ศิโรตม์ คล้ามไพบูลย์ | แก้กฎหมายประกันสังคม หรือทำลายประกันสังคม
ประกันสังคมเป็นเรื่องใหญ่ที่ไม่เคยมีรัฐบาลและพรรคไหนสนใจ อดีตนายกฯ ตั้งแต่คุณทักษิณ ชินวัตร, คุณสมัคร สุนทรเวช, คุณอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ, คุณยิ่งลักษณ์ ชินวัตร, คุณประยุทธ์ จันทร์โอชา, คุณเศรษฐา ทวีสิน, คุณแพทองธาร ชินวัตร และคุณอนุทิน ชาญวีรกูล ไม่เคยพูดเรื่องนี้ และพรรคเก่าอย่างประชาธิปัตย์, เพื่อไทย, ภูมิใจไทย, พลังประชารัฐ ฯลฯ ก็ไม่เคยพูดเช่นกัน
เพื่อให้เห็นภาพชัดยิ่งขึ้น พรรคเก่าแก่ทั้งหมดไม่สนใจปัญหาประกันสังคมระดับไม่เคยมีใครผลักดันนโยบายหรือปรับปรุงกฎหมายในสภา
กฎหมายประกันสังคมเริ่มใช้ปี 2533 เท่ากับนักการเมืองเก่าในทุกค่ายมีโอกาสพูดและทำเรื่องนี้ได้ถึง 36 ปี แต่ข้อเท็จจริงคือไม่เคยมีใครทำอะไร
พูดตรงๆ นักการเมืองรุ่นเก่าสนใจประกันสังคมแค่เรื่องเงินกองทุน ยิ่งนานเงินยิ่งเยอะ ทุกรัฐบาลหาทางเอาเงินไปใช้
พรรคไหนคุมกระทรวงแรงงานก็หาทางคุมบอร์ดประกันสังคมเพื่อใช้เงิน
คุณประยุทธ์เองถึงกับเคยสั่งให้ดูว่ากฎหมายอนุญาตให้เอาเงินให้รัฐบาลกู้ได้หรือไม่ด้วยซ้ำไป
เอาให้เห็นภาพชัดขึ้นไปอีก รัฐบาลทุกชุดและพรรคการเมืองรุ่นเก่าที่ผลัดกันเป็นรัฐบาลมาตลอด 30 ปี
ไม่เคยผลักดันเรื่องการเพิ่มสิทธิหรือสวัสดิการผู้ประกันตน ไม่เคยพูดเรื่องลดอำนาจรัฐบาลเหนือกองทุน
และทุกรัฐบาลล้วนเบี้ยวจ่ายเงินกองทุนประกันสังคมขั้นไม่จ่ายดอกเบี้ยแม้แต่บาทเดียว
กฎหมายประกันสังคมเกิดจากแรงผลักดันของกรรมกรโรงงานในเขตอุตสาหกรรมยุคปี 2530 อย่างพระประแดง อ้อมน้อย รังสิต, เอ็นจีโอด้านแรงงาน, นักศึกษา และนักวิชาการด้านแรงงาน รวมทั้งนายกฯ จากการเลือกตั้ง 2531 ซึ่งตั้งที่ปรึกษาจากลูกที่เป็นนักวิชาการที่สนใจปัญหาแรงงานมานาน
นับตั้งแต่ผมอดข้าวอดน้ำเพื่อกดดันให้รัฐบาลออก พ.ร.บ.ประกันสังคมสมัยเรียนปริญญาตรี จำนวนพรรคและนักการเมืองที่สนใจเรื่องประกันสังคมจนมีองค์ความรู้จริงเป็น 0 ส่วนใหญ่ตีเก๊ อย่างมากที่ทำคือส่ง ส.ส.หรือผู้ช่วยสักคนไปขึ้นเวทีช่วงเลือกตั้งเวลาประชาชนจัดงานประกันสังคม
