bg-single

10,000 รายชื่อใน 6 ชั่วโมง: เมื่อผู้ประกันตนไม่รอให้ใครปฏิรูปแทน

21.11.2026

คอลัมน์ ฝนไม่ถึงดิน
ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี

เช้าวันที่เราเปิดให้ลงชื่อร่าง พ.ร.บ.ประกันสังคมฉบับประกันสังคมก้าวหน้า ผมคิดว่าคงต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์กว่าจะได้ครบ 10,000 รายชื่อ เพราะเราไม่ได้ประชาสัมพันธ์ล่วงหน้าเลย

ผ่านไป 6 ชั่วโมง รายชื่อก็ครบ พอไม่ถึงวันก็ขึ้นไปถึง 20,000 ผมนั่งดูตัวเลขขยับทีละหลายร้อยบนหน้าจอแล้วคิดถึงคนที่กดลงชื่ออยู่อีกฝั่ง บางคนคงเพิ่งเลิกกะ บางคนนั่งอยู่บนรถเมล์ บางคนอาจกำลังพักกินข้าวเที่ยง

คุณยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ซึ่งทำงานผลักดันการเข้าชื่อเสนอกฎหมายมายาวนาน เขียนไว้ว่าให้จดจำยุคสมัยนี้เอาไว้ เพราะเมื่อหลายปีก่อน กว่าจะได้รายชื่อครบ 10,000 ต้องใช้เวลาเป็นปี ต้องถ่ายเอกสารบัตรประชาชนกองโต และต้องอธิบายเนื้อหาร่างซ้ำเป็นร้อยรอบกับคนต่างกลุ่มต่างที่มา

ผมอ่านแล้วนึกถึงประสบการณ์ของขบวนการแรงงานไทยที่ผ่านมา ซึ่งการเสนอกฎหมายโดยประชาชนเคยเป็นงานที่เหนื่อยยากจนแทบจะเป็นพิธีกรรมของคนจำนวนน้อยที่ยังมีแรงเหลือ

ตัวเลข 6 ชั่วโมงจึงมีความหมายมากกว่าสถิติ มันบอกเราว่าผู้ประกันตนจำนวนมากรอสิ่งนี้อยู่แล้ว พวกเขารู้ว่ากองทุนที่ตัวเองจ่ายเงินสมทบทุกเดือนมีปัญหาเชิงโครงสร้าง และเมื่อมีช่องทางให้ลงมือ พวกเขาก็ลงมือทันที

สี่ร่าง สี่ทิศทาง


ขณะนี้มีร่างแก้ไขกฎหมายประกันสังคมอยู่อย่างน้อย 4 ฉบับ และแต่ละฉบับพากองทุนไปคนละทิศทาง

ฉบับแรกคือร่างที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานผลักดันผ่านคณะรัฐมนตรี ซึ่งแท้จริงคือร่างเดิมสมัยคุณสุชาติ ชมกลิ่น เมื่อปี 2565

หัวใจของร่างนี้คือการเพิ่มอำนาจให้รัฐมนตรีและระบบราชการ พร้อมกับจำกัดอำนาจของตัวแทนที่ผู้ประกันตนเลือกตั้งเข้ามา ส.ส.พรรคประชาชนชี้ให้เห็นว่าร่างฉบับนี้สอดไส้บอร์ดตรวจสอบที่มีอำนาจเหนือบอร์ดที่มาจากการเลือกตั้ง

พูดให้ง่ายที่สุดคือ เสียงที่ผู้ประกันตนหย่อนบัตรเลือกมาจะถูกทำให้เบาลง

ฉบับที่สองคือร่างธงธรรม เวชยชัย ซึ่งพูดถึงการปรับโครงสร้างคณะกรรมการประกันสังคม แต่ยังคงให้สำนักงานประกันสังคมอยู่ในระบบราชการเหมือนเดิม

ฉบับที่สามคือร่างของคุณรักชนก ศรีนอก และคุณสหัสวัต คุ้มคง ที่ปฏิรูปโครงสร้างและนำสำนักงานออกจากระบบราชการ

ส่วนฉบับที่สี่คือร่างประกันสังคมก้าวหน้า ซึ่งเดินไปไกลกว่าการปฏิรูปโครงสร้าง เพราะนอกจากนำสำนักงานออกจากระบบราชการแล้ว ยังเสนอให้ประกันสังคมเป็นระบบถ้วนหน้า และยืนยันว่าการเป็นผู้ประกันตนต้องไม่ทำให้ใครถูกตัดสิทธิ์บัตรทอง


