“For the hair, it seems, is less concerned in the resurrection than other parts of the body”
“สำหรับเส้นผมนั้น ราวกับไม่ขึ้นอยู่กับการเป็นขึ้นใหม่มากเท่าส่วนอื่นของร่างกาย”
*ความรักและปีศาจตัวอื่นๆ – Of Love and other Demons ของการ์เบรียล การ์เซีย มาร์เกซ
แปลโดย ชัยณรงค์ สมิงชัยโรจน์
หลายปีก่อนผมเคยเขียนบทความถึงนวนิยายเรื่องสำคัญของการ์เบรียล การ์เซีย มาร์เกซ (นักเขียนรางวัลโนเบลชาวโคลอมเบีย ผู้แต่งหนึ่งร้อยปีแห่งความโดดเดี่ยวอันลือลั่น) ว่าด้วยความรักที่เรามักพูดว่างดงาม ลึกซึ้ง หรือดื่มด่ำ นั้น เหตุไฉนจึงมีสถานภาพเป็นคู่ตรงข้ามกับสิ่งเหล่านั้นได้เมื่อตกอยู่ภายใต้อำนาจของศาสนจักร ศาสนา หรือความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับจิตวิญญาณ
อาจมีพุทธศาสนานิกายวัชรยานกระมังที่ถือว่าความรักและเรื่องเพศเป็นสิ่งที่เราสามารถใช้มันในการพัฒนาหนทางแห่งจิตวิญญาณได้ (ขั้นตอนหนึ่งคือการพัฒนาสิ่งที่เรียกว่ากรุณาขึ้นมา)
แต่สำหรับศาสนจักรอื่นๆ โดยเฉพาะคริสตจักร ความรักมีสถานภาพและรูปลักษณ์ที่เราต้องระแวดระวัง ไม่ไว้วางใจหรือถอยหนีจากการครอบงำของมันเสียด้วยซ้ำเพื่อที่การเติบโตทางวิญญาณบริสุทธิ์ของเราจักบังเกิดขึ้นได้
การ์เบรียล การ์เซีย มาร์เกซ วิพากษ์มุมมองที่ว่านี้ผ่านทางการอุปมาอุปไมยอันชาญฉลาดของเขา ในดินแดนของโลกใหม่ที่เรียกขานกันว่าละตินอเมริกา การเผยแผ่ศาสนาจากราชสำนักสเปนและคริสตจักรต้องเผชิญอุปสรรคนานา
อุปสรรคหนึ่งคือความเชื่อดั้งเดิมในเทพเจ้าท้องถิ่นที่ยังคงฝังรากลึกในกลุ่มคนพื้นเมือง (การผลักดันให้เทพเจ้าเหล่านั้นเป็นพวกนอกรีตและปีศาจในตำนานจึงจำเป็นยิ่ง) อีกอุปสรรคหนึ่งคือการระบาดของโรคติดต่อจำนวนมาก ทั้งไข้ทรพิษ กามโรค กาฬโรค อหิวาตกโรค
และโดยเฉพาะอย่างยิ่งโรคที่ชื่นชอบภูมิอากาศที่มีความร้อนชื้น อันได้แก่ โรคพิษสุนัขบ้า
เด็กสาวคนหนึ่งนาม เซียว่า มาเรีย ถูกสุนัขบ้าตัวหนึ่งกัดเข้าโดยบังเอิญ หากเชื่อว่าเธอเป็นโรคพิษสุนัขบ้าจริง หนทางรักษาเธอจะต้องกระทำได้โดยการแพทย์สมัยใหม่ผ่านทางนายแพทย์นาม…แต่ปรากฏว่าการรักษานั้นไม่เป็นผล (ซึ่งแน่นอนว่าความล้มเหลวของการแพทย์สมัยใหม่ยังมีโอกาสสูง) ครอบครัวของเธอจึงคิดว่าเธอไม่ได้ป่วยด้วยโรคพิษสุนัขบ้า หากแต่ถูกปีศาจร้ายสักตนเข้าสิงสู่
ดังนั้น ผู้ที่จะรักษาเธอได้จึงจำเป็นต้องเป็นตัวแทนแห่งความศักดิ์สิทธิ์ เป็นตัวแทนแห่งศาสนจักร เป็นบาทหลวงฟรานซิสกันผู้มีนามว่า คาเยตาโน่ เดลาอูร่า
