พรพิมล ลิ่มเจริญ : “Hidden Figures” หนังดีที่ควรดู สาวผิวสีประวัติศาสตร์มะกัน

เธอจ๊ะ

Hidden Figures หนังดีประจำปีนี้

ดูแล้วปลาบปลื้มใจเท่าตอนที่เลโก้ผลิตตุ๊กตุ่นตัวต่อเป็นเด็กผู้หญิงนักวิทยาศาสตร์นั่นเลย

ฉันเป็นผู้หญิง “โง่เลข” หมายถึง อ่อนด้อยด้านทักษะการคิดคำนวณ แถมมาเลือกเรียนสายศิลป์ภาษาตอนมัธยมปลาย คณิตศาสตร์กับฉันก็ได้ตายจากกันไป แต่ทันใดนั้น! มารู้ก็เมื่อสาย การเรียนปริญญาโท ปริญญาเอกมันต้องมีการใช้สถิติ ต้องมาตั้งต้นใหม่ และมันช่างยากเย็น ฉันเลยบอกลูกบอกหลานว่า จงเลือกเรียนศิลป์คำนวณเถิด และเพิ่มเติมการรู้ภาษาที่สาม ด้วยการไปเรียนเพิ่มเติมนอกเวลาเรียน

ตราบใดที่หลักสูตรการศึกษาไทยยังเป็นแบบนี้ ฉันก็จะแนะนำแบบนั้น ก็ชีวิตฉันสอนฉันมาแบบนี้นี่นา

Hidden Figures เป็นเรื่องราวแนวอัตชีวประวัติ

กำกับการแสดงโดย Theodore Melfi

สร้างจากหนังสือชื่อ Hidden Figures : The Story of the African-American Women Who Helped Win the Space Race เป็นเรื่องของผู้หญิงแอฟริกัน-อเมริกัน ที่ทำงานคิดคำนวณในการแก้โจทย์ปัญหาต่างๆ ให้กับวิศวกรและคนอื่นๆ ในองค์การนาซ่า

ก็สมัยนั้นมันยังไม่มีเครื่องคอมพิวเตอร์ ก็ต้องใช้นักคณิตศาสตร์นี่แหละคิดคำนวณวิถีจรวดที่จะส่งไปนอกโลก

เรื่องก็เริ่มเมื่อปี ค.ศ.1961 มีหญิงสาวเพื่อนกันสามคน Katherine Goble นักคณิตศาสตร์, Mary Jackson วิศวกร และ Dorothy Vaughan ผู้ดูแลตรวจการ

สามสาวได้รับการว่าจ้างให้ไปทำงานให้กับศูนย์การวิจัยแลงลี่ ที่เมืองแฮมพ์ตัน รัฐเวอร์จิเนีย

ระหว่างทางขับรถกันไปทำงาน รถก็เสีย มีรถตำรวจมาหยุดตรวจดู ก็น่ากลัวอยู่ ในเมืองที่ยังมีการแบ่งแยกสีผิว คนผิวสีเป็นเบี้ยล่าง ก็ต้องระวังว่าเหตุร้ายหรือภัยใดๆ จะเกิดกับตัวก็ได้

No crime in a broken down car.

รถเสียเฉยๆ ไม่ได้ทำอะไรผิด

เพื่อนชวนเพื่อนอีกสองให้ทำใจดีสู้เสือไว้

No crime being Negro either.

เป็นคนนิโกรก็ไม่ได้ทำอะไรผิดเหมือนกัน

พูดไปแบบมีนัยยะสำคัญ เป็นคนผิวสีไม่ได้ทำอะไรผิดก็ใช่ แต่เมื่อมันมีความไม่เท่าเทียม แค่เกิดเป็นคนผิวสีก็เหมือนจะดึงดูดความผิดให้มาหาได้เอง อย่างน้อยก็น่าชื่นชมคนอเมริกัน พัฒนความคิดจนคนส่วนใหญ่ตระหนักในข้อนี้ และเหมือนเขาจะมุ่งมั่นไม่ย้อนหลังกลับไปแบบเดิม

We do a great deal of the calculating

Getting our rockets into space.

เราทำงานคิดคำนวณมากมาย

ให้เราได้ส่งจรวดออกไปในอวกาศ

คุณตำรวจผิวขาวดีใจที่ได้รู้ความจริงข้อนี้

สมัยนั้นอเมริกายังแพ้รัสเซียอยู่ เพราะโครงการสปุตนิกของรัสเซียได้ส่งดาวเทียมสปุตนิกออกไปแล้ว อเมริกายังต้วมเตี้ยม ส่งอะไรออกไปไม่ได้เลยสักอย่างเดียว

คุณตำรวจปลื้มใจกับงานของหญิงสาว ถึงกับอาสาขับรถนำทางไปส่งให้ถึงที่

สาวเจ้าก็ดีใจได้รับเกียรติร้องกระตู้วู้ แต่ก็มีโดโรธีที่ดูลังเล จนเพื่อนต้องรวบรัดตัดความให้

We”re coming!

Hold your horses!

Before he changes his mind!

ไปกันเลย

เอาเหอะ

ก่อนเขาจะเปลี่ยนใจ

Hold your horses. เป็นสำนวนใช้พูดเวลาบอกอีกคนหยุดและคิดใคร่ครวญดีๆ

สาวๆ ก็แยกย้ายกันไปทำคนละแผนก ตอนเย็นก็มาเจอกัน ขับรถกลับบ้านด้วยกัน

ข้างฝ่ายทางการก็มีการประชุมกันให้วุ่น พี่เควิน คอสเนอร์ แสดงเป็น Al Harrison หัวหน้า Space Task Group ที่ประกอบด้วยกลุ่มวิศวกร รับผิดชอบเรื่องยานอวกาศ

วิศวกรไม่พร้อมเสียทีที่จะส่งยานอวกาศออกไป ถามทีไรก็ได้แต่คำตอบว่า ยังส่งไปไม่ได้ มันอันตราย

ก็เลยโดนนายทหารยศใหญ่แย้งเข้าให้

You know what”s dangerous?