เมื่อวางทั้ง 4 ร่างเรียงกัน เส้นแบ่งที่สำคัญที่สุดคือคำถามว่าใครควรเป็นเจ้าของกองทุนนี้ ร่างฉบับแรกตอบว่ารัฐและกระทรวง ร่างที่เหลือตอบว่าผู้จ่ายเงินสมทบในระดับที่ต่างกัน และร่างประกันสังคมก้าวหน้าตอบไปไกลกว่านั้นว่าหลักประกันทางสังคมควรเป็นของทุกคน

คนที่มองจากภายนอกอาจคิดว่า 6 ชั่วโมงนี้เกิดขึ้นจากกระแสออนไลน์ชั่วคราว

ผมคิดต่างออกไป เพราะการตื่นตัวครั้งนี้ค่อยๆ สะสมมาตลอดหลายปี เริ่มจากการเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคมครั้งแรกเมื่อปลายปี 2566 ซึ่งทำให้ผู้ประกันตนจำนวนมากรู้ตัวเป็นครั้งแรกว่าตัวเองมีสิทธิ์เลือกคนไปนั่งคุมกองทุนของตัวเอง

ต่อมาเมื่อมีความพยายามแก้ระเบียบเลือกตั้งในทางที่ลดทอนเสียงของผู้ประกันตน การรับฟังความคิดเห็นระหว่างเดือนมกราคมถึงกุมภาพันธ์ 2569 ก็มีผู้ร่วมแสดงความคิดเห็นถึง 1,244,260 ครั้ง และกว่า 95% สนับสนุนให้ใช้กติกาเดิม

จากนั้นเมื่อการเลือกตั้งรอบใหม่ถูกเลื่อน เราก็ต้องฟ้องศาลปกครองจนศาลเพิกถอนการเลื่อน และผู้ประกันตนก็ออกมาใช้สิทธิ์อีกครั้งเมื่อวันที่ 11 ตุลาคม 2569

ทุกครั้งที่มีความพยายามดึงอำนาจกลับไปอยู่ในมือระบบราชการ ผู้ประกันตนก็ได้เรียนรู้เพิ่มขึ้นอีกขั้นหนึ่งว่าสิทธิประโยชน์ การบริหาร และการลงทุน ล้วนผูกอยู่กับคำถามเดียวกัน นั่นคือใครเป็นคนตัดสินใจ

เมื่อบอร์ดที่มาจากการเลือกตั้งผลักดันทันตกรรมที่ครอบคลุมกว้างขึ้น เงินสงเคราะห์บุตรเพิ่มจาก 600 เป็น 1,000 บาท หรือสูตรบำนาญใหม่ที่ผ่านมติคณะรัฐมนตรี ผู้ประกันตนก็เห็นกับตาว่าเสียงที่ตัวเองเลือกมีผลต่อชีวิตจริง

และเมื่อเห็นแล้วก็ไม่ยอมให้ใครเอาสิ่งนั้นกลับคืนไปง่ายๆ

นี่คือการสะสมทรัพยากรอำนาจของคนทำงาน รัฐสวัสดิการที่เข้มแข็งในยุโรปเหนือเติบโตขึ้นได้เพราะคนทำงานจำนวนมากรวมตัวกันได้ และใช้ความเป็นองค์กรนั้นกำหนดกติกา
ของสังคม

สิ่งที่เกิดขึ้นใน 6 ชั่วโมงนั้นคือการรวมตัวแบบใหม่ ไม่ต้องมีสหภาพแรงงานในทุกโรงงาน ไม่ต้องมีรถขนคน เพียงมีความเข้าใจร่วมกันว่าปัญหาคืออะไร ผนวกกับช่องทางลงชื่อ
ออนไลน์ที่กฎหมายเปิดไว้ เสียงที่เคยกระจัดกระจายก็กลายเป็นพลังทางกฎหมายได้ภายในวันเดียว

คุณยิ่งชีพบรรยายยุคนี้ว่าเป็นยุคที่คนตัดสินใจแล้วและอยากลงมือทำอะไรบางอย่าง

ผมเห็นด้วย และอยากเติมว่าสิ่งที่ผู้ประกันตนตัดสินใจแล้วคือการเลิกเป็นผู้รอรับบริการ พวกเขาต้องการเป็นเจ้าของร่วมในกองทุนที่ตัวเองจ่ายเงินเข้าไปทุกเดือน

หลายปีก่อนร่างฉบับประชาชนที่คุณวิไลวรรณ แซ่เตีย เป็นผู้เสนอ ถูกสภาไม่รับหลักการตั้งแต่วาระแรก

