bg-single

จากนโยบายไม้ตาย สู่นโยบายหนามยอกอก การปรับเงื่อนไขนโยบายดิจิทัลวอลเล็ต ที่เป็นผลเสียของรัฐบาลเศรษฐา

22.11.2023

ในที่สุดทิศทางที่สำคัญของนโยบายดิจิทัลวอลเล็ตของรัฐบาลเศรษฐา ทวีสิน ก็มีความชัดเจนมากขึ้น

แต่ความชัดเจนนี้กลับไม่เป็นผลดีเท่าไร ทั้งในมิติทางการเมือง ทางเศรษฐกิจ หรือแม้กระทั่งความคาดหวังต่อสังคม

เพราะเมื่อพิจารณาแล้ว ความชัดเจนที่ปรากฏไม่ตรงกับทิศทางการหาเสียง ซึ่งมีประเด็นสำคัญคือ

1. ไม่คงสถานะความถ้วนหน้า มีการวางเงื่อนไขเพื่อกันประชากรกลุ่มหนึ่งออกไป

2. แหล่งที่มาของงบประมาณที่สำคัญมาจากการกู้เงิน

3. เงื่อนไขการใช้สิทธิประโยชน์มีการวางเงื่อนไขยิบย่อยที่ทำให้การบริโภคต่างๆ อาจไม่ตรงกับความต้องการของประชาชน และมีข้อสังเกตว่าเงินส่วนนี้อาจหมุนสู่กระเป๋าเจ้าสัวในระยะเวลาไม่นาน

ในบทความนี้ จะย้อนถึงตัวนโยบายเงินโอนที่เกิดขึ้นในอดีต และสิ่งที่รัฐบาลเศรษฐาสมควรเรียนรู้

 

ย้อนกลับไปสิบกว่าปีก่อน รัฐบาลอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ได้ริเริ่มนโยบาย “เช็คช่วยชาติ” เพื่อเป็นนโยบายฟื้นฟูเศรษฐกิจหลังจากวิกฤตเศรษฐกิจโลกในช่วงก่อนหน้านั้น เช็คช่วยชาติ 2,000 บาท ให้สำหรับผู้ที่อยู่ในระบบประกันตนของประกันสังคม

โดยขณะนั้น รัฐบาลก็ได้รับฉายาว่า “รัฐบาลกู้สิบทิศ” แม้จะเป็นโครงการหลักหมื่นล้านบาทซึ่งถือว่าเป็นโครงการระยะสั้นที่มีมูลค่าสูงในช่วงเวลานั้น

แต่ก็ปรากฏว่า เป็นนโยบายที่ไม่ประสบความสำเร็จทั้งในด้านการกระตุ้นเศรษฐกิจ และการสร้างความนิยมทางการเมือง

สาเหตุหนึ่งคือจำนวนผู้ประกันตนในระบบประกันสังคมมีสัดส่วนเพียงประมาณร้อยละ 30 ของวัยทำงาน

และการกระตุ้นทางเศรษฐกิจครั้งเดียวในเงื่อนไขที่คนปราศจากหลังพิงเชิงนโยบายในมิติอื่นๆ ก็ไม่ทำให้เกิดตัวทวีคูณทางเศรษฐกิจตามที่คาดหวังได้

 

กรณีที่สอง คือในช่วงรัฐบาลประยุทธ์ จันทร์โอชา ในช่วงวิกฤตโควิด-19 จากปี 2563-2565 โครงการบัตรสวัสดิการแห่งรัฐซึ่งถูกริเริ่มมาก่อนหน้า ตามด้วยเงินเยียวยาในวิกฤตโรคระบาด หรือโครงการเราชนะ ที่ต้องมีการพิสูจน์ความลำบาก เงื่อนไขการทำงาน และมีโครงการคนละครึ่ง ไล่มาจนถึงโครงการเราเที่ยวด้วยกัน สำหรับกลุ่มคนที่ไม่ได้รับบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ ก็ได้รับเงินอุดหนุนส่วนหนึ่งกับการเดินทางท่องเที่ยวบริโภคในประเทศ

แน่นอนว่าครั้งนี้ใช้งบประมาณจากเงินกู้อีกครั้ง และเป็นปริมาณหลายแสนล้านบาท เฉียดเต็มเพดานเงินกู้

