ชนรุ่นทศวรรษ 60 และ 70 จำนวนไม่น้อยคุ้นกับภาพของหนุ่มหน้าเข้ม สวมหมวกเบเรต์ เช เกวารา (Che Guevara) หนุ่มหล่อที่เรียนแพทย์และผันตัวสู่ความเป็นนักปฏิวัติ จนกลายเป็นสัญลักษณ์ของการปฏิวัติและความเป็นธรรมในสังคม ภาพของ เช เกวาราพิมพ์บนเสื้อยืดทำใหผู้สวมสามารถ “ยืด” ได้ไปด้วย
เช เกวารา อยู่เคียงบ่าเคียงไหล่ ฟิเดล คาสโตร ในการปฏิวัติคิวบา และนำลัทธิคอมมิวนิสต์สู่คิวบา ทว่า การปฏิวัติซึมสู่สายเลือดของ เช เกวารา เขาจึงมุ่งสู่ประเทศอเมริกาใต้เพื่อนำการปฏิวัติ จนเสียชีวิตในที่สุด
ภาพอมตะของ เช เกวารา ที่แพร่หลายมีสองภาพคือ ภาพที่สวมหมวกเบเรต์ อีกภาพหนึ่งไม่ได้สวมหมวก แต่คาบซิการ์ เป็นสองภาพที่ถ่ายโดยช่างภาพสองคนในวาระที่ต่างกัน
“รูปภาพเปรียบเสมือนรถแท็กซี่ตอนเวลาเร่งด่วน หากมัวแต่ชักช้า คนอื่นจะขึ้นแทน” เป็นคำพูดของ เรอเน บูรี (Rene Burri) ช่างภาพหนังสือพิมพ์ชาวสวิสที่สะท้อนวิญญาณนักหนังสือพิมพ์ได้ดี
ด้วยเหตุนี้ ระหว่างปลายทศวรรษ 50 ถึงทศวรรษ 70 เรอเน บูรีจึงเดินทางไปเก็บภาพประวัติศาสตร์ในคิวบา เวียดนาม อิสราเอล อินเดีย ญี่ปุ่น อาร์เจนตินา อิตาลี เชโกสโลวะเกีย เยอรมนี ปากีสถาน เป็นต้น
ทว่า เป็นการ “เล่า” เรื่องประวัติศาสตร์ศตวรรษที่ 20 ที่แปลกจากช่างภาพอื่นๆ ด้วยว่าภาพที่เขาถ่ายจะไม่เห็นเลือดสาดหรือความรุนแรง เป็นการเก็บภาพ “ข้างเคียง” ที่สะท้อนความขัดแย้ง
เช่น ภาพซากเฮลิคอปเตอร์บนพื้นดิน ทหารที่กลายเป็นเชลยสงคราม กำแพงเบอร์ลินที่นำความเจ็บปวดสู่ชาวเยอรมันเป็นต้น เรอเน บูรี ยังเน้นเส้นและแสงในการถ่ายภาพ
ภาพเด็ดของ เรอเน บูรี คือภาพ เช เกวารา คาบซิการ์ที่เขาถ่ายในปี 1963 ให้นิตยสาร Look ซึ่งเป็นคู่แข่งของนิตยสาร Life ในขณะนั้น โดยติดตาม ลอรา เบอร์ควิสต์ (Laura Berquist) นักหนังสือพิมพ์สตรีชาวอเมริกันซึ่งได้รับเชิญจาก เช เกวารา ให้ไปคิวบาหลังวิกฤตการณ์ขีปนาวุธ
ขณะนั้น เช เกวารา เป็นรัฐมนตรีอุตสาหกรรมของคิวบาอยู่ และต้อนรับคนทั้งสองในห้องทำงานรัฐมนตรีเป็นเวลาถึงสามชั่วโมง นิตยสาร Look ลงภาพเช เกบาราที่ยังไม่มีใครเห็นมาก่อน คุณเชเธอคาบซิการ์ท่าทางเก๋ไก๋ และแน่นอนที่สุด ต้องเป็นซิการ์ฮาวานาอันเลื่องชื่อของคิวบา
ภาพนี้กลายเป็นตำนานของ เช เกวารา ในภายหลัง
เรอเน บูรี เคยให้สัมภาษณ์ในปี 2000 ว่าไม่เคยคิดจะเป็นช่างภาพเลย ทว่า กล้องยี่ห้อ Leica ของเขาทำให้จำต้องยื่นจมูกเข้าไปในเรื่องที่ตนไม่มีส่วนเกี่ยวข้อง