ตอนนั้นคนที่ติดตามมีไม่มาก วันนี้สถานการณ์ต่างออกไป เพราะคนหลายหมื่นคนกำลังจับตาดูอยู่

จากผู้ประกันตนสู่พลเมือง ร่างฉบับคณะรัฐมนตรีกำลังเข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎร คำถามที่สำคัญตอนนี้คือร่างอื่นๆ โดยเฉพาะร่างที่ประชาชนเข้าชื่อกันเอง จะได้เข้าไปพิจารณาประกบกันหรือไม่

เพราะหากสภาใช้ร่างของรัฐเป็นหลักเพียงฉบับเดียว ผลลัพธ์ก็คือการถอยหลังจากสิ่งที่ผู้ประกันตนสู้ได้มาตลอดหลายปี

บริบทนี้คือเหตุผลที่ทำให้ 20,000 รายชื่อมีน้ำหนักมากกว่าตัวเลข มันคือหลักฐานทางการเมืองว่าเจ้าของกองทุนไม่ได้เห็นด้วยกับทิศทางที่รัฐกำลังพาไป

ผมคิดว่าส่วนที่สำคัญที่สุดของร่างประกันสังคมก้าวหน้าอยู่ที่การขยายวงของคำว่า เรา ประกันสังคมถ้วนหน้าเปิดประตูให้คนทำงานทุกรูปแบบเข้ามาอยู่ในระบบเดียวกัน
ส่วนการไม่ตัดสิทธิ์บัตรทองก็ยืนยันว่าคนที่จ่ายเงินสมทบไม่ควรได้สิทธิ์น้อยกว่าพลเมืองคนอื่น

สองหลักการนี้เชื่อมประกันสังคมเข้ากับหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า และวางกองทุนไว้บนฐานของความเป็นพลเมือง แทนที่จะเป็นเพียงหน่วยงานหนึ่งในกระทรวง


การลงชื่อเป็นเพียงจุดเริ่มต้น หลังจากนี้ร่างต้องผ่านการตรวจสอบรายชื่อ อาจต้องรอคำรับรองจากนายกรัฐมนตรี และต้องต่อสู้ในสภาอีกหลายด่าน

สิ่งที่ผมอยากชวนทุกคนคืออย่าให้ความตื่นตัวนี้จบลงที่การกดลงชื่อ ติดตามว่า ส.ส.ที่เราเลือกมาลงมติอย่างไร คุยเรื่องนี้กับเพื่อนร่วมงาน และยืนยันให้ร่างของประชาชนได้เข้าสภาพร้อมกันกับร่างของรัฐ ประกันสังคมเป็นเงินของคนทำงานหลายสิบล้านคน

การตัดสินใจว่าเงินก้อนนี้จะถูกบริหารอย่างไร จะคุ้มครองใคร และใครเป็นผู้ตัดสิน จึงควรเป็นการตัดสินใจร่วมกันของคนเหล่านั้น

6 ชั่วโมงที่ผ่านมาบอกเราแล้วว่าพวกเขาพร้อม

คำถามที่เหลืออยู่คือผู้มีอำนาจฝ่ายบริหาร และนิติบัญญัติพร้อมรับฟังหรือยัง



เนื้อหาที่ได้รับการโปรโมต

ซัดเต็มเหนี่ยว ‘ซิตี้ e : HEV RS’ 5 ประตู ขับสุดเนียน ‘พวงมาลัย-ช่วงล่าง’ เนี้ยบ
สร้อยนกหรือมะพร้าวน้อย ไม้ล้มลุกที่คนไทยควรเหลียวมอง
แมนยู – พอช รถไฟขบวนที่ทั้งคู่ต่างรอคอย
มาม่าโป๊ะแตกทะเลรวม
ดราม่าลงนวม ‘นาบิล-บรรจง’ เทสต์ระบบกำปั้นล่าเหรียญโอลิมปิก
อสังหาฯ สะท้อนเศรษฐกิจ จะลงอีกไหม
10,000 รายชื่อใน 6 ชั่วโมง: เมื่อผู้ประกันตนไม่รอให้ใครปฏิรูปแทน
อนุรักษนิยมแปลงกายเป็นชาตินิยมราชการ
ทรัมป์ในบริบทจักรวรรดิอเมริกันที่กำลังเสื่อมถอย
สหรัฐ: 250 ปีที่ผ่านจนถึงโลกวันนี้ (จบ)
E-DUANG | ม็อบ GEN Z จุดติด หรือไม่ คำตอบ อยู่ที่ ท่าที “รัฐบาล”
สัจนิยมทุนนิยม ในจานกะเพรา บนหลังคาบ้าน