ก่อสร้างและที่ดิน | นาย ต.
ธุรกิจอสังหาริมทรัพย์มีสัดส่วนใน “รายได้ประชาชาติ” หรือ GDP ประเทศประมาณ 7-8% ซึ่งไม่เล็ก แต่ก็ไม่ใหญ่เพราะยังมีภาคธุรกิจอื่นที่มีสัดส่วนมากกว่านี้
แต่ธุรกิจอสังหาฯ เป็นธุรกิจที่มีความเชื่อมโยงกับธุรกิจอื่นๆ และการจ้างงานมาก เรียกว่ามีค่า multiplier effect หรือค่าตัวทวีสูงประมาณ 7-8% ทำให้การขยายตัวหรือหดตัวของธุรกิจอสังหาฯ มีผลต่อเศรษฐกิจรวมมาก
ที่สำคัญอสังหาฯ ที่อยู่อาศัยบ้านคอนโดมิเนียมถือเป็น 1 ในปัจจัย 4 การดำรงชีวิตของคน อันได้แก่ ที่อยู่อาศัย อาหาร เครื่องนุ่งห่ม และยารักษาโรค การมีที่อยู่อาศัยเป็นของตนเอง, การเช่าที่อยู่อาศัย หรือการไร้ที่อยู่อาศัย จึงสะท้อนสุขทุกข์ความเดือดร้อนของผู้คนในสังคม เป็นดัชนีชี้วัดทางสังคมอย่างหนึ่ง
ภาวะธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ชะลอตัวอย่างเห็นได้ชัดตั้งแต่ปี 2567, 2568 จนถึงขณะนี้ปลายปี 2569 ยอดขายบ้านคอนโดฯ ใหม่ลดลงอย่างต่อเนื่อง บริษัท อสังหาฯ ลดการเปิดตัวโครงการใหม่ กระทั่งหยุดการเปิดตัวโครงการใหม่ไปเลย โดยหันมาเร่งระบายสต๊อกขายบ้านและห้องชุดที่สร้างเสร็จเป็นหลัก
แนวโน้มดังกล่าวนี้ ทราบกันดีว่าเกิดขึ้นเนื่องจากรายได้ “ประชาชาติ” หรือ GDP ประเทศโตต่ำเฉลี่ยเพียง 1.9% เป็นระยะเวลา 10 ปีต่อเนื่อง ทำให้ประชาชนส่วนใหญ่รายได้ที่แท้จริงไม่เพิ่มขึ้น ซ้ำยังมีปัญหาภาระหนี้สินครัวเรือนเพิ่มขึ้น ส่งผลให้กำลังซื้อที่อยู่อาศัยซึ่งเป็น “สินค้า” ราคาสูงของบุคคลและครอบครัว ลดต่ำลง และยังถูกลดทอนกำลังโดยการถูกปฏิเสธการปล่อยกู้จากธนาคารในสัดส่วนที่สูงมากเป็นประวัติการณ์ซ้ำอีก
ขณะเดียวกัน ราคาที่ดิน ค่าวัสดุก่อสร้างตกแต่ง ยังคงสูงขึ้นทุกปี ส่งผลให้ราคาที่อยู่อาศัยใหม่ยังสูงขึ้นๆ และมีระยะทางห่างจากศูนย์กลางเมืองออกไปเรื่อยๆ กำลังซื้อกับราคาที่อยู่อาศัยใหม่จึงถ่างห่างกันมากขึ้นๆ
สถานการณ์อสังหาฯ ปัจจุบัน ซึ่งเชื่อกันว่าได้ผ่านจุดต่ำสุด “bottom” ในไตรมาส 2 ปี 2569 ไปแล้ว เริ่มฟื้นตัวอย่างช้าๆ แบบ K shape บริษัทอสังหาฯ รายใหญ่ที่ยังแข็งแรงกลุ่ม Top 5 มีการเปิดตัวโครงการใหม่เพิ่มขึ้นอย่างระมัดระวัง