โลกของพรรคการเมืองเก่าๆ คือโลกของการส่งลูกน้องไปคุมกองทุนประกันสังคม ไม่ว่าข้าราชการ กระทรวงแรงงานซึ่งรัฐมนตรีสั่งได้โดยตรง, ส่งลิ่วล้อในพรรคเป็นที่ปรึกษา รวมทั้งมั่วนิ่มตั้งใครก็ได้เป็น “ตัวแทนนายจ้าง” และ “ตัวแทนลูกจ้าง” โดยนายจ้างและลูกจ้างส่วนใหญ่แทบไม่รู้จักเลย
ทุกพรรคอยากได้คะแนนเสียงจากคนงานและมนุษย์เงินเดือนจริง
แต่ความยั่งยืนของกองทุนประกันสังคมไม่ใช่เรื่องที่พรรคเก่าๆ สนใจตั้งแต่ต้น
ประกันสังคมจึงเผชิญปัญหาลุ่มๆ ดอนๆ ด้วยน้ำมือทุกรัฐบาล ซึ่งแปลว่าทุกพรรคไม่สนจนไม่มีทั้งกึ๋นและข้อมูลมากพอจะทำให้ประกันสังคมดีขึ้นจริง
ด้วยพื้นฐานที่ไม่สนเรื่องแรงงาน แต่อยากคุมกองทุนประกันสังคม พรรครัฐบาลเสนอแก้กฎหมายที่ผิดหลักการหมด เพราะขณะที่ผู้ประกันตนและนายจ้างโหวตให้กองทุนเป็นเอกราชจากนักการเมืองและข้าราชการลูกน้องนักการเมือง รัฐบาลกลับผลักดันกฎหมายให้กองทุนอยู่ใต้นักการเมืองต่อไป
การแยกกองทุนประกันสังคมออกจากราชการเพื่อความโปร่งใสและมีประสิทธิภาพแบบ “กบข.” คือ 1 ในเรื่องที่เป็น “ฉันทานุมัติ” ของทุกฝ่ายมานาน
ภูมิใจไทยและเพื่อไทยก็ประกาศแบบนี้ตอนโหนกระแสประกันสังคมช่วงเลือกตั้งปี 2569
แต่พอเป็นรัฐบาลก็เบี้ยวเหมือนเบี้ยวไม่จ่ายเงินประกันสังคม
ลูกน้องรัฐมนตรีอ้างว่ากองทุนกีฬา, ฟื้นฟูเกษตร ฯลฯ ไม่เห็นต้องออกจากราชการ แต่กองทุนกลุ่มนี้ได้เงินจากงบประมาณ ส่วนประกันสังคมได้เงินจากลูกจ้างและนายจ้าง
ขณะที่รัฐบาลติดหนี้เงินสมทบหลายหมื่นล้าน การบริหารกองทุนก็เละ การเก็บกองทุนไว้ใต้ราชการจึงไม่มีเหตุผลรองรับเลย
ขนาด กบข.ซึ่งเป็นเงินข้าราชการแท้ๆ ยังออกจากระบบราชการไปเป็นนิติบุคคล
ประกันสังคมจากเงินประชาชนจะอยู่ใต้รัฐบาลและข้าราชการตลอดไปไม่ได้
การซื้อตึกที่มีปัญหาอย่าง Skyy9 หรือทียูโดมยังไม่มีใครรับผิดชอบ
เช่นเดียวกับการใช้เงินทำปฏิทินปีละ 50 ล้าน หรือตัดสูทแจกข้าราชการ
รัฐมนตรีคลังในรัฐบาลแพทองธารซื้อตึกกลุ่มนี้ยุคที่ตัวเองเป็นประธานอนุกรรมการการลงทุนของประกันสังคม แต่ความรับผิดชอบของรัฐบาลที่ตั้งข้าราชการและคนเหล่านี้เป็นบอร์ดกลับไม่มีเลย