ในหนังสือชื่อว่าพระคัมภีร์แห่งซาตาน หรือ Satan Bible อันตั้น ซานเดอร์ ลาวีย์-Anton Szandor LaVey นักเขียนที่สนใจในเรื่องราวของปีศาจและซาตานของชนเผ่าอินเดียนแดง ได้จัดทำรายนามและลักษณะเด่นของปีศาจที่มีซาตานเป็นองค์ประมุขไว้หลากหลายตามตัวอักษรดังนี้
ASMODEUS อัสโมเดอุส ปีศาจแห่งห้วงอารมณ์,
ASTAROTH อัสทาโรธ ปีศาจแห่งตัณหาราคะ,
AZAZEL อาซาเบล ปีศาจที่ทำให้บุรุษคลั่งไคล้อาวุธและสตรีคลั่งไคล้เครื่องประทินโฉม,
BALAAM บาแลม ปีศาจแห่งความโลภ,
BEHEMOTH ปีศาจที่อาศัยรูปลักษณ์ของสัตว์โดยเฉพาะช้าง,
BEEZLEBUB ปีศาจอันน่าขยะแขยงที่ปรากฏกายในรูปของแมลงวัน,
BILE ไบล์ ปีศาจที่เฝ้าดูแลนรก,
CIMERIES ซิเมรี่ ปีศาจที่มีพาหนะเป็นม้าดำและครอบครองแอฟริกา,
COYOTE ไคโยตี้ ปีศาจของพวกชนเผ่าอินเดียนแดง,
DAMBALLA ดัมบัลลา ปีศาจของพวกวูดู,
DAGON ดาก้อน ปีศาจที่เฝ้าดูแลมหาสมุทร,
MORMO มอร์โม่ ปีศาจแห่งเวทมนตร์ และ MICTIAN มิกทิอัน ปีศาจแห่งความตาย
ในขณะที่ปีศาจของชนเผ่าอินเดียนแดงมีจำนวนจำกัด
ปีศาจของพวกคริสเตียนซึ่งพัฒนามาจากปีศาจตามความเชื่อของนิกายจูดาสของชาวยิวกลับมีจำนวนไม่จำกัด นิกายจูดาสเชื่อว่าปีศาจนั้นเกิดขึ้นได้ด้วยเหตุสองประการ
ประการแรก เกิดจากเหล่าทูตสวรรค์ที่ถูกผลักไสออกจากสรวงสวรรค์เพราะการกระทำที่ไม่สมควร
ประการที่สอง เกิดจากการที่มนุษย์ถูกครอบงำจากเหล่าปีศาจเหล่านั้นให้ถอยห่างจากพระผู้เป็นเจ้า ช่วงเวลาใกล้เคียงกับยุคสมัยในนวนิยายเรื่องนี้ บาทหลวงฟรานซิสกันชาวสเปนที่มีนามว่า อัลฟอนโซ่ เดอ ลา สปิน่า ได้เขียนตำราเกี่ยวกับปีศาจขึ้นในปี ค.ศ.1458
ชื่อของหนังสือเล่มนั้นคือ Fortalitium Fidei
โดยตำราเล่มนี้ได้แบ่งเป็นเจ็ดเล่มด้วยกัน
เล่มแรก นั้นกล่าวถึงโทษของการปฏิเสธอำนาจและการมีอยู่ของพระเจ้า
เล่มที่สอง กล่าวถึงโทษของการไปฝักใฝ่กับลัทธินอกรีตทั้งหลาย
เล่มที่สาม กล่าวถึงโทษในการฝักใฝ่ศาสนาจูดาย
เล่มที่สี่ กล่าวถึงโทษของการฝักใฝ่ในศาสนาอิสลาม
เล่มที่ห้า กล่าวถึงวิธีการต่อสู้กับพวกปีศาจ
เล่มที่หก กล่าวถึงชนิดของปีศาจทั้งหลาย
และเล่มสุดท้าย กล่าวถึงสภาพที่มนุษย์ถูกครอบงำโดยปีศาจและวิธีการต่อสู้กับมัน
คู่มือที่บาทหลวงคาเยตาโน่ เดลาอูร่า ใช้ต่อสู้กับปีศาจร้ายในตัวของเซียว่า มาเรีย คงเป็นคู่มือจากตำราของบาทหลวงอัลฟอนโซ่ เดอ ลา สปิน่า นั่นเอง
ทว่าเขากลับไม่อาจสัมฤทธิผลจากการใช้คู่มือที่ว่านี้
หากแต่กลับถูกปีศาจอีกตนเข้าสิงสู่หลังการได้พบกับเซียร่า มาเรีย
ปีศาจที่มีชื่อเรียกขานชัดเจน ปีศาจที่ขัดต่อเพศพรหมจรรย์ของเขา
ปีศาจที่มีนามว่า “ปีศาจแห่งความรัก”
ปีศาจแห่งความรักนั้นคือปีศาจแห่งห้วงอารมณ์หรืออัสโมเดอุส Asmodeus นั่นเอง