ส่วนบริษัทอสังหาฯ ขนาดกลางและเล็กส่วนใหญ่ยังไม่ขยับ ด้านผู้ซื้อที่อยู่อาศัยสำหรับผู้ที่ซื้อบ้าน 3-5 ล้านบาท ถูกปฏิเสธการปล่อยสินเชื่อจากแบงก์สัดส่วนสูงมาก บ้านที่ยังขายได้จึงเป็นบ้านตลาดบนระดับราคาสูง
เนื่องจากความต้องการที่อยู่อาศัยยังคงมี เพียงติดปัญหากำลังซื้อไม่ถึง ติดปัญหาขอสินเชื่อจากธนาคารไม่ผ่าน โอกาสจึงไหลมาที่ตลาดบ้านและห้องชุดมือสอง ผลการสำรวจความคิดเห็นผู้ต้องการซื้อที่อยู่อาศัยของ SCB EIC พบว่า ผู้มีแผนจะซื้อที่อยู่อาศัยสนใจจะซื้อบ้านมือสองมีแนวโน้มสูงขึ้นต่อเนื่องจากปีที่ผ่านมา ในทุกระดับราคาและทำเล
เพราะบ้านมือสองมีราคาที่ต่ำกว่าบ้านใหม่ในทำเลย่านเดียวกัน
ปี 2569 จึงเป็นปีที่ตลาดบ้านใหม่กับตลาดบ้านมือสองมีขนาดให้เคียงกัน โดยจำนวนยูนิตการโอนกรรมสิทธิ์บ้านมือสองมีจำนวนมากกว่า แต่ด้านมูลค่าการโอนรวมบ้านใหม่มีมูลค่ารวมสูงกว่า
ตลาดที่อยู่อาศัยให้เช่า 2-3 ปีมานี้ เป็นตลาดที่มีการเติบโตในขณะที่ตลาดบ้านคอนโดฯ เพื่อขายชะลอตัวต่ำลง เพราะเมื่อคนต้องการที่อยู่อาศัยแต่กำลังซื้อไม่ถึง ก็ต้องหันมาเช่าที่อยู่อาศัยแทน ไม่ว่าจะเป็นห้องชุดให้เช่า อพาร์ตเมนต์ หอพัก
อย่างไรก็ดี ผลสำรวจล่าสุดปีนี้ของ SCB EIC รายงานว่า สัดส่วนผู้ที่กำลังเช่าอาศัยลดลงเล็กน้อย ทุกช่วงวัย ซึ่งส่วนที่ลดลงนี้กลับไปพักอาศัยอยู่กับครอบครัวเพื่อลดค่าใช้จ่าย และมีบางส่วนเปลี่ยนจากเช่าไปซื้อที่อยู่อาศัยเป็นของตัวเอง
สาเหตุสัดส่วนผู้เช่าอยู่อาศัยที่ลดลงนี้ น่าสนใจ น่ากังวล โดยเฉพาะส่วนที่ต้องกลับไปอยู่กับครอบครัวพ่อแม่เพื่อลดค่าใช้จ่าย ซึ่งคาดได้ว่าน่าจะสืบเนื่องมาจากปัญหารายได้ การจ้างงานที่เปลี่ยนไป
ภาวะเศรษฐกิจประเทศมีผลกับผู้คน แค่มองเฉพาะตลาดที่อยู่อาศัยก็สามารถเห็นคนกำลังซื้อไม่พอในตลาดบ้านใหม่ ก็ต้องถอยมาตลาดบ้านมือสอง หรือหากบ้านซื้อกรรมสิทธิ์ไม่ได้ ก็ต้องถอยมาที่ตลาดที่อยู่อาศัยให้เช่า
และเวลานี้ก็เริ่มมีสัญญาณการถอยจากตลาดที่อยู่อาศัยเช่า กลับมาอยู่กับครอบครัวพ่อแม่กันแล้ว สืบเนื่องมาจากปัญหารายได้และการจ้างงาน
ถ้าต้องถอยต่อไปอีก คราวนี้จะเป็นสถานะใด “ไร้บ้าน” หรือ “ลงถนน”