ซึ่งน่าสนใจว่า นโยบายนี้การฟื้นฟูเศรษฐกิจ และการรักษางานของผู้คนมีปัญหาจนเกิดภาวะ เศรษฐกิจฝืดเคืองพร้อมกับอัตราเงินเฟ้อ (Stagflation)

ในช่วงปี 2565 และความนิยมของรัฐบาลก็นับว่าย่ำแย่ จนทำให้พรรคพลังประชารัฐ และพรรครวมไทยสร้างชาติ มีคะแนนความนิยมลดลงมากกว่า 50% เทียบกับปี 2562

งบประมาณมหาศาลไม่สามารถสร้างหลักประกัน ความสำเร็จทางเศรษฐกิจและความนิยมทางการเมืองได้

 

เมื่อพิจารณาที่รัฐบาลพรรคเพื่อไทย ซึ่งจัดตั้งรัฐบาลบนเงื่อนไขวิกฤตความชอบธรรมที่รุนแรงที่สุดครั้งหนึ่งของพรรค ภายใต้คำอธิบายว่ามีความจำเป็นที่ต้องเข้ามาแก้ไขปัญหาทางเศรษฐกิจปากท้องจนต้องลดทอนประเด็นจุดยืนทางการเมือง

แต่ในช่วงสี่เดือนที่ผ่านมา นโยบายเงินโอนดิจิทัลวอลเล็ต ที่คาดหมายให้เป็นตัวนโยบายเรือธงกลับกลายเป็นปัญหาใหญ่

เพราะถอนตัวจากนโยบายก็ทำไม่ได้ และการเดินหน้าดำเนินนโยบายก็กลับเต็มไปด้วยปัญหา

ในทางการเมือง การเลิกระบบถ้วนหน้าของดิจิทัลวอลเล็ต เป็นทิศทางที่มีความผิดพลาดมาก

เพราะนอกจากไม่ตรงกับแนวทางการหาเสียงแล้ว การที่นโยบายสวัสดิการใดๆ ที่ไม่ได้วางอยู่บนฐานระบบถ้วนหน้า ย่อมมีผลต่อหลักการ “ตัวทวีคูณ” ทางเศรษฐกิจ ที่เคยคาดหวังว่าจะเกิดขึ้นก็จะไม่เกิดขึ้น

สาเหตุเพราะความไม่แน่นอนของตัว “สิทธิประโยชน์” และ “เงื่อนไข” อันเห็นได้จากเงื่อนไขในสมัยรัฐบาลประยุทธ์ที่แม้ใช้งบประมาณมหาศาล แต่พอผูกเงื่อนไขต่างๆ ทำให้แผนหรือการรับรู้ในสิทธิประโยชน์ไม่ได้ถูกส่งตรงสู่คนจำนวนหลายกลุ่ม

ไม่นับรวมการซื้อขายสิทธิประโยชน์ที่ต้องมาตั้งกระบวนการลงโทษพิสูจน์ถูกพิสูจน์ผิดซึ่งสิ้นเปลืองเข้าไปอีก

 

ปัญหาเรื่องนี้ซับซ้อนขึ้น เพราะโครงการนี้ต้องเริ่มด้วยการกู้ มากกว่าการดึงงบประมาณส่วนกลางของฝ่ายความมั่นคงที่ไม่ก่อให้เกิดประโยชน์อะไร

รัฐบาลผสมที่พยายามประสานหลากหลายกลุ่ม ทางเลือกที่ดูจะมีปัญหาน้อยสุดคือการดึงเงินในอนาคตที่จะไม่กระทบกับผลประโยชน์ชนชั้นนำ

แต่กลับทำให้เงื่อนไขตัวทวีคูณเศรษฐกิจมีปัญหาเพราะยิ่งทำให้คนทั่วไปไม่แน่ใจว่าโครงการนี้จะสามารถดำเนินการได้ตลอดรอดฝั่งหรือไม่

การที่ตัวทวีคูณทางเศรษฐกิจจะดำเนินไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ ขึ้นกับความแน่นอนของโครงการ ความสม่ำเสมอ หรือความรู้สึกปลอดภัยในชีวิตพื้นฐาน

ซึ่งเป็นไปได้ว่าการดำเนินโครงการในลักษณะที่วางเงื่อนไขผิดจากแนวนโยบายที่เคยศึกษาไว้เบื้องต้นจะเป็นปัญหา

