เหยี่ยวถลาลม | ศาลยุติธรรมนำ ‘เปลี่ยน’ ปัดฝุ่น ‘ยี่ต๊อก’ ลงโทษ
ปกติเมื่อมีคดีเกิดขึ้น ช่องทางดำเนินคดีโดยรัฐนั้นตำรวจจะเป็นหน่วย “ต้นทาง” อัยการกลางทาง และศาลเป็น “ปลายทาง”
คดีใดที่ศาลสั่งจำคุก ราชทัณฑ์จะรับไปดำเนินการตามคำพิพากษาศาล
แต่ในกระบวนการของราชทัณฑ์ก็ยังมี “การบริหารจัดการ”
การลงโทษผู้ต้องขังโดยเนื้อแท้ของราชทัณฑ์แล้วก็คือ การลดเวลาจำคุกผู้ต้องโทษ (ตามหลักเกณฑ์ราชทัณฑ์) ภายใต้วาทกรรมโลกสวย “คืนคนดีสู่สังคม”
อย่างไรก็ตาม ทฤษฎีกับการปฏิบัติในกิจการด้านยุติธรรมอาจไปด้วยกันบ้าง หรือบางทีก็แวะข้างทางบ้าง หรือบางครั้งเปะปะออกนอกทางไปบ้าง
ถ้ามองแบบโลกไม่สวยอาจจะกล่าวได้ว่า เมื่อมีคดีความเกิดขึ้น และต้องเจอกับตำรวจบางประเภท ความยังไม่ทันเกิดเป็นคดี ทุกอย่างก็สามารถจบลงที่ตำรวจเสียก่อน
หรือถึงแม้จะมีการสืบสวน ก็จะไม่มีการจับจริง ถึงแม้มีการซักถาม ก็จะไม่สอบสวนรวบรวมพยานหลักฐานตามทฤษฎี หรือไม่ทำตามที่ประมวลวิธีพิจารณาความอาญาบัญญัติไว้
หรือถึงแม้บางเรื่องเป็นคดี แต่การรวบรวมพยานหลักฐานหลวม สำนวนอ่อน อ่านแล้วไม่เป็นสับปะรด เปะปะเลอะเลือน ถ้าส่งสำนวนไปถึงมืออัยการเมื่อไหร่ก็จะหล่นอยู่ข้างๆ โต๊ะทำงาน สมมุติว่าอัยการกล้อมแกล้มสั่งฟ้องไปสู้กันในศาลก็จะโดนทนายความเก่งๆ ทุบตีเสียจนศาลต้องพิพากษายกฟ้อง
คนทำผิดจึงไม่ติดคุก!
เพราะการบังคับใช้กฎหมายล้มเหลว
กล่าวให้สุภาพก็ว่า การบังคับใช้กฎหมายในประเทศไทย “ไม่มีประสิทธิภาพ” และเหตุที่ไม่มีประสิทธิภาพนั้นก็มาจาก 2 ประการ
ประการแรก มือไม่ถึง
แต่ประการที่สองสำคัญกว่าคือ ความคดงอ!
ดังนั้น คำว่า “กระบวนการยุติธรรม” จะไม่มีความหมายอันใดหลงเหลือ ถ้า “กลไก” ของกระบวนการยุติธรรมไม่ทำหน้าที่ “บังคับใช้กฎหมาย” อย่างตรงไปตรงมา
กล่าวให้ชัดคือ ต้นทาง-กลาง-ปลายทาง ต้องทำงานเป็น “กระบวน” ทำหน้าที่อย่างมีจุดมุ่งหมาย สืบเนื่อง เชื่อมโยง และสอดคล้องกันในเชิงอุดมคติ
น่าดีใจมากที่วันนี้ประธานศาลฎีกา “วีรพงศ์ สุดาวงศ์” กำลังเรียกร้องในเชิง “อุดมคติ” ผ่านวงสัมมนาเชิงปฏิบัติการของศาลยุติธรรม
ในพิธีเปิด โครงการส่งเสริมการประสานความร่วมมือด้านการยุติธรรมของหน่วยงานในกระบวนการยุติธรรม ประจำปี 2570 ซึ่งมีการสัมมนาเชิงปฏิบัติการเรื่อง “การรับฟังความคิดเห็นการปรับปรุงบัญชีมาตรฐานการลงโทษ” หรือ ยี่ต๊อกคดี ของศาลยุติธรรม มีผู้บริหารศาลยุติธรรม สำนักงานศาลยุติธรรม ผู้พิพากษา ผู้ทรงคุณวุฒิ และผู้แทนจากหน่วยงานในกระบวนการยุติธรรมและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมอย่างกว้างขวาง ประธานศาลฎีกากล่าวว่า ศาลยุติธรรมจะต้องช่วยสังคม จะเหยาะแหยะไม่ได้แล้ว ถึงเวลาแล้วที่จะทำให้ความรับผิดชอบต่อสังคมของศาลออกมาเป็นรูปธรรม
น่าสนใจอย่างยิ่งว่า “รูปธรรม” ที่ว่านั้นคืออะไร
ประธานศาลฎีกา เริ่มจากตั้งปุจฉาด้วยการให้ “ข้อสังเกตบางประการ” แก่วงสัมมนาว่า “วิสัยทัศน์หลัก” ในการปรับปรุงบัญชีมาตรฐานการลงโทษ หรือ “ยี่ต๊อก” คือ หลักประกันความสงบสุขของสังคม
“กฎหมายไทยดี แต่ทำไมยังไม่สงบสุข ทำไมยังเอาอาชญากรรมไม่อยู่ นั่นเป็นเพราะการบังคับโทษ การบังคับใช้กฎหมายยังไม่สัมฤทธิผล”
ลงโทษเบาไปก็ไม่กลัว!
