อมขีดแบ่งโซนเสี่ยงเป็น 3 สี เพื่อรับมือ
‘วีระยุทธ’ ซัดทีม ศก.รัฐบาล ‘ปั้นตัวเลข GDP’ ลวงตา ปล่อยผีดาต้าเซ็นเตอร์-แก้ดัชนี MPI เสกตัวเลขโต มากกว่ามุ่งแก้ปัญหาเศรษฐกิจ-ช่วยคนไทยจริง จี้เลิกมาตรการแจกเงินเยียวยา หันลงทุนปรับโครงสร้างการผลิต
สิทธิพล จี้รัฐบาลต้องเปิดเผยเนื้อหาความตกลงการค้าต่างตอบแทนระหว่างไทยและสหรัฐอเมริกาทันที พร้อมเตรียมมาตรการเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบอย่างเป็นรูปธรรม
วิถีแห่งมนุษยภาพ จาก กุหลาบ สายประดิษฐ์ ถึง พรรคอนาคตใหม่
ประสบการณ์ ‘มูเตลู’ ของพลโทนากามูระ กับอภินิหารพระแก้วมรกต (1)
เชลยศึกสงครามลาว (57) |
50 ปี 6 ตุลา (11) เมื่อภูมิรัฐศาสตร์กลับหัวกลับหาง
Blue Gentrification พื้นที่ริมน้ำย่านเมืองเก่ากรุงเทพฯ (จบ)
คุยเฟื่องเรื่องอภิปราย : ประวัติศาสตร์การอภิปรายไม่ไว้วางใจในระบบรัฐสภา จากพระราชอำนาจสู่การท้าทายของขุนนาง
E-DUANG | กฎหมาย “ประกันสังคม” หินลองทอง ทาง การเมือง
เดนตายในผ้าเหลือง | ตกเป็นผู้ต้องสงสัยในคดีสวรรคต