หลังอารมณ์รักที่เขามีต่อเซียว่า มาเรีย รุนแรงขึ้น บาทหลวงคายาเตโน่ เดลาอูร่า ได้รับการลงมติจากที่ประชุมสงฆ์ว่าไม่ให้พบเจอกับเซียว่า มาเรีย อีกจนวาระสุดท้ายของเธอ
ในที่สุด เซียว่า มาเรีย ได้จากโลกนี้ไปด้วยโรคร้าย
ทว่าใบหน้าของเธออิ่มเอิบไปด้วยความสุข ผิวหนังของเธอกลายเป็นสีชมพูราวเด็กเกิดใหม่
เส้นผมของเธองอกยาวออกมาอีกหลังจากนั้น
ในแง่หนึ่ง ดูเหมือนว่าเธอได้รับการไถ่บาป ผีร้ายได้ออกจากร่างของเธอแล้ว และเธอกำลังเข้าสู่สรวงสวรรค์ในฐานะของนักบุญคนหนึ่ง
โรคร้ายที่เล่นงานเธอพรากแต่ชีวิต แต่เธอกลับได้ความเป็นนิรันดร์คืนมา
เธอได้กลับคืนขึ้นมาใหม่อีกครั้งในสภาพที่สูงส่ง
ในขณะที่บาทหลวงคายาเตโน่ เดลาอูร่า กลับต้องเผชิญกับความทุกข์อันแสนสาหัส การ์เบรียล การ์เซีย มาร์เกซ พรรณนาความรู้สึกของบาทหลวงคายาตาน่า เดลาอูร่า ไว้ดังนี้
“เขาสารภาพว่าทุกลมหายใจเข้าออกของเขามีแต่ความคิดคำนึงถึงเธอ ทุกสิ่งที่เขากินหรือดื่มเต็มไปด้วยรสชาติของเธอ เธอได้กลายเป็นชีวิตของเขาเสมอและทุกแห่งหน”
ความรู้สึกที่ว่านี้แทบไม่ต่างจากความรู้สึกที่เราได้พบเห็นจากบทเพลง จากภาพยนตร์ ในปัจจุบัน และหากความรู้สึกที่ว่านี้คือการครอบงำจากปีศาจร้าย พวกเราก็คงต้องทำพิธีขับไล่ปีศาจที่ว่านี้อยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน
ช่างโชคดีที่ในปัจจุบัน ไม่มีความเชื่อเรื่องปีศาจอีกแล้ว
หรือถึงมีก็เป็นในรูปแบบที่เฉพาะเจาะจงลงไป ความโกรธ ความลุ่มหลงในอาวุธหรือเครื่องประทินโฉม ความหิวกระหาย ความอิจฉาริษยา หรือแม้แต่บาปเจ็ดประการในรูปแบบของปีศาจ กลายเป็นเพียงบทเรียนสำหรับนักการศาสนาเท่านั้น ไม่มีพิธีกรรมในการไล่ปีศาจที่ข้องเกี่ยวกับอารมณ์เหล่านี้อีกต่อไป ความรักอาจยังมีพลังในการเปลี่ยนแปลงชีวิตคน ทำให้ชีวิตคนไม่อาจเหมือนเดิมได้
ความรักอาจทำให้เราทุรนทุราย เจ็บปวด แสนทรมาน
แต่กระนั้นก็เป็นไปด้วยความสมัครใจ เราอาจไม่รู้สึกตัว สูญสิ้นสัมปชัญญะในการสัมผัสสัมพันธ์กับบุคคลที่เรารัก แต่เราไม่แก้ไขสิ่งเหล่านี้ด้วยอำนาจจากสิ่งศักดิ์สิทธิ์อีกต่อไปแล้ว บุคคลหรือสิ่งของต่างๆ ที่เราหันไปพึ่งพาได้แก่ จิตแพทย์ นักจิตวิทยา ภาพยนตร์ ดนตรี หนังสือ หรือแม้แต่คำแนะนำจากคอลัมนิสต์ด้านปัญหาหัวใจ แต่กระนั้นแม้จะมีทางเลือกมากมาย คำถามที่น่าสนใจก็คือ
“ความรักนั้นเป็นโรคร้ายชนิดหนึ่งหรือไม่ และหากมันเป็นเช่นนั้นจริง หนทางรักษาที่ได้ผลที่สุดคืออะไร?”
——————————————————————————————————-
* Of Love and other Demons หรือ ความรักและปีศาจตัวอื่นๆ โดยการ์เบรียล การ์เซีย มาร์เกซ แปลโดย ชัยณรงค์ สมิงชัยโรจน์