Inaction, and indecision.

รู้ไหมอะไรที่อันตราย

ไม่ทำอะไรเลยกับไม่ตัดสินใจไง

เป็นทหารไง ชอบสั่ง ชอบตัดสินใจ ส่วนทำได้ไหม ดีไหม ทำแล้วได้อะไร เป็นอีกเรื่องหนึ่ง

The President is demanding

an immediate response.

ท่านประธานาธิบดีสั่งการ

ให้ตอบกลับในทันที

ทันที ก็ไม่ได้หมายถึงวันนี้พรุ่งนี้ แต่ก็ให้เร็ว ให้ไว จะปล่อยให้สปุตนิกสอดแนมเราไปวันๆ เยี่ยงนี้เห็นทีจะไม่ใช่แล้วแหละ

แคธรีนนักคณิตศาสตร์ของเราต้องมาทำงานให้หมู่ชายล้วน ทุกคนล้วนแล้วแต่ได้ชื่อว่าเป็นอัจฉริยะ แต่ก็นะ แคธรีนเป็นคนผิวสีคนเดียวในห้องทำงานอันกว้างใหญ่นั้น จะมีใครมองเป็นอัจริยภาพของเธอ?

She can handle any numbers

you put in front of her.

I”ll check her credentials.

ให้จัดการตัวเลขใดๆ เธอทำได้ทั้งนั้น

ผมเช็กประวัติแล้ว

แคธรีนพบกับการถูกแบ่งแยก ถามแค่ง่ายๆ ว่าห้องน้ำไปทางไหน? ก็ยังได้คำตอบไม่คาดคิด

Sorry, I have no idea where your bathroom is?

ขอโทษนะ ฉันไม่รู้จริงๆ ว่าห้องน้ำของเธออยู่ที่ไหน?

“ห้องน้ำของเธอ” ฟังเหมือน “ห้องน้ำของคนอย่างเธอ” “คนอย่างเธอ” ก็คือ “คนผิวสีที่ต่ำต้อยด้อยค่ากว่าคนผิวขาวอย่างฉัน” ดังนั้น นู่นเลย แคธรีนวิ่งไปตึกไกลๆ นู่นเลย ก็ห้องน้ำมันอยู่ตรงนั้น ทำไงได้

นี่ยังไม่นับเรื่องน้ำชากาแฟ วันแรกกินจากเครื่องต้มกาแฟเครื่องเดียวกับเขา แต่เช้ามามีกาเล็กๆ แปะป้ายว่า “ผิวสี” ไว้ที่กา มันน่านัก!

การดูถูกคนมันช่างน่ารังเกียจ แต่แคธรีนก็จำยอมกล้ำกลืนฝืนทน เอาความสามารถและความฉลาดเข้าฟาดฟันในทุกวันที่ผ่านไป

ข้างฝ่ายเพื่อนอีกสองก็ต้องกล้ำกลืนฝืนทนไม่ต่างกัน อยากเป็นวิศวกร ก็ต้องไปเรียน แต่มหาวิทยาลัยมีกฎหมายไม่ให้คนผิวสีเรียน ก็ต้องไปร้องขอศาล ทั้งสามก็ตั้งหน้าตั้งตาฝ่าฟัน มุ่งมั่นตั้งใจ ให้กำลังใจกันและกัน

You”re better with the numbers than

anyone in the cabin and you know it.

Make that pencil move

as fast as your mind does, you”ll be fine.

เธอเก่งเรื่องตัวเลขกว่าใครในห้องนั้น เธอเองก็รู้

ขยับดินสอไปให้ไวเท่าความคิดเธอ เดี๋ยวก็ดีเอง

หนังเรื่องนี้ดีงาม ไม่มีความสำเร็จอะไรได้มาง่ายๆ ยิ่งเป็นผู้หญิงด้วยแล้ว ยิ่งเป็นผู้หญิงผิวสีในยุคแห่งการรังเกียจสีผิวและความเท่าเทียมยิ่งแล้วใหญ่ ยิ่งยากและยิ่งหนักหนากว่าจะได้มาซึ่งความสำเร็จอันยิ่งใหญ่

แคธรีนนักคณิตศาสตร์ ได้มีใช้ชื่อของเธอเป็นชื่อตึก และได้รับรางวัล The Presidential Medal of Freedom จากประธานาธิบดี บารัค โอบามา เมื่อปี ค.ศ.2015, โดโรธี วอห์น เพื่อนอีกคนสั่งสอนตัวเองเรื่อง FORTRAN จนสุดท้ายได้เป็นหัวหน้าคุมเครื่องและโปรแกรมของศูนย์, และ แมรี่ จอห์นสัน ได้เป็นวิศวกรผู้หญิงผิวสีคนแรกขององค์การนาซ่า

กว่าจะได้มานั้นสิสำคัญ หนังเรื่องนี้บอกเราถึงความยากลำบาก แต่หากบากบั่นมุ่งมั่นตั้งใจ เราจะประสบความสำเร็จ จนได้… ในที่สุด

ดังนั้น ขอให้ “ในที่สุด” ของเธอและฉัน มีความสำเร็จยืนยื้มหวานรอฉันรอเธออยู่นะ ละกัน

ฉันเอง