การบังคับใช้กฎหมายมีปัญหา เลิกกล่าวว่า กฎหมายไม่ศักดิ์สิทธิ์
ประธานศาลฎีกาไม่ได้ตำหนิใคร หากแต่ได้เริ่มจากดำริให้มีการปรับปรุง “ยี่ต๊อก” การลงโทษคดีต่างๆ ของศาลยุติธรรมเพื่อประโยชน์ทั้งในเชิงการป้องปรามและการปราบปรามผู้กระทำความผิด
การปรับปรุงครั้งนี้ศาลยุติธรรมจะทำอย่างเปิดเผยโปร่งใส ยี่ต๊อกใหม่เสร็จสิ้นเมื่อใด ศาลจะประกาศให้ประชาชนได้ทราบทั่วกันทันทีว่า ผู้กระทำความผิดตามที่กำหนดนั้นจะจบลงอย่างไร
ประธานศาลฎีกาเชื่อว่า บัญชีการลงโทษหรือ “ยี่ต๊อก” ของศาลจะช่วยให้ประชาชนมี “หลักประกัน” ในความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินเพิ่มขึ้น พร้อมกันนั้นก็ได้ทิ้งวาทะเด็ดสะท้อนถึงเจตนามุ่งมั่นที่จะนำการเปลี่ยนแปลงมาสู่ศาลยุติธรรมด้วยว่า
“ผู้พิพากษาวันนี้จะไม่ทำหน้าที่เฉยๆ แต่ควรแสดงบทบาทปกป้องคุ้มครองสังคมที่เราอยู่ด้วย”
การระดมความคิดเห็นในวงสัมมนาเชิงปฏิบัติการก่อนจะนำไปสู่การเปลี่ยนมาตรฐานการลงโทษผู้กระทำผิดในคดีประเภทสำคัญจึงคักคัก ทั้งที่เกี่ยวกับคดียาเสพติด คดีตาม พ.ร.ก.มาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ.2566 คดีความผิดเกี่ยวกับการเลือกตั้งที่สำคัญ คดีอาวุธปืน ตาม พ.ร.บ.อาวุธปืน เครื่องกระสุนปืน วัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิงและสิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ.2490 คดีจราจรทางบกและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง คดีทุจริตและประพฤติมิชอบ และคดีสิ่งแวดล้อม
การรื้อยี่ต๊อกการลงโทษมาปรับปรุงใหม่นับเป็น “สัญญาณ” ที่ศาลยุติธรรมสื่อสารกับสังคมและหน่วยงานในองค์กร “กระบวนการยุติธรรม” ด้วยกันให้เข้าใจตรงกันว่า กระบวนการยุติธรรมประเทศไทยหมักหมมปัญหาการบังคับใช้กฎหมายเอาไว้นานเกินไป คดีอาวุธปืน คดียาเสพติด คดีทุจริตและประพฤติมิชอบ คดีเลือกตั้ง คดีการเมือง คดีอาชญากรรมทางเทคโนโลยี อุบัติภัยบนท้องถนน และสิ่งแวดล้อมล้วนเปราะบาง
การบังคับใช้กฎหมายไร้ประสิทธิภาพ จากความไม่ซื่อพอ กับไม่ทันโจร
“ศาลยุติธรรม” จึงลงมือก่อน ด้วยการจะทำให้การบังคับใช้กฎหมายที่อยู่ในมือคนซึ่งยังมีลมหายใจ กลับมาคึกคัก มีชีวิตชีวา เฉียบคม และจริงจัง
การลงโทษในคดีเป้าหมายจะหนัก และแน่นอนขึ้น!
ค้ายาจริง ทุจริตโกงกินจริง ต้องติดคุกจริง
และจะต้องมีการติดตามกำกับการบังคับโทษของราชทัณฑ์ให้มี “ประสิทธิผล” จริงๆ
ถึงแม้ศาลจะเป็น “คนปลายทาง” ตั้งแต่นี้ไม่อาจดูดาย จะไม่ปล่อยให้กระบวนการยุติธรรมเหยาะแหยะหรือไม่เป็นโล้เป็นพาย
การบังคับใช้กฎหมายจะศักดิ์สิทธิ์ทันที ถ้าคนผิดไม่ลอยนวล ไม่สามารถลอยหน้าลอยตาเฉิดฉายกระทบไหล่ใครต่อใครอยู่ในสังคมได้!?!!!