ข้อเสนอของรัฐบาลเรื่องให้ผู้ประกันตนถอนเงินไปใช้ก่อนก็มาจาก “ความไม่รู้” เรื่องประกันสังคมของรัฐบาลและลูกน้องรัฐบาลเอง
ข้อแรกคือประกันสังคมไม่ใช่เงินฝากส่วนบุคคล ผู้ประกันตนทุกคนจะได้รับเงินบำนาญตลอดชีวิตมากกว่าเงินที่จ่ายให้กองทุนทุกเดือนหลายเท่าเสมอ
ประกันสังคมทำแบบนั้นได้เพราะอะไร? คำตอบคือเพราะประกันสังคมเป็น “ประกันภาคบังคับ” ที่นายจ้างกับรัฐบาลต้องจ่ายโดยแทบไม่ได้อะไรกลับ
เงินส่วนนั้นคือ “ต้นทุน” ที่กองทุนเอาไปบริหารจนเกิดกำไรให้ลูกจ้างได้เงินกลับไปเป็นเงินบำนาญมากกว่าเงินที่จ่ายกองทุนทุกเดือนหลายเท่าตัว
พูดง่ายๆ คือ นายจ้างทุกคนต้องจ่ายเงินสมทบรายเดือนให้ลูกจ้างเป็น 10 เป็น 100 คน แต่จะได้รับเงินกลับเท่าเงินสำหรับนายจ้างคนเดียว และเงินที่รัฐบาลต้องจ่ายให้กองทุนประกันสังคมก็เช่นกัน
ทันทีที่รัฐบาลให้ลูกจ้างเอาเงินก้อนหรือถอนเงิน คำถามซึ่งรัฐต้องตอบคือ ลูกจ้างจะได้เงินมากกว่าที่จ่ายไปเท่าไร และลูกจ้างจะได้เงินก้อนน้อยกว่าการรับเงินรายเดือนแค่ไหน เพราะเมื่อถอนเงินออก เงินกองทุนก็ลด ต้นทุนการเงินหดตัว กำไรจากการลงทุนต่ำลง เงินที่จะให้ลูกจ้างก็ลดลงโดยปริยาย
หลักการประกันสังคมคือ “เฉลี่ยทุกข์เฉลี่ยสุข” เพื่อ “เฉลี่ยความเสี่ยง” ที่จะป่วยหรือตายจากการทำงานโดยไม่ได้อะไร คนที่ไม่ป่วยจึงจ่ายเงินแทนคนป่วยโดยได้บำนาญรายเดือนตอบแทน
แต่คำประกาศของรัฐบาลว่าใครอยากถอนก็ถอนจะทำให้ทุกคนถอนเงินหมด
ผลคือสวัสดิการสังคมพังทลาย
ปัญหาของกองทุนประกันสังคมคือความไม่โปร่งใส วิธีสร้างความโปร่งใสคือทำให้ประชาชนคุมกองทุนได้มากขึ้น ให้มืออาชีพบริหารมากขึ้น
ไม่ใช่ให้รัฐบาลและข้าราชการคุมกองทุนซึ่งสร้างปัญหาอย่างที่ผ่านมาแล้ว
และยิ่งไม่ใช่ให้ทุกคนเอาเงินก้อนหรือถอนเงินจากกองทุนจนกองทุนพัง
กฎหมายประกันสังคมควรถูกแก้ แต่การแก้สูตรรัฐบาลเกิดจากความต้องการได้คะแนนเสียงโดยวิธี “ประชานิยม” ไม่ได้แก้ปัญหา ซ้ำยังเร่งให้กองทุนพังเร็วขึ้น และส่งผลกระทบต่อสวัสดิการสังคมของประชาชนมากขึ้นจนเป็นการทำลายกองทุนเอง
อย่าทำลายสวัสดิการสังคมที่ประชาชนสร้างเพียงเพราะความอยากได้คะแนนเสียงของรัฐบาล
เนื้อหาที่ได้รับการโปรโมต