เพราะนโยบายนี้ขาดตกประเด็นใหญ่คือเสรีภาพในการใช้สิทธิประโยชน์ที่ผูกเงื่อนไขซับซ้อน และความถ้วนหน้า

ซึ่งทำให้คนส่วนหนึ่งไม่รู้สึกมีส่วนร่วมกับนโยบาย การกันคนที่มีรายได้และเงินออมที่เกินเกณฑ์ออก สามารถประหยัดงบประมาณได้เล็กน้อย

แม้จะทดแทนด้วยมาตรการลดหย่อนภาษีก็ยิ่งทำให้ทุกอย่างดูสับสนเข้าไปอีก

เพราะความเสียหายต่อการโจมตีนโยบาย กับการประหยัดงบประมาณลงไปนั้นถือว่าเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่สูญเสีย ความรู้สึกการเป็นอันหนึ่งเดียวกัน (Solidarity)

ดูแล้วไม่ต่างจากนโยบาย “เราชนะ” หรือ “คนละครึ่ง” สมัยรัฐบาลก่อนที่ล้มลุกคลุกคลานมาจนหมดสมัย

 

สุดท้ายนโยบายไพ่ตายกลายเป็นนโยบายหนามยอกออก กลับตัวก็ไม่ได้ จะเดินต่อไปก็ไปไม่ถึงจะเสียทั้งในทางการเมือง และทางเศรษฐกิจ ก็อาจไม่บรรลุเป้า

ถ้าเป็นแบบนี้ควรถอยโครงการนี้เลื่อนไปปีงบประมาณหน้าก็ไม่สาย

และใช้งบประมาณส่วนที่ทำได้ตอนนี้ ปรับเบี้ยผู้สูงอายุ ปรับเงินเด็กสู่ระบบถ้วนหน้า พัฒนาการศึกษา เพิ่มโอกาสคนธรรมดา แก้ไขปัญหาหนี้สินประชาชน

เมื่อคนมีหลังพิงที่ดี สวัสดิการมั่นคง โครงการหาเสียงขนานใหญ่เริ่มทำตอน ตุลาคม 2567 ทำตามหลักการที่หาเสียงไว้ ก็ยังไม่สายไป



เนื้อหาที่ได้รับการโปรโมต

เหยี่ยวถลาลม | ศาลยุติธรรมนำ ‘เปลี่ยน’ ปัดฝุ่น ‘ยี่ต๊อก’ ลงโทษ
สนทนา โภคิน พลกุล มองอนาคตที่ ‘น่าห่วงมาก’ ประเทศที่สิ้นนิติรัฐ-นิติธรรม คนสิ้นหวังเศรษฐกิจ สังคม การเมือง ส่อกลียุค?
พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ | โลกกำลังเลี้ยวซ้าย หรือแค่เบื่อรัฐบาลเดิม?
ห้องเรียนเปลี่ยนไปเมื่อเอไอเข้ามา แล้วมนุษย์อยู่ตรงไหนในยุคเอไอครองโลก
ย้อนคดี ‘แอร์มีนา” เป๋าช้าง’ ซุกผง ออสซี่ปิดคดี พ้นผิด-ถูกลวงจ้างหิ้ว ไทยรับไม้ต่อ-ลุยแก๊งยา
เส้นทางสู่อัยการสูงสุดคนที่ 21 ของลูกไม้ใต้ต้น ‘โกวิท ศรีไพโรจน์’ ปณิธานจาก ‘อิฐทุกก้อน หินทุกเม็ด’
ช่างร้ายเหลือ ไร้ความปรานี ‘เจนเซน หวง’ สายลับจีนและสหรัฐอเมริกา
ถ้าจะไม่ให้ทุนเทา ยึดประเทศ…
สะเทือนทั่วโลก…เมื่อระบบไมโครซอฟต์ล่ม
ระบบ ‘โอตุนนู’ กับตำแหน่งเลขาฯ ยูเอ็น
‘ทรัมป์’ กับอาเซียนใน ‘ยุคเอไอ’
พลีชีพเพื่อ ส.ว. งัดข้ออำนาจศาล (จบ) อำนาจตัดสินชี้ขาดของ กกต. เหนือกว่าอำนาจศาลฎีกาหรือไม